Modlitewnik Nawojki. Studium źródłoznawcze
DOI:
https://doi.org/10.15633/acr.961Słowa kluczowe:
Modlitewnik Nawojki, liber precum, religijność średniowieczaAbstrakt
Celem artykułu jest przeprowadzenie podstawowego studium źródłoznawczego, tj. ustalenie czasu, okoliczności oraz miejsca powstania, autorstwa i środowiska, z którego wyrósł Modlitewnik Nawojki – jeden z najstarszych pomników języka polskiego. Modlitewnik zawiera modlitwy adresowane do Maryi, z motywami eucharystycznymi oraz na różne okazje. Źródła tych modlitw można szukać w innych rozpowszechnionych, późnośredniowiecznych libri precum: Hortulus animae oraz Antidotarius animae. To spostrzeżenie nie pozwala łączyć Modlitewnika z jakimś środowiskiem. Prezentowane w historiografii odnośnie do tego domniemania są nieuzasadnione. Na podstawie niniejszego studium oraz badań Franciszka Krčeka i Aleksandra Brücknera dotyczących krytyki tekstu, a także analiz przedstawionych przez językoznawców, którzy datowali język Modlitewnika na koniec XV wieku, autor twierdzi, że Modlitewnik Nawojki jest kopią starszego rękopisu powstałego w końcu XV wieku. Rękopis Modlitewnika Nawojki został sporządzony w pierwszej połowie XVI stulecia i przypuszczalnie był używany przez szlachtę. Został on przygotowany przez zawodowego pisarza. Prawdopodobnie Modlitewnik Nawojki lub pierwotny manuskrypt powstał w Małopolsce. Jest on oceniany jako wyrafinowany literacko.
Bibliografia
Bernacki L., Pierwsza książka polska. Studium bibliograficzne, Lwów 1918.
Borkowska U., Królewskie modlitewniki. Studium z kultury religijnej epoki Jagiellonów (XV i początek XVI wieku), Lublin 1999.
Brückner A., Literatura religijna w Polsce średniowiecznej, t. 3: Legendy i modlitewniki, Warszawa 1904.
Danysz A., Das Gebetbuch der heiligen Hedwig, „Archiv für slavische Philologie” 5 (1881), s. 402–424.
Krček F., Modlitewnik Nawojki. Studyum językowe, „Rozprawy Akademii Umiejętności. Wydział Filologiczny” seria II, 23 (1894), s. 186–267.
Książeczka do nabożeństwa, na którey się modliła Ś. Jadwiga, z rodu królów polskich, podług pierwszego rękopismu, wraz z załączeniem naśladowania oryginału, wyd. J. Motty, Poznań 1823.Mańkowski L., Zu der Frage nach den Quellen des „Hedwigsbüchleins”, „Archiv für slavische Philologie” 10 (1887), s. 8–26.
Salicetus Nicolaus, Liber meditationum ac orationum deuotarum qui antidotarius animae dicitur, Strassburg 1490 (Johann Grüninger), Universitäts- und Landesbibliothek Düsseldorf, ink. Th. I. 649, za: http://digital.ub.uniduesseldorf.de/ihd/content/pageview/2847354 (31.05.2013).
Szatan P., Modlitewnik Nawojki. Próba rekonstrukcji rękopisu, „Studia Claromontana” 30 (2012), s. 279–304.
Zawitkowska W., Modlitewnik Nawojki (Kilka uwag o cennym zabytku piśmiennictwa polskiego i jego autorce. Na marginesie badań nad dziejami rodziny Koniecpolskich w wiekach średnich), „Kresy Południowo-Wschodnie. Rocznik Regionalnego Ośrodka Kultury, Edukacji i Oświaty w Przemyślu” 1 (2003) z. 1, s. 19–30.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2015 Patryk Szatan

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 3.0 Unported License.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.