Care For the Elderly in the Polish Family: The Socio-Moral Aspect
DOI:
https://doi.org/10.15633/pch.16111Słowa kluczowe:
care, older people, familyAbstrakt
The aim of this article is to examine care for older family members. The point of departure is the concept of the dignity of older persons, the proper understanding of which provides the normative basis for caregiving. The article also discusses loneliness among older adults and forms of support for seniors within the family. The study is theoretical and is situated at the intersection of sociology and moral theology. Using a secondary analysis of the available literature in sociology, moral theology, and Catholic social teaching, the authors synthesize the issue and indicate both the need for care for older persons and possible ways of providing such care.
Bibliografia
Bengtson, Vern L., and S. Schrader. 1982. “Parent-Child Relations.” In Research Instruments in Social Gerontology. Vol. 2, Social Roles and Social Participation, edited by David J. Mangen and Warren A. Peterson, 115–86. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Błaszczuk, Katarzyna, and Dorota Rynkowska. 2016. Problemy społeczne i opiekuńcze seniorów i ich rodzin: studium socjologiczne na przykładzie opinii pracowników socjalnych. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Catechism of the Catholic Church. 2003. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana. https://www.vatican.va/archive/ENG0015/_INDEX.HTM.
Dicastery for the Doctrine of the Faith. 2024. Declaration “Dignitas Infinita” on Human Dignity. Vatican City. April 2, 2024. https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20240402_dignitas-infinita_en.html.
Dragan, Artur. 2011. Starzenie się społeczeństwa polskiego i jego skutki. Opracowania Tematyczne OT-601. Warszawa: Biuro Analiz i Dokumentacji, Kancelaria Senatu. https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/15/plik/ot-601.pdf.
European Commission. 2021. Green Paper on Ageing: Fostering Solidarity and Responsibility between Generations. COM(2021) 50 final. Brussels: European Commission. https://commission.europa.eu/system/files/2021-06/green_paper_ageing_2021_en.pdf.
Francis. 2024. “‘The Caress and the Smile’: Meeting of Pope Francis with Grandparents, the Elderly and Grandchildren, Organized by the Fondazione Età Grande (Old Age Foundation).” Vatican City. April 27, 2024. https://www.vatican.va/content/francesco/en/speeches/2024/april/documents/20240427-incontro-nonni-nipoti.html.
Główny Urząd Statystyczny. 2021. Jakość życia osób starszych w Polsce. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/dochody-wydatki-i-warunki-zycia-ludnosci/jakosc-zycia-osob-starszych-w-polsce,26,2.html.
Hoffmann-Aulich, Joanna, Arleta Wojciechowska-Łącka, Grażyna Milewska-Wilk, Monika Lato-Pawłowska, and Jan Łącki. 2016. “Wpływ samodzielnego funkcjonowania seniora na poziom satysfakcji z życia i nasilenie depresji.” In Starość: poznać, przeżyć, zrozumieć, edited by Małgorzata Halicka, Jerzy Halicki, and Emilia Kramkowska, 279–93. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Jaroszewska, Emilia. 2012. “Starość i agresja — osoby starsze jako ofiary oraz sprawcy przemocy.” Problemy Polityki Społecznej, no. 17, 113–29.
Kijak, Remigiusz J., and Zofia Szarota. 2013. Starość: między diagnozą a działaniem. Warszawa: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.
Lipczyński, Tomasz. 2024. “Oczekiwana długość życia ludzkiego ekspresowo rośnie. Jak na tle świata wypadła Polska?” Forsal.pl, February 21, 2024. https://forsal.pl/gospodarka/demografia/artykuly/9436617,oczekiwana-dlugosc-zycia-ludzkiego-ekspresowo-rosnie-jak-na-tle-swiat.html.
Machinek, Marian. 2005. “Godność osoby ludzkiej.” In Encyklopedia bioetyki: personalizm chrześcijański, głos Kościoła, edited by Andrzej Muszala, 217–20. Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne.
Mirewska, Elżbieta. 2016. “Model opieki senioralnej i wsparcia opiekunów osób starszych-zależnych.” In Starość: poznać, przeżyć, zrozumieć, edited by Małgorzata Halicka, Jerzy Halicki, and Emilia Kramkowska, 81–100. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Mordawska, Joanna. 2017. “Zjawisko przemocy wobec osób starszych — skala problemu, czynniki ryzyka, metody przeciwdziałania.” In Osoba doświadczająca przemocy w świecie milczenia czy wsparcia?: refleksje interpersonalne, edited by Agnieszka Lewicka-Zelent and Kamil Maciąg, 126–37. Lublin: Wydawnictwo Naukowe
Tygiel.
Pawlikowska-Łagód, Katarzyna, and Jarosław Sak. 2016. “Agresja i przemoc wobec osób starszych — skala zjawiska, przyczyny, zapobieganie.” In Pozytywne aspekty starzenia się, edited by Wiesław Kowalski, Anna Włoszczak-Szubzda, and Magdalena Głowacka, 55–63. Lublin: Innovatio Press Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji.
Pronzato, Alessandro. 2006. La vecchiaia: Età della speranza. Milano: Gribaudi.
Second Vatican Council. 1965. Pastoral Constitution on the Church in the Modern World Gaudium et Spes. Vatican City. December 7, 1965. https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html.
Statistics Poland. 2022. Population. Size and Structure and Vital Statistics in Poland by Territorial Division in 31-12-2021. Warsaw: Statistics Poland. https://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/en/defaultaktualnosci/3286/3/31/1/population._size_and_structure_and_vital_statistics_in_poland_by_territorial_division_in_31-12-2021.pdf.
Statistics Poland. 2025. Life Expectancy in Poland 2024. Warsaw: Statistics Poland. https://stat.gov.pl/en/topics/population/life-expectancy/life-expectancy-in-poland-2024,2,18.html.
Steuden, Stanisława. 2014. Psychologia starzenia się i starości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Szlązak, Małgorzata, Aleksandra Piłat, and Joanna Sarata. 2015. Opiekunowie rodzinni osób starszych — problemy, potrzeby, wyzwania dla polityki społecznej: raport z badania. Kraków: Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie. https://rops.krakow.pl/dzial-publikacje/opiekunowie-rodzinni-osob-starszych-problemy-potrzeby-wyzwania-dla-polityki-spolecznej-2015.
Szukalski, Piotr. 2008. “Rodzinne sieci wsparcia seniorów w starzejących się społeczeństwach — kilka refleksji.” In Sieci wsparcia społecznego jako przejaw integracji
i dezintegracji społecznej, edited by Jolanta Grotowska-Leder, 28–43. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Szweda-Lewandowska, Zofia. 2014. “Status rodzinny i nieformalne nierodzinne sieci wsparcia a zamieszkiwanie w instytucjach opiekuńczych.” Studia Demograficzne, no. 2 (166), 79–95. https://doi.org/10.33119/SD.2014.2.4.
Tobiasz-Adamczyk, Beata. 2013. “Wyzwania dla rodzin związane z opieką nad chorym lub starszym bliskim.” In Zagadnienia małżeństwa i rodzin w perspektywie feministyczno-genderowej, edited by Krystyna Slany, 191–211. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Trafiałek, Elżbieta. 2016. Innowacyjna polityka senioralna XXI wieku: między ageizmem, bezpieczeństwem socjalnym i active ageing. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
United Nations. 2002. Political Declaration and Madrid International Plan of Action on Ageing. New York: United Nations. https://www.un.org/esa/socdev/documents/ageing/MIPAA/political-declaration-en.pdf.
Walkowska, Wiesława. 2018. “Pokolenie sandwich generation w nurcie współczesnych przemian demograficznych.” Polityka Społeczna, no. 9, 7–12.
Wawrzyniak, Joanna K. 2015. “Starzenie się i jego charakterystyka.” In Ludzka starość: wybrane zagadnienia gerontologii społecznej, by Artur Fabiś, Joanna K. Wawrzyniak, and Agata Chabior, 42–78. Kraków: Oficyna Wydawnicza “Impuls.”
Wrótniak, Joanna. 2015. Zasoby psychospołeczne osób w podeszłym wieku z poczuciem samotności. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Tomasz Gwoździewicz, Aleksandra Kłos-Skrzypczak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
