Pobożność maryjna św. Jadwigi Śląskiej na tle ówczesnej epoki

Paweł Nowak

Abstrakt


Na duchowość św. Jadwigi – księżnej śląskiej wpływ wywarły trzy wielkie zakony wczesnego średniowiecza: benedyktyni, cystersi i franciszkanie. Jadwiga w młodości została wychowana w benedyktyńskim klasztorze w Kitzingen. Wraz z mężem ufundowała cysterski klasztor w Trzebnicy, według reguły którego żyła po śmierci męża, a jej spowiednikiem był zakonnik franciszkański. Maryjna duchowość tych trzech zakonów znalazła odzwierciedlenie w kulcie Matki Bożej w życiu św. Jadwigi.
Księżna śląska czciła Matkę Bożą poprzez modlitwę do niej, fundowanie kościołów i ołtarzy ku jej czci. W sposób szczególny oddawała Maryi cześć, nosząc przy sobie jej figurkę bądź też obraz. Tekst łaciński Legenda maior nie wskazuje jednoznacznie, czy była to figurka. Jednak analiza tego tekstu i zwyczajów, które panowały we wczesnym średniowieczu, pozwala na stwierdzenie, że była to figurka Matki Bożej.

Słowa kluczowe


Matka Boża; kult Matki Bożej; figurka Matki Bożej; św. Jadwiga Śląska; średniowiecze

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Andrzejuk A., Mistyka miłości Bożej w pismach św. Bernarda z Clairvaux, „Studia Philosophiae Christianae” 47 (2011) nr 2, s. 63–102.

Baran G. M., Nowak P., Święta Jadwiga Śląska – patronka dębickiego grodu, Dębica 2015.

Bartnik Cz. S., Matka Boża, Lublin 2012.

Bochnak W., Niewiasta mężna i czcigodna. Z życia i działalności św. Jadwigi Śląskiej, w: Bulla kanonizacyjna św. Jadwigi Śląskiej, wprowadzenie i przekł. S. Rosik, red. W. Bochenek, Legnica–Brzeg Dolny 2014, s. 7–46.

Borkowska M., Duchowość polskich klasztorów żeńskich w średniowieczu, „Saeculum Christianum” 3 (1996) nr 1, s. 111–124.

Chmielewski M., Walewander E., Benedyktyńska szkoła duchowości, w: Leksykon duchowości katolickiej, red. M. Chmielewski, Lublin–Kraków 2002, s. 74–77.

Daniluk M., Maryjność a maryjności. Różnorodność maryjnych aspektów duchowości zakonnej, „Summarium. Sprawozdania TN KUL” 20–21 (1991–92), s. 73–83.

Dola K., Hedwig, w: Marienlexikon, Hrsg. R. Bäumer, L. Scheffczyk, Bd. 3, St. Ottilien 1991, s. 89.

Grenz B. A., Cysterska szkoła duchowości, w: Leksykon duchowości katolickiej, red. M. Chmielewski, Lublin–Kraków 2002, s. 150–154.

Heinz A., Uwielbienie Misteriów jako pierwotna intencja Różańca Świętego, „Jasna Góra” 1985 nr 10, s. 4–8.

Jackiewicz K., Kult Matki Bożej w zakonie cystersów, „Jasna Góra” 1986 nr 9, s. 25–29.

Janiec Z., Kult Maryi w Polsce na przestrzeni dziejów. Zarys problematyki, Sandomierz 2013.

Kapera I., J. Kapera, Opactwa cysterskie w Polsce i ich wpływ na rozwój turystyki, „Peregrinus Cracoviensis” 25 (2014) nr 3, s. 79–90.

Kiełbasa A., Święta Jadwiga patronką dnia wyboru Jana Pawła II, Rzym–Trzebnica 1985.

Kiełbasa A., Święta Jadwiga Śląska jako wychowawczyni własnych dzieci i swoich wnuków, Trzebnica 1994.

Klauza K., Franciszkańska reguła, w: Encyklopedia katolicka, red. Bieńkowski, P. Hemperek i in., t. 5, Lublin 1989, kol. 564–566.

Klauza K., M. Daniluk, Franciszkanie. Geneza i dzieje, w: Encyklopedia katolicka, red. Bieńkowski, P. Hemperek i in., t. 5, Lublin 1989, kol. 474–477.

Knapiński R., Od pokrowy do płaszcza opieki. Przeobrażenia motywu ikonograficznego Mater Misericordiae, „Studia Warmińskie” 39 (2002), s. 131–160.

Kostrzański H., Dziedzictwo białych mnichów, Szczyrzyc 1991.

Legenda świętej Jadwigi, przetł. A. Jochelson, M. W. Gogolewska, Wrocław 1993.

Lekan J., Pośredniczka w Chrystusie, „Salvatoris Mater” 4 (2002) nr 3, s. 86–112.

Lipiński H., Zasadnicze idee duchowości św. Franciszka i aktualność franciszkańskiej drogi, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 10 (1977), s. 169–175.

Michalski M., Coitus albo consensus, czyli co stanowi o ważności małżeństwa. Relacja z pewnej dyskusji z XI-XIII wieku, w: Nihil superfluum esse. Prace z dziejów średniowiecza ofiarowane Profesor Jadwidze Krzyżaniakowej, red. J. Strzelczyk, J. Dobosz, współpr. Z. Górczak i in., Poznań 2000, s. 163–164.

Michalski M., Vita perfecta. Wzorce świętości w żywotach trzynastowiecznych księżnych polskich, Poznań 2001.

Monumenta Poloniae Historica. Pomniki dziejowe Polski, wyd. A. Semkowicz, t. 4, Lwów 1884.

Nowak J., Maryja w liturgii i pobożności Kościoła, Poznań 2009.

Nowiński J., Turris eburnea, Tabernaculum aureum, Templum Dei, Arca Foederis: średniowieczne figury maryjne przechowujące Eucharystię, „Seminare” 12 (1996), s. 283–290.

Rybicki A., Maryjna duchowość, w: Leksykon duchowości katolickiej, red. M. Chmielewski, Lublin–Kraków 2002, s. 493–496.

Schmitz Ph., Renner F., Benediktiner, w: Marienlexikon, Hrsg. R. Bäumer, L. Scheffczyk, Bd. 1, St. Ottilien 1988, s. 425–430.

Słotwiński T., Trójca Święta a Maryja u św. Franciszka z Asyżu i św. Antoniego z Padwy, „Salvatoris Mater” 2 (2000) nr 3, s. 268–290.

Straszewicz M., Maryja. Kult pozaliturgiczny, w: Encyklopedia katolicka, red. E. Ziemianin, t. 12, Lublin 2008, kol. 37–39.

Sutowicz A., Maryja w duchowości śląskich klarysek i benedyktynek w okresie średniowiecza, „Perspectiva. Lednickie Studia Teologiczno-Historyczne” 10 (2011) nr 1, s. 209–225.

Szczerba D., Praktyczny leksykon modlitwy, Kraków 2008.

Św. Benedykt z Nursji, Reguła. Żywot. Komentarz, Tyniec 1979.

Tabor D., Psałterz trzebnicki. Między egzegezą a duchowością, w: Cysterki w dziejach i kulturze ziem polskich, dawnej Rzeczypospolitej i Europy Środkowej. Materiały z siódmej Międzynarodowej Konferencji Cystersologów odbytej z okazji 800. rocznicy fundacji opactwa cysterek w Trzebnicy; Trzebnica 18–21 września 2002 r., red. A. M. Wyrwa, A. Kiełbasa, J. Swastek, Poznań 2004, s. 121–129.

Zachara M., Maryja. Kult liturgiczny, w: Encyklopedia katolicka, red. E. Ziemianin, t. 12, Lublin 2008, kol. 33–37.

Zientara B., Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 1975.

Zientara B., Świetność i upadek możnego rodu, czyli dramatyczne dzieje książąt Meranii, „Mówią Wieki” 1973 nr 3, s. 5–8.




Copyright (c) 2018 Paweł Nowak