Konwencja epistolograficzna i bezpośredniość wyrazu w listach Jana III Sobieskiego do Marysieńki

Weronika Kosmalska

Abstrakt


Artykuł traktuje o epistołach Jana III Sobieskiego do żony Marii Kazimiery d'Arquien z lat 1655-1683. Bazując na podziale modeli listowania dokonanym przez Roberta Ganszyńca oraz koncepcji rodzajów listów Stefanii Skwarczyńskiej, powstała interesująca kategoria konwencji epistolograficznej charakterystyczna wyłącznie dla Sobieskiego. Ponadto tekst ukazuje w jaki sposób Sobieski osiąga bezpośredniość wypowiedzi, jakie tematy dominują w jego listach oraz w jaki sposób realizuje tabu. Artykuł nie przedstawia listów w oderwaniu od realiów historycznych i społeczno-kulturowych. Korespondencja państwa Sobieskich oprócz świadectwa wielkiej miłości ukazuje także wydarzenia historyczne z perspektywy ich uczestników oraz nosi znamiona epoki baroku. By omawiane zagadnienia dostatecznie przedstawić czytelnikowi, artykuł zawiera wiele cytatów z epistoł pisanych przez Jana III Sobieskiego oraz prezentuje stanowiska najznamienitszych historyków literatury takich jak Stefania Skwarczyńska, Alojzy Sajkowski, czy Leszek Kukulski.

Słowa kluczowe


Jan III Sobieski; Marysieńka; listy; bezpośredniość wyrazu; listy miłosne; Maria Kazimiera d'Arquien; konwencja epistolograficzna; król Polski; barok; historia literatury; XVII wiek; korespondencja; literaturoznawstwo

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Boy-Żeleński T., Marysieńka Sobieska, Warszawa 1976.

Ganszyniec R., Polskie listy miłosne dawnych czasów, Kraków 1925.

Głowiński M., Kostkiewiczowa T., Okopień-Sławińska A., Sławiński J., Słownik terminów literackich, Wrocław 1982.

Hernas C., Barok, Warszawa 1973.

Historia, red. A. Friszke, E. Król, Warszawa 2004.

Konopczyński W., Od Sobieskiego do Kościuszki, Kraków 1921.

Korniłłowicz N., Motywy heroizmu i miłości w literaturze polskiej XVII wieku, „Pamiętnik Literacki” 73 (1982) z. 1/2.

Krzyżanowski J., Historia literatury polskiej, Warszawa 1974.

Kukulski L., Listy do Jana Sobieskiego, Warszawa 1966.

Kukulski L., Sobieski epistolograf, w: Literatura, komparatystyka, folklor. Księga poświęcona Julianowi Krzyżanowskiemu, red. M. Bokszczanin, S. Frybes, E. Jankowski, Warszawa 1968.

Listy Krzysztofa Opalińskiego do brata Łukasza, red. R. Pollak, Wrocław 1957.

Maciejewska I., Erotyka jako temat wyznań w barokowym liście miłosnym. Próby przełamywania tabu, „Napis. Pismo poświęcone literaturze okolicznościowej i użytkowej” 18 (2012).

Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, t. 11, red. H. Zgółkowa, Poznań 1997.

Ryszkiewicz M., List w „interesownej” i „nieinteresownej” odmianie dzieła literackiego, „Annales UMCS” XXII (2004) sectio FF.

Sajkowski A., Sarmackie tradycje i europejskie horyzonty, Poznań 2007.

Sajkowski A., Staropolska miłość. Z dawnych listów i pamiętników, Poznań 1981.

Selwach G., „Teoria listu”, Stefania Skwarczyńska, na podstawie lwowskiego pierwodruku opracowali Elżbieta Feliksiak i Mariusz Leś, Białystok 2006 : [recenzja], „Pamiętnik Literacki” 101 (2010) z. 2.

Skwarczyńska S., Listy Sobieskiego do Marysieńki jako zjawisko kulturalne i literackie, „Ruch Literacki” 11 (1936).

Skwarczyńska S., Teoria listu, Lwów 1937.

Skwarczyńska S., Wstęp do nauki o literaturze, t. 3, Warszawa 1965.

Sobieski J., Listy do Marysieńki, red. L. Kukulski, Warszawa 1970.

Stomma L., Życie seksualne królów Polski i inne smakowitości, Warszawa 2002.

Wiśniewska H., Zachowania grzecznościowe w listach rodzinnych Ignacego Krasickiego, „Pamiętnik Literacki” 91 (2000) z. 3.

Zemek W., Listy a literatura: korespondencja Stanisława Lema z Michałem Kandlem, Kraków 2009.




Copyright (c) 2018 Weronika Kosmalska