Standardy etyczne

Standardy etyczne i zasady korzystania z generatywnej sztucznej inteligencji

Zespół redakcyjny czasopisma dokłada wszelkich starań, by na każdym etapie procesu publikacyjnego przestrzegać najwyższych standardów etycznych. Redakcja  postępuje zgodnie z zasadami etyki publikacyjnej i stosuje procedury rekomendowane przez Committee on Publication Ethics (COPE).

Zasady obowiązujące autorów: 

  1. Rzetelność naukowa i dostępność danych

Autorzy zobowiązani są do prowadzenia badań opisywanych w publikacji zgodnie z zasadami rzetelności naukowej. Proces badawczy powinien być dokładnie opisany tak, by można było go powtórzyć, a wyniki analizy powinny być interpretowane z zachowaniem obiektywizmu. Niedopuszczalne jest zafałszowywanie danych i metod badawczych. Źródła danych i informacji powinny być podane w tekście, a w przypadku odwoływania się do ustaleń i wyników badań innych osób należy stosować przejrzysty i rzetelny system cytowania. Informacje, które zostały pozyskane prywatnie, nie mogą być opublikowane bez zgody osoby, która ich udzieliła.
W szczególnych przypadkach autorzy mogą zostać poproszeni o udostępnienie redakcji i/lub recenzentom danych badawczych stanowiących bazę dla tez formułowanych w artykule, są zatem zobowiązani do ich bezpiecznego przechowywania, także już po publikacji tekstu.

  1. Oryginalność

„Folia Historica Cracoviensia” przyjmuje wyłącznie teksty oryginalne, wcześniej niepublikowane, stanowiące własność intelektualną ich autorów. Autorzy zobowiązani są do zgłaszania jedynie takich treści, które nie naruszają praw autorskich osób trzecich. Wszelkie odwołania, nawiązania czy źródła inspiracji artykułu powinny być uwzględnione i poprawnie oznaczone.
Plagiat we wszystkich jego formach, w tym także autoplagiat, jest niedopuszczalny. 

  1. Ujawnienie autorstwa

Aby przeciwdziałać przypadkom „ghostwriting” i „guest authorship”, redakcja wymaga ujawnienia wkładu poszczególnych autorów w powstanie publikacji na każdym etapie jej przygotowywania, w szczególności autorstwa koncepcji, założeń, metod i poszczególnych fragmentów tekstu.
Lista autorów powinna być ograniczona do tych osób, które znacząco przyczyniły się do jego powstania. Do zgłoszenia powinna zostać dołączona deklaracja wkładu poszczególnych autorów. Pozostałe osoby, które brały udział w procesie badawczym na różnych jego etapach, powinny zostać wymienione (np. w sekcji podziękowań).  Autorzy są odpowiedzialni za ostateczny kształt tekstu i każdy z nich powinien zapoznać się z ostateczną wersją tekstu i wyrazić zgodę na publikację.

  1. Przeciwdziałanie konfliktowi interesów i ujawnienie źródeł finansowania

Autorzy zobowiązani są do poinformowania redakcji o wszelkich możliwych konfliktach interesów, w tym zwłaszcza prawnych, zawodowych lub finansowych, mogących mieć wpływ na przebieg, obiektywność lub wyniki badania.
Jeśli tekst był przygotowywany przy wsparciu finansowym, należy ujawnić jego źródła. Autorzy artykułów proszeni są o składanie w redakcji deklaracji dotyczących wkładu finansowego podmiotów przyczyniających się do powstania publikacji. 

  1. Integralność obrazów

Obrazy dołączane do tekstu nie powinny być zmodyfikowane w sposób naruszający ich integralność. Niedopuszczalne jest usuwanie, dodawanie, zamazywanie, poprawianie lub przemieszczanie zawartości obrazu. Niewielkie zmiany – dostosowanie jasności, kontrastu czy balansu kolorów – są akceptowalne pod warunkiem, że nie wpływają na zawartość i przekaz oryginalnego obrazu.
Obrazy zawierające wizerunek osób niepełniących funkcji publicznych, które nie powstały podczas publicznego wydarzenia (zdjęcie zbiorowe) lub na których wizerunek ten nie jest ukazany na szerszym tle, mogą być publikowane pod warunkiem uzyskania zgody osoby przedstawianej na rozpowszechnianie jej wizerunku i przetwarzanie danych osobowych.

  1. Przestrzeganie procedur dotyczących badań z udziałem ludzi

Jeśli w badaniu, którego wyniki są opisane w artykule, brali udział ludzie lub przetwarzane były dane osobowe, autorzy powinni dołączyć do manuskryptu pozytywną decyzję komisji etycznej funkcjonującej w podmiocie, przy którym są afiliowani, zawierającą zgodę na prowadzenie badań. Autorzy zobowiązani są również do przedstawienia potwierdzenia, że dane do badania pozyskano zgodnie z obowiązującym polskim i unijnym prawodawstwem, a badani wyrazili świadomą zgodę na udział. 

  1. Zgłaszanie błędów

Autorzy zobowiązani są do niezwłocznego powiadomienia redakcji w przypadku wykrycia w artykule błędów lub nieścisłości, także już po publikacji tekstu. Zgłoszenie takie należy skierować do Redaktora naczelnego w celu ustalenia dalszego działania (wycofania lub korekty tekstu). W przypadku zgłoszenia nieścisłości lub błędu w artykule przez stronę trzecią, autorzy zobowiązani są do współdziałania z zespołem redakcyjnym w celu jego niezwłocznego poprawienia. 

  1. Brak równoległych, nadmiarowych lub powielających się publikacji

„Folia Historica Cracoviensia” przyjmuje wyłącznie teksty niepublikowane i niezgłoszone równolegle do redakcji innego czasopisma naukowego. Niedopuszczalne jest powtórne publikowanie wyników badań, które już wcześniej były przedstawione w innym artykule.

Zasady obowiązujące zespół redakcyjny: 

  1. Odpowiedzialność za decyzje wydawnicze

Zespół redakcyjny jest odpowiedzialny za decyzje dotyczące publikacji artykułów w czasopiśmie „Folia Historica Cracoviensia”. Redakcja zobowiązana jest do kierowania się w swoich decyzjach rzetelnością i znaczeniem artykułów dla badaczy i czytelników, a także do uwzględniania istniejących wymogów prawnych, w tym dotyczących kwestii takich jak oszczerstwa lub pomówienia. Redakcja, podejmując decyzje dotyczące publikacji tekstu, współpracuje z recenzentami.
Zespół redakcyjny jest gotów do wycofania lub korekty artykułu skierowanego do publikacji w przypadku wykrycia w nim błędów lub nieścisłości.

  1. Bezstronność i obiektywizm (fair play)

Redakcja zobowiązania jest do bezstronnego rozpatrywania nadsyłanych zgłoszeń, kierując się jedynie ich jakością, zawartością i znaczeniem, bez względu na afiliację, miejsce pochodzenia, narodowość, pochodzenie etniczne, płeć, przekonania religijne i polityczne czy rasę ich autorów.

  1. Poufność

Zgłoszenia nadsyłane do „Folia Historica Cracoviensia” traktowane są jako treści poufne i nie są upubliczniane ani udostępniane osobom trzecim poza procesem recenzyjnym i wydawniczym. Zespół redakcyjny czuwa nad utrzymaniem zasady poufności na każdym etapie procesu recenzyjnego i wydawniczego, także poprzez ochronę anonimowości osób recenzujących.
Członkowie redakcji zobowiązują się do niewykorzystywania przekazanych im materiałów przed publikacją do własnych badań bez pisemnej zgody ich autorów.

  1. Dbałość o proces recenzyjny

Zespół redakcyjny zobowiązany jest do zapewnienia rzetelnego, bezstronnego i sprawnego przebiegu procesu recenzyjnego. Nieuzasadnione przeciąganie tego procesu w czasie jest niedopuszczalne. Redakcja powinna wyznaczać do recenzji osoby posiadające wystarczające kwalifikacje w zakresie recenzowanych treści. Artykuły badawcze powinny być recenzowane przez co najmniej dwóch recenzentów, z zachowaniem anonimowości (double-blind peer review). Treść recenzji powinna być traktowana z zachowaniem zasady poufności.
Redakcja zobowiązania jest do zapobiegania potencjalnym konfliktom interesów i badania wszelkich przypadków, w których zachodzi możliwość formułowania stronniczej oceny po stronie recenzenta. Redakcja dołoży starań, by między autorami i recenzentami nie zachodziły relacje mogące wpłynąć na obiektywizm i rzetelny charakter recenzji. Recenzentami nie są także członkowie Redakcji (tj. redaktor naczelny, zastępca redaktora naczelnego oraz sekretarz redakcji) oraz kolegium redakcyjnego.

  1. Uczciwe praktyki wydawnicze

Redakcja zapewnia transparentny i uczciwy proces wydawniczy, ustalając jasne i przejrzyste zasady dla autorów i recenzentów. Zespół redakcyjny przyjmuje równe zasady dla wszystkich zgłoszeń, procedując je w całości w ramach tego samego systemu (Open Journal System).
Redakcja ustala jasne mechanizmy odwoływania się od decyzji wydawniczych, zgłaszania błędów i nieścisłości.
Redakcja zobowiązuje się do niewpływania poprzez nieuczciwe praktyki na pozycję czasopisma w systemach cytowań i rankingach, w tym zwłaszcza poprzez stawianie wymogów dotyczących cytowań artykułów publikowanych w czasopiśmie.

  1. Dbałość o standard publikowanych artykułów

Zespół redakcyjny przyjmuje zgłoszenia dotyczące dostrzeżonych w opublikowanych artykułach błędów i nieścisłości. Zgłoszenia powinny być kierowane bezpośrednio do Redaktora naczelnego na adres mailowy podany na stronie czasopisma.
W wypadku, gdy zgłoszenie nie pochodzi od autorów tekstu, redakcja niezwłocznie kontaktuje się z nimi celem ustalenia dalszych działań.
Zgłoszenia badane są bez zbędnej zwłoki, a w razie ich weryfikacji artykuły są korygowane poprzez ich modyfikację (w wersji elektronicznej) lub dodanie erraty (w przypadku wersji papierowej) do pierwszego drukowanego numeru czasopisma ukazującego się po dostrzeżeniu błędu. Teksty, których nie da się w ten sposób skorygować, są wycofywane.

  1. Ujawnienie konfliktu interesów

Redakcja zobowiązana jest do ujawnienia wszelkich możliwych konfliktów interesu mogących powstać w związku z procedowanymi zgłoszeniami.

Zasady dotyczące recenzentów: 

  1. Dbałość o standard naukowy

Recenzenci poprzez swoje działanie wpływają zarówno na decyzje publikacyjne, jak i na kształt publikowanego artykułu. Zobowiązani są do zachowania dbałości o możliwie najwyższy standard badawczy przygotowywanej publikacji.

  1. Bezstronność

Recenzenci zobowiązani są do bezstronnego rozpatrywania nadsyłanych zgłoszeń, kierując się jedynie ich jakością, zawartością i znaczeniem, bez względu na afiliację, miejsce pochodzenia, narodowość, pochodzenie etniczne, płeć, przekonania religijne i polityczne czy rasę ich autorów.

  1. Poufność

Recenzenci zobowiązani są do traktowania recenzowanych materiałów jako treści poufnych. Upublicznianie ich lub udostępnianie osobom trzecim jest niedopuszczalne. Wykorzystywanie przekazanych recenzentom materiałów przed publikacją do własnych badań jest niedopuszczalne. Także treść recenzji powinna być traktowana z poszanowaniem zasady poufności.
W przypadku, gdy mimo dokładanych przez redakcję starań recenzent jest w stanie zidentyfikować autora tekstu, zobowiązany jest do niezwłocznego ujawnienia tego faktu redakcji i wycofania się z procesu recenzyjnego.

  1. Rzetelność naukowa

Recenzent powinien zgadzać się na recenzowanie wyłącznie artykułów mieszczących się w zakresie ich kompetencji. Recenzja powinna zostać sporządzona w sposób przejrzysty, czytelny, zachowujący najwyższe standardy badawcze i z zachowaniem terminu wyznaczonego do tego przez redakcję. Nieuzasadnione wydłużanie terminu oddania recenzji jest niedopuszczalne. Ewentualne zarzuty dotyczące tekstu powinny mieć charakter merytoryczny i jasno formułować ewentualne oczekiwania wobec autorów tekstu.  Niedopuszczalne jest stosowanie obraźliwego języka i personalnych ataków wymierzonych w autora tekstu. Wszelkie podejrzenia dotyczące oryginalności recenzowanego artykułu oraz podobieństwa recenzowanego artykułu do innych, opublikowanych prac powinny zostać zgłoszone przez recenzenta redakcji.
Jakiekolwiek błędy i nieścisłości dostrzeżone w recenzji, a wpływające na ocenę artykułu i jego wartość naukową powinny być niezwłocznie zgłoszone redakcji, także po publikacji recenzowanego tekstu.

  1. Konflikt interesów

Recenzenci zobowiązani są do ujawnienia wszelkich możliwych konfliktów interesu, w tym zwłaszcza prawnych, instytucjonalnych lub finansowych, powstałych w związku z recenzowanymi artykułami. Dotyczy to również osobistych relacji z autorami recenzowanego tekstu. Przez konflikt interesów rozumie się zależność służbową (podległość zawodową), bezpośrednią współpracę naukową (w ciągu ostatnich dwóch lat poprzedzających rok przygotowania recenzji) oraz bezpośrednie relacje osobiste (pokrewieństwo do drugiego stopnia, związek małżeński) występujące pomiędzy recenzentem a autorem recenzowanego tekstu.

  1. Poszanowanie własności intelektualnej i praw autorskich

Recenzenci zobowiązani są do poszanowania w trakcie procesu recenzyjnego praw autorskich i własności intelektualnej autorów tekstu i osób trzecich. Wszelkie odwołania, nawiązania czy źródła inspiracji dla tez przedstawianych w recenzji powinny być uwzględnione i poprawnie oznaczone.

Zasady postępowania w przypadku użycia generatywnej sztucznej inteligencji (Generative AI): 

Redakcja nie rekomenduje wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji na żadnym etapie procesu przygotowania tekstu, procesu recenzyjnego i wydawniczego. Formułując wytyczne dotyczące wykorzystania narzędzi opartych na GAI, podkreśla znaczenie zasad rzetelności badawczej, poufności i ochrony praw autorskich.

Autorzy:

Redakcja nie rekomenduje wykorzystywania generatywnej sztucznej inteligencji do tworzenia artykułów zgłaszanych do publikacji. Niedopuszczalne jest przedstawienie tekstu w całości wygenerowanego przez narzędzia sztucznej inteligencji.
Wykorzystanie narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, w tym np. do poprawy jakości tekstu czy analizy zbiorów danych, jeśli jest uzasadnione, powinno mieć charakter odpowiedzialny, ograniczony, celowy i przebiegać w całości pod nadzorem autorów. Autorzy zobowiązani są do sprawdzenia, czy wynik działania narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji nie jest błędny, nie przedstawia zafałszowanych danych i nie ma stronniczego charakteru. Odpowiedzialność za całość przedstawionego tekstu ponoszą autorzy.
Wykorzystanie narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji do modyfikacji załączonych do artykułu obrazów w sposób naruszający ich integralność jest niedopuszczalne.  Dotyczy to zwłaszcza usuwania, dodawania, zamazywania, poprawiania lub przemieszczania zawartości obrazu. Niewielkie zmiany – dostosowanie jasności, kontrastu czy balansu kolorów – są akceptowalne pod warunkiem, że nie wpływają na zawartość oryginalnego obrazu.
Wykorzystanie narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji nie może naruszać własności intelektualnej i praw autorskich osób trzecich.
Wszelkie wykorzystanie narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji musi zostać ujawnione w momencie zgłaszania tekstu. Autorzy muszą wskazać konkretne wykorzystywane narzędzia, zakres ich działania, i przedstawić akceptowalne uzasadnienie ich wykorzystania. Wraz z deklaracją wykorzystania narzędzi GAI autorzy powinni przekazać redakcji deklarację przyjęcia odpowiedzialności za zgłoszony tekst.

Recenzenci:

Wykorzystywanie narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji do sporządzenia recenzji jest niedopuszczalne. Recenzenci nie powinni w szczególności udostępniać recenzowanego tekstu publicznie dostępnym narzędziom generatywnej sztucznej inteligencji, np. w celu sprawdzenia ich oryginalności lub w celu generowania ich streszczenia, jako że może to ingerować w zasadę poufności i nieupubliczniania manuskryptu.
Niedopuszczalne jest generowanie recenzji z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji, ponieważ narusza to zasadę rzetelności naukowej i obiektywizmu oraz może naruszać własność intelektualną i prawa autorskie twórców artykułu. Nie należy korzystać z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji nawet w celu poprawy jakości tekstu recenzji. Za recenzję w pełni odpowiedzialny jest jedynie recenzent.

Zespół redakcyjny:

Zespół redakcyjny nie powinien korzystać z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji na żadnym etapie procesu recenzyjnego i wydawniczego. W szczególności niedopuszczalne jest udostępnianie zgłoszonego tekstu publicznie dostępnym narzędziom generatywnej sztucznej inteligencji, np. w celu sprawdzenia ich oryginalności lub w celu generowania ich streszczenia, jako że może to ingerować w zasadę poufności i nieupubliczniania manuskryptu.  Zasada ta dotyczy także tekstu recenzji, które traktowane są jako treści poufne.