Wolność religijna w kontekście edukacji w Polsce. Relacje pomiędzy państwem polskim a Kościołem katolickim

Piotr Kroczek

Abstrakt


Wierni Kościoła są jednocześnie obywatelami państwa. W konsekwencji są oni związani prawem dwóch społeczności, do których należą. Edukacja, jako bardzo istotna część ludzkiego dobra, jest w polu zainteresowania zarówno rządu państwa, jak i kościelnej hierarchii. Niestety, relacje pomiędzy władzami państwowymi a kościelnymi w tym obszarze nie są wolne od napięć. Zarówno państwo, jak i Kościół muszą być świadomi tej sytuacji i próbować stanowić takie prawo, które nie będzie stymulowało wrogich relacji pomiędzy stronami, lecz będzie pomagało we współpracy pomiędzy nimi na przedmiotowym polu. Artykuł prezentuje obowiązujące regulacje prawne dotyczące edukacji w Polsce i zawiera kilka postulatów skierowanych do obydwu wymienionych stron. Postulaty mogą pomóc w ustanowieniu lepszych relacji pomiędzy państwem i Kościołem oraz przyczynić się do lepszej ochrony wolności religijnej.


Słowa kluczowe


prawo polskie; prawo kanoniczne; edukacja; wolność religijna; Polska; Kościół katolicki

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Armogathe J.-R., Chaline, O., Między dwiema społecznościami: Kościół Chrystusowy a współczesne państwa, transl. M. Żerańska, „Communio” 3 (135) 2003, p. 3–15.

Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012.

Bellarmine R., Opera omnia, ex editione Veneta, pluribus tum additis tum correctis, iterum edidit Justinus Fevre, vol. II, Parisiis 1871.

Black’s Law Dictionary, ed. B. A. Garner, St. Paul 2004.

Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 25.01.1983, „Acta Apostolicae Sedis” 75 (1983), part II, p. 1–301; English translation: Code of Canon Law Annotated, prepared under the responsibility of the Instituto Martín de Azpilcueta, ed. E. Caparros, M. Thériault, J. Thorn, H. Aubé, 2nd ed., rev. and updated of the 6th Spanish language edition, Montréal 2004.

E. Schwierskott-Matheson, Wolność sumienia i wyznania w wybranych państwach demokratycznych na przykładzie regulacji Konstytucji Stanów Zjednoczonych Ameryki, Ustawy Zasadniczej Republiki Federalnej Niemiec i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, orzecznictwa sądów tych krajów oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Regensburg 2012.

Factsheet – Freedom of Religion, issued in 2013 by the Press Unit of the European Court of Human Rights that contains the survey of judgments or decisions make by the Court in the matter of the freedom of religion, www.echr.coe.int/Documents/FS_Freedom_religion_ENG.pdf, (16.07.2013).

Fritzsche O. F., Firmiani Lactantii Opera, vol. 2, Leipzig 1844.

Gerosa L., Interpretacja prawa w Kościele. Zasady, wzorce, perspektywy, transl. K. Kubis, A. Porębski, Kraków 2003.

Grabek A., Kościół walczy o maturę, „Rzeczpospolita” 2013, 6th June, www.rp.pl/artykul/1016806.html?print=tak&p=0 (6.06.2013).

Joannes Paulus PP. II, Litterae encyclicae Evangelium vitae de vitae humanae inviolabili bono, 25.03.1995, „Acta Apostolicae Sedis” 87 (1995), p. 401–522.

Judgment of the Polish Constitutional Tribunal of 11th May 2005, K 18/04, LEX – Wolters Kluwer Polska, System of legal information, no. 155502; English version: www.trybunal.gov.pl/eng/summaries/documents/K_18_04_GB.pdf (12.02.2013).

Judgment of the Polish Constitutional Tribunal of 2nd December 2009, U 10/07, LEX – Wolters Kluwer Polska, System of legal information, no. 562823.

Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, signed 28 July 1993, ratified 23 February 1998 (J.L. of 1998 No. 51, item 318); the Concordate was also published in „Acta Apostolicae Sedis” 90 (1998), p. 310–329.

Kroczek P., Wychowanie: optyka prawa polskiego i prawa kanonicznego, Kraków 2013.

Kroczek P., Wzajemne odniesienie Kościoła i państwa w nauczaniu Jana Pawła II – aspekt prawny, „Bielsko-Żywieckie Studia Teologiczne” 11 (2010), p. 123–130.

Krukowski J., Autonomia i niezależność Kościoła i wspólnoty politycznej, „Kościół i Prawo” 4 (1985), p. 51–77.

Krukowski J., Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych, Lublin 1993.

Krukowski J., Problematyka relacji między Kościołem i państwem na Soborze Watykańskim II, „Życie i Myśl” 12 (1980), p. 40–54.

Michiels G., Normae generales iuris canonici, vol. 1, Parisiis–Tornaci–Romae 1949.

Misztal H., Polskie prawo wyznaniowe, [t. 1], Zagadnienia wstępne. Rys historyczny, Lublin 1996.

Misztal H., Wolność religijna i jej gwarancje prawne, [in:] Prawo wyznaniowe III Rzeczpospolitej, ed. H. Misztal, Lublin–Sandomierz 1999, p. 18–22.

Pomoc rodzinie dysfunkcyjnej, ed. B. Kałdon, Sandomierz–Stalowa Wola 2006.

Prawo wyznaniowe III Rzeczpospolitej, ed. H. Misztal, Lublin–Sandomierz 1999.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 lipca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych) (J.L. of 2007 No. 130, item 906).

Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Constitutio pastoralis Gaudium et spes de Ecclesia in mundo huius temporis, 7.12.1965, „Acta Apostolicae Sedis” 58 (1966), p. 1025–1115.

Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Declaratio Dignitatis humanae de libertate religiosa, 7.12.1965, „Acta Apostolicae Sedis” 58 (1966), p. 929–946.

Sobański R., „Jako zaczyn i niejako dusza społeczności ludzkiej” (obecność jako zasada stosunku Kościoła do państwa), „Prawo Kanoniczne” 25 (1982) no. 1–2, p. 31–42.

Sobański R., Autonomiczność i niezależność Kościoła i państwa, „Przegląd Powszechny” 9 (1994), p. 177–188.

Sobański R., Europa obojga praw, Katowice 2006.

Sobański R., Nauki podstawowe prawa kanonicznego, vol. 1, Teoria prawa kanonicznego, Warszawa 2001.

Sobański R., Niezależność i autonomia Kościoła i państwa podstawową przesłanką Konkordatu, „Ateneum Kapłańskie” 127 (1996) no. 1, p. 16–27.

Sobański R., Problem stosunku Kościoła do państwa w teorii i w praktyce, „Prawo Kanoniczne” 35 (1992) no. 3–4, p. 9–23.

Sobański R., Teoria prawa kościelnego, Warszawa 1992.

Sobczyk P., Kościół a wspólnoty polityczne, Warszawa 2005.

The African Charter on Human and Peoples’ Rights (Banjul Charter), Nairobi, Kenya, 27th June 1981, www.achpr.org/instruments/achpr/ (12.02.2013).

The American Convention on Human Rights, (Pact of San José), San José, Costa Rica, 22nd November 1969, www.cidh.org/Basicos/English/Basic3.American%20Convention.htm (12.02.2013).

The Charter of Fundamental Rights of the European Union, 7.12.2000.

The Conference of the Polish Episcopate, The General Directory for Catechesis in Poland, Warszawa 2001.

The Constitution of the Republic of Poland (1997). The translation of the Constitution is taken from the offical web side of Polish Sejm (the lower chamber of the parliament of Poland), www.sejm.gov.pl/prawo/konst/angielski/kon1.htm (19.06.2013).

The European Court of Human Rights, Judgment of 25th May 1993, Kokkinakis v. Greece, Application no. 14307/88, www.hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001-57827 (15.07.2013).

The International Covenant on Civil and Political Right, 19.12.1966, www.ohchr.org/EN/ProfessionalInterest/Pages/CCPR.aspx, (12.06.2013).

The Ordinance of Minister of National Education of 14th April 1992 regarding the conditions and ways of organizing religious instruction lessons in public pre-schools and schools (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach) (J.L. of 1992 No. 36, item. 155 as amended).

United Nations, Convention on the Rights of the Child. Adopted and opened for signature, ratification and accession by General Assembly resolution 44/25 of 20th November 1989 entry into force 2 September 1990, in accordance with article 49, English version www.ohchr.org/EN/ProfessionalInterest/Pages/CRC.aspx (23.06.2013). The convention was rarified by Poland on 30th April 1991; entered into force in Poland on 7th June 1991 (J.L. 1991 No. 120, item 526).

Ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (J.L. of 1989 No. 29, item 155 as amended).

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (J.L. of 1994 No 73, item 323 as amended).

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej) (J.L. of 1989 No. 29, item154 as amended).

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej) (J.L. of 2005 No. 97, item 482 as amended).

Ustawa o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (J.L. of 1991 No. 66, item 287 as amended).

Winczorek P., Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Warszawa 2000.




Copyright (c) 2016 Piotr Kroczek