The humanism in the thought and in the spirituality of saint Bernard of Clairvaux: The fundamental attitude discovered in cistercian mystics and cistercian art
DOI:
https://doi.org/10.15633/pch.15202Słowa kluczowe:
medieval humanism, Bernard of Clairvaux, cistercians, cistercians spirituality, cistercian art, human nature, human bodyAbstrakt
This paper is dedicated to humanism in the thought, spirituality and teaching of Saint Bernard. Bernard’s way of thinking and his spiritual, interior life were the object of study by many scholars. However, only a few concentrated their research on his humanism. The background of humanism is the concept of human nature. Evidently, Bernard discovered the nature of man in three stages. In the beginning, human nature is noble and splendid among God’s creatures because it is created on the image and likeness of God. Then it became a fallen creature because he lost his likeness. However, a man could recover the splendid nature — image and likeness thanks to Christ — by renovation and reformation. Consequently, his nature could be fulfilled. It is a rather mystical experience of human nature. In this background, Bernard built the pedagogical concept of restoration and reformation of human person, which consists of three levels of formation. First, it is recognition of himself, which brings humility and experience of truth. The second level is consideration and contemplation, which makes it possible to discover the invisible God. The third level is the love of God and love on neighbor, which guide to communion with God. this process of formation and education of man in the monastic milieu (environment) is the humanism of Bernard. Consequently, the process of renovation concludes in the humanity of Christ and his corporeality. The work of redemption presumes his suffering and his death. Therefore, Christ’s body and human body were pictured in the Cistercian book painting.
Bibliografia
Appleby D., “Bodily need is a Kind of Speech”: Human dignity and bodily necessity according to Bernard of Clairvaux, in: A companion to medieval Christian humanism: Essays on principal thinkers, ed. J. P. Becket, CERF, Leiden–Boston 2016, pp. 122–141.
Bernard de Clairvaux, De la considération, trad. P. Dalloz, CERF, Paris 1986.
Bernard de Clairvaux, L’amour de Dieu. La grâce et le libre arbitre, introductions, trad., notes et index par F. Callerot, CERF, Paris 1993 (Sources Chrétiennes, 393).
Bernard de Clairvaux, O stopniach pokory i pychy, trad. S. Kiełtyka, WAM, Kraków 1991.
Bernard de Clairvaux, Sermons sur le Cantique, vol. 3: Sermons 33–50, texte latin de s. Bernardi Opera par J. Leclercq, H. Rochais et Ch. H. Talbot; introd., trad. et notes par P. Verdeyen, R. Fassetta, CERF, Paris 2000, (Sources Chrétiennes, 452).
Bernard de Clairvaux, Sermons sur le Cantique, vol. 4: Sermons 51–68, texte latin de s. Bernardi Opera par J. Leclercq, H. Rochais et Ch. H. Talbot; introd., trad. et notes par P. Verdeyen, R. Fassetta, CERF, Paris 2003 (Sources Chrétiennes, 472).
Bernard de Clairvaux, Sermons sur le Cantique, vol. 5: Sermons 69–86; texte latin de s. Bernardi Opera par J. Leclercq, H. Rochais et Ch. H. Talbot; préf. M. Zink; introd. et notes P. Verdeyen; trad. R. Fassetta; index Abbaye Sainte-Marie de Boulaur, CERF, Paris 2007 (Sources Chrétiennes, 511).
Bernardus Claraevallensis, Sermones de diversis, in: S. Bernardi […] opera omnia, vol. 2, ed. J.-P. Migne, Parisiis 1862, col. 537–748 (Patrologiae Cursus Completus. Series Latina, 183).
Brown B., The humanism of William of Saint Thierry, in: A companion to medieval Christian humanism: Essays on principal thinkers, ed. J. P. Becket, CERF, Leiden–Boston 2016, pp. 88–100.
Casey M., Le spirituel: les grands thèmes bernardins, in: Bernard de Clairvaux: histoire mentalité spiritualité. Colloque de Lyon–Cîeaux–Dijon, CERF, Paris 1992, pp. 605–635 (Sources Chrétiennes, 380).
Casey M., Reading Saint Bernard: the man, the medium, the message, in: A companion to Bernard of Clairvaux, ed. B. P. McGuire, BRILL, Leiden 2011, pp. 62–107 (Brill’s Companions to the Christian Tradition, 25).
Der Hedwigs-Codex von 1353: Sammlung Ludwig, ed. W. Braunfels, vol. 1: Faksimile der vollständigen Handschrift, Gebr. Mann, Berlin 1972.
Gilson É., La cité de Dieu de s. Bernard, in: Saint Bernard homme de l’Église, Desclée de Brouwer, Paris 1953.
Gilson É., La théologie mystique de saint Bernard, Vrin, Paris 2000.
Gilson É., Saint Bernard. Un itinéraire de retour à Dieu, CERF, Paris 1964.
Jamroziak E., The Cistercian Order in medieval Europe 1090–1500, Routledge, London–New York 2013.
Leclercq J., L’amour des lettres et la désir e Dieu. Initiation aux auteurs monastiques du Moyen Age, CERF, Paris 1957.
Leclercq J., Miłość nauki a pragnienie Boga, przeł. M. Borkowska, Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów, Kraków 1997 (Źródła Monastyczne, 14).
Pranger M. B., Bernard the Writter, in: A companion to Bernard of Clairvaux, ed. B. P. Mc-
-Guire, BRILL, Leiden 2011, pp. 220–248 (Brill’s Companions to the Christian Tradition, 25).
Robertson D., Lectio divina. The medieval experience of reading, Collegeville 2011.
Russell J. S., Conceiving the soul: Aelred of rievauls and the sanctifying labor of the mind, in: A companion to medieval Christian humanism: Essays on principal thinkers, ed. J. P. Becket, CERF, Leiden–Boston 2016, pp. 189–211.
Salzmann A., The soul’s reformation and the arts in Hugh of St. Victor: A book written twice without, in: A companion to medieval Christian humanism: Essays on principal thinkers, ed. J. P. Becket, CERF, Leiden–Boston 2016, pp. 142–167.
Slotemaker J. T., Peter Lombard and the imago Trinitatis, in: A companion to medieval Christian humanism: Essays on principal thinkers, ed. J. P. Becket, CERF, Leiden–Boston 2016, pp. 168–188.
Southern R. W., “Medieval humanism” and other studies, Basil Blackwell, Oxford 1970.
Southern R. W., Scholastic humanism and the unification of Europe, vol. 1: Fundations, Wiley–Blackwell, Oxford–Cambridge, MA 1997.
Southern R. W., Scholastic humanism and the unification of Europe, vol. 2: The heroic age, Wiley–Blackwell, Maiden, MA 2001.
Sweeney E., Abelard’s Christian Socratism, in: A companion to medieval Christian humanism: Essays on principal thinkers, ed. J. P. Becket, CERF, Leiden–Boston 2016, pp. 101–121.
Tabor D., Beatus vir: chrystologiczny Psałterz trzebnicki w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu (IF 440) wobec egzegezy biblijnej i duchowości cysterskiej XIII stulecia, Księgarnia Akademicka, Kraków 2020.
Tabor D., Iluminacje cysterskich kodeksów śląskich XIII wieku, Księgarnia Akademicka, Kraków 2004.
Tichy R., Mistyczna historia człowieka według Bernarda z Clairvaux, FLOS CARMELI, Poznań 2011.
Załuska Y., Manuscrits enluminés de Dijon, CNRS, Paris 1991.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Dariusz Tabor
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.
