Specyfika kalwaryjskich listów modlitewnych jako świadectw historycznych ukazujących realia lat 60. i 70. XX wieku

Autor

DOI:

https://doi.org/10.15633/acr.5504

Słowa kluczowe:

Polska Ludowa, prośby modlitewne, religijność, sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej

Abstrakt

Artykuł jest prezentacją źródła historycznego, jakim są listy modlitewne kierowane do sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej. Autor koncentruje się na religijności piszących. W swoim wywodzie najpierw przedstawia historię bernardyńskiego sanktuarium. W drugiej kolejności podejmuje temat terytorialnego pochodzenia nadawców korespondencji. W trzeciej ukazuje specyfikę samych próśb w okresie Gomułkowskim, by w czwartej podjąć takie samo zamierzenie co do okresu Gierkowskiego. Listy – supliki modlitewne dokumentują głównie życie codzienne, są wyrazem żarliwości religijnej. Wielka historia polityczna wzmiankowana jest śladowo, np. w odniesieniu do prymasa Stefana Wyszyńskiego i Millennium Chrztu Polski, a później wyboru papieża – Polaka. Artykuł jest oparty na źródłach, które dokumentują kulturę religijną przed zaistnieniem fenomenu określanego jako „Kalwaria Papieska”.

Bibliografia

Archiwum Prowincji Ojców Bernardynów w Krakowie, [Kult Matki Bożej Kalwaryjskiej w cudownym obrazie] IVC 172 (1965), IVC 15 (1966), IVC 173 (1967), IVC 16 (1970), IVC 18 (1974), IVC 20 (1976).

Archiwum Prowincji Ojców Bernardynów w Krakowie, [Kult Pana Jezusa Cierpiącego w Kalwarii Zebrzydowskiej] IVC 187 (1967), IVC 188 (1972), IVC 114 (1978).

Archiwum Prowincji Ojców Bernardynów w Krakowie, [Sanktuarium Kalwaryjskie – msze święte, prośby, podziękowania] IVC 31 (1966), IVC 32 (1973).

Borowik I., Religijne oblicze Polski na tle Europy, w: Kultury religijne. Perspektywy socjologiczne, red. A. Wójtowicz, Warszawa 2005, s. 31–43.

Chadam A., Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej, Kalwaria Zebrzydowska 1984.

Czachowski H., Cuda, wizjonerzy i pielgrzymi. Studium religijności mirakularnej końca XX wieku w Polsce, Warszawa 2003.

Czarnowski S., Kultura religijna wiejskiego ludu polskiego, w: S. Czarnowski, Dzieła, t. 1: Studia z historii kultury, Warszawa 1956, s. 88–107.

Dzik J., Kalwaria Zebrzydowska jako Nowe Jeruzalem, w: Kalwaria Zebrzydowska – polska Jerozolima skarbem Kościoła i narodu polskiego, red. C. Gniecki, Kalwaria Zebrzydowska 2002, s. 81–116.

Freedberg D., Potęga wizerunków. Studia z historii teorii oddziaływania, przeł. E. Klekot, Kraków 2005.

Gapiński B., Interpretacja wybranych przykładów religijności typu ludowego z najnowszej historii Polski, w: Wybrane zagadnienia najnowszej historii religijno-kulturowej. Kujawy Zachodnie i kontekst ponadlokalny, red. B. Gapiński, Gniezno 2017, s. 145–203.

Gapiński B., Przedmowa do II wydania. Religia, historia i życie, w: Wybrane zagadnienia najnowszej historii religijno-kulturowej. Kujawy Zachodnie i kontekst ponadlokalny, red. B. Gapiński, Gniezno 2017, s. 7–20.

Gapiński B., Sacrum i codzienność. Prośby o modlitwę nadsyłane do Kalwarii Zebrzydowskiej w latach 1965–1979, Warszawa 2008.

Gapiński B., Związki Polonii z sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej w świetle korespondencji klasztoru (lata 1965–1979), „Przegląd Kalwaryjski” 2007/2008 nr 11–12, s. 229–251.

Graff T., Wołyniec B., Wróbel E. E., Mikołaj Zebrzydowski 1553–1620. Szkic biograficzny, Kraków 2020.

Grygiel S., Tischner J., Szkic o religijności wsi współczesnej, „Miesięcznik Znak” (1966) nr 12, s. 1455–1473.

Kazanowska Z., Zasięg kultu terytorialnego Matki Boskiej Kalwaryjskiej w latach 1970–1980 w świetle korespondencji klasztoru, ,,Przegląd Kalwaryjski” 1996 nr 2, s. 31–36.

Kowalski P., Samotność i wspólnota. Inskrypcje w przestrzeni współczesnego życia, Opole 1993.

Kubiakowie K. i I., Kalwaryjskie opowieści, „Spotkania” 8–14.04.1993, s. 34–37.

Kubiakowie K. i I., Misterium Męki Pańskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej, „Polska Sztuka Ludowa” (1978) nr 3–4, s. 143–160.

Moryc C., Obraz Matki Bożej Kalwaryjskiej – „Beskidzka Eleusa”, w: Kalwaria Zebrzydowska – polska Jerozolima skarbem Kościoła i narodu polskiego, red. C. Gniecki, Kalwaria Zebrzydowska 2002, s. 261–286.

Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska, Kalwaria Zebrzydowska 1987.

Niedźwiedź A., Obraz i postać. Znaczenie wizerunku Matki Boskiej Częstochowskiej, Kraków 2005.

Niedźwiedź A., Wszyscy jesteśmy kalwarianami. Religijność ludowa: dywersanci w Ziemi Ulro [wywiad M. Kuźmińskiego i P. Mucharskiego], „Tygodnik Powszechny” (2006) nr 34, s. 8.

Olszewski D., Polska kultura religijna na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa 1996.

Piwosz F., Kalwaria papieska, w: Kalwarii Zebrzydowskiej, w: Kalwaria Zebrzydowska – polska Jerozolima skarbem Kościoła i narodu polskiego, red. C. Gniecki, Kalwaria Zebrzydowska 2002, s. 165–180.

Sitnik A. K., Geneza sanktuarium pasyjno-maryjnego w Kalwarii Zebrzydowskiej, w: Kalwaria Zebrzydowska – polska Jerozolima skarbem Kościoła i narodu polskiego, red. C. Gniecki, Kalwaria Zebrzydowska 2002, s. 21– 48.

Skibiński P., Odnowa tej ziemi. I Pielgrzymka Jana Pawła II do Polski, czerwiec 1979, Warszawa 2020.

Słabek H., O społecznej historii Polski 1945–1989, Warszawa 2015.

Szukiewicz M., Wskrześmy misterium maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej (projekt widowiska religijnego), „Tęcza. Ilustrowany Miesięcznik” (1937) nr 9, s. 21–30.

Śpiewnik kalwaryjski, opr. A. Chadam, Kalwaria Zebrzydowska 1997.

Świerczek E., Kalwaria jako polska Jerozolima, w: Kalwaria Zebrzydowska – polska Jerozolima skarbem Kościoła i narodu polskiego, red. C. Gniecki, Kalwaria Zebrzydowska 2002, s. 49–59.

Tokarska-Bakir J., Obraz osobliwy. Hermeneutyczna lektura źródeł etnograficznych. Wielkie opowieści, Kraków 2000.

Wojtyła K. – Jan Paweł II, Do tronu łaski. Kazania – przemówienia – homilie w sanktuarium pasyjno-maryjnym w Kalwarii Zebrzydowskiej, Kalwaria Zebrzydowska 2020.

Wyczawski H. E., Kalwaria Zebrzydowska, w: Klasztory bernardyńskie w Polsce w jej granicach historycznych, red. H. E. Wyczawski, Kalwaria Zebrzydowska 1985, s. 113–122.

Wyczawski H. E., Kalwaria Zebrzydowska. Historia klasztoru bernardynów i kalwaryjskich dróżek, Kalwaria Zebrzydowska 2006.

Wyszyńska J., Obraz Matki Boskiej Myślenickiej jako pierwowzór obrazu Matki Boskiej Kalwaryjskiej, Kraków 1995.

Zboińska-Daszyńska B., W Kalwarii Zebrzydowskiej przed pięćdziesięciu laty, „Rocznik Krakowski” 46 (1975), s. 35–48.

Zowczak M., Biblia ludowa. Interpretacja wątków biblijnych w kulturze ludowej, Toruń 2013.

Pobrania

Opublikowane

2023-12-05

Numer

Dział

Historia