Spór o zawarcie konkordatu ze Stolicą Apostolską w debacie konstytucyjnej Sejmu Ustawodawczego z lat 1919–1921

Paweł Magiera

Abstrakt


Artykuł przedstawia w sposób kompleksowymało dotychczas znaną debatę nad kwestią zawarcia przez II Rzeczpospolitą konkordatu ze Stolicą Apostolską, która toczyła się w Sejmie Ustawodawczymw latach 1919–1921, w ramach parlamentarnych prac nad konstytucją odrodzonego państwa. W odróżnieniu od szeroko dotąd omawianej dyskusji parlamentarnej z 1925 r. nad ratyfikacją podpisanego już konkordatu, przeprowadzonej w Sejmie I kadencji, ta pierwsza debata z okresu prac konstytuanty dotyczyła jedynie umocowania samej zapowiedzi zawarcia konkordatu w treści przyszłej konstytucji, była niejako debatą „na przedpolu”, która przesądzić miała o formie prawnej przyszłego ułożenia szczegółowych stosunków przez państwo z poszczególnymi związkami wyznaniowymi, a zwłaszcza z Kościołem katolickim. Tytułowe zagadnienie przedstawiono z zastosowaniem kryterium chronologicznego, oddając w ten sposób zasadniczy porządek prowadzonych w sejmie prac konstytucyjnych. Opracowanie przygotowano głównie w oparciu o źródła parlamentarne, w postaci stenogramów i druków Sejmu Ustawodawczego, które pozwoliły odtworzyć dyskusję poselską nad kwestią konkordatu, toczącą się wówczas na sali sejmowej.

Słowa kluczowe


II Rzeczpospolita; konkordat; Sejm Ustawodawczy 1919–1922; debata konstytucyjna

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Dębiński J., O konkordacie polskim z 1925 roku, „SaeculumChristianum”, 1 (2007).

Dyjakowska M., Privilegiumodiosum. O znaczeniu kontekstu w przekładzie terminologii prawniczej, „Roczniki Humanistyczne”, 61/8 (2013).

Krasowski K.,Konkordat polski z 1925 roku.Geneza – postanowienia – wykonanie, „Czasopismo Prawno-Historyczne”, 59/2(2007).

Krasowski K., Między Warszawą a Watykanem. Episkopat Polski wobec rządu i Stolicy Apostolskiej 1918–1939, [w:] Szkice z dziejów papiestwa, red. t. 1, I. Koberdowa, J. Tazbir, Warszawa 1989.

Krukowski S., Geneza konstytucji z 17 marca 1921 r., Warszawa 1977.

Michałowski S., Religia i Kościół rzymskokatolicki w myśli politycznej Polskiej Partii Socjalistycznej 1918–1939, [w:] Religia i Kościół rzymskokatolicki w polskiej myśli politycznej 1919–1993, red. J. Jachymek, Lublin 1995.

Rudnicki Sz., Żydzi w parlamencie II Rzeczypospolitej, Warszawa 2004.

Rzepecki T., Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 1919 roku, Poznań 1920.

Sawicki J., Studia nad położeniem prawnym mniejszości religijnych w państwie polskim, Warszawa 1937.

Wilk S., Episkopat Kościoła katolickiego w Polsce w latach 1918–1939, Warszawa 1992.

Wisłocki J.,Konkordat polski z 1925 roku. Zagadnienia prawno-polityczne, Poznań 1977.

Wójcik W., Konkordat polski z 1925 roku.Próba oceny, [w:] Kościół w II Rzeczypospolitej, red. Z. Zieliński, S. Wilk, Lublin 1980.

Wyczawski H.E.,Kościół w odrodzonym państwie polskim (1918–1939), [w:] Historia Kościoła w Polsce, t. II, cz. 2, red. B. Kumor, Z. Obertyński, Poznań–Warszawa 1979.




Copyright (c) 2019 Paweł Magiera