The history of the school in Bielany near Krakow in the 19th century
DOI:
https://doi.org/10.15633/fhc.31107Keywords:
school, Bielany, education, Republic of Krakow, GaliciaAbstract
The primary school in Bielany near Krakow, founded in the 19th century, served the local population well. Subsequent generations were educated and shaped there. For the inhabitants of Bielany and the surrounding area, it will be an important determinant of the way and rhythm of life throughout the 19th century. The school was undergoing changes related to the reforms introduced in the education system in the Austrian partition. It encountered various problems, such as location problems, underinvestment, low levels of teacher training and student absenteeism. Nevertheless, by involving the entire Bielany community, he had a positive impact on it, contributing to the improvement of its education.
References
Bielany, w: Encyklopedia Krakowa, Warszawa–Kraków 2000, s. 62–63.
Bielany, w: Poczet krakowski, https://www.poczetkrakowski.pl/tomy/show_article,bielany-773.html (10.03.2025).
Bielecki do konsystorza diecezji krakowskiej z 1 VI 1861 r., Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 200.
Bujak A., Tajemnica kamedułów, Kraków 2000.
Bujak F., Galicja, t. 1: Kraj, ludność, społeczeństwo, rolnictwo, Lwów 1908.
Florkowska M., Moje Bielany. O pustelniczej gościnności, przekraczaniu furty i niezwykłych przeżyciach, Kraków 2010.
Grochowina M., Scholastyk, w: Encyklopedia katolicka, t. 17, Lublin 2012, kol. 1268.
Historia wychowania, t. 2, red. Ł. Kurdybacha, Warszawa 1968.
Katalog główny wraz z wykazem klasyfikacyjnym. Rok szkolny 1894/95. Szkoła ludowa 1 kl. w Bielanach, Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 29/2803/1, s. 1-44.
Katalog główny wraz z wykazem klasyfikacyjnym. Rok szkolny 1895/6, Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 29/2803/2, s. 1–52.
Katalog główny wraz z wykazem klasyfikacyjnym. Rok szkolny 1896/7, Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 29/2803/3, s. 1–83.
Katalog główny wraz z wykazem klasyfikacyjnym. Rok szkolny 1897/8, Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 29/2803/4, s. 1–90.
Katalog główny wraz z wykazem klasyfikacyjnym. Rok szkolny 1898/9, Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 29/2803/5, s. 1–92.
Kliś A., Rola galicyjskiej szkoły ludowej w edukacji społeczeństwa polskiego, w: Historia wychowania, misja i edukacja. Profesorowi Andrzejowi Meissnerowi w 70. rocznicę urodzin i 45-lecia pracy naukowej i nauczycielskiej, red. K. Szmyd, J. Dybiec, Rzeszów 2008, s. 165–183 (Galicja i Jej Dziedzictwo, 20).
Kot S., Historia wychowania, t. 2, Warszawa 1994.
Kronika szkolna, Archiwum Szkoły Podstawowej nr 48 w Krakowie-Bielanach, b. sygn.
Małkiewicz A., Z historycznej i artystycznej problematyki kościoła kamedułów na Bielanach pod Krakowem, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Historii Sztuki” 1972 nr 10, s. 83–107.
Meissner A., Spór o duszę polskiego nauczyciela. Społeczeństwo galicyjskie wobec problemów kształcenia nauczycieli, Rzeszów 1999 (Galicja i Jej Dziedzictwo, 11).
Odpowiedzi tyczące się szkoły w Bielanach z 10 I 1842 r., Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 105–114.
Odpowiedzi Wincentego Niedzielskiego na pytania komisji kwalifikacyjnej z 1 VIII 1827 r., Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 21–28.
Opis planu budynku szkoły na Bielanach z 1 VI 1841 r., Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 73–74.
Pelczar R., Szkoły parafialne w systemie szkolnictwa ludowego w Galicji w latach 1772–1869 (na przykładzie łacińskiej diecezji przemyskiej), w: Historia wychowania, misja i edukacja. Profesorowi Andrzejowi Meissnerowi w 70. rocznicę urodzin i 45-lecia pracy naukowej i nauczycielskiej, red. K. Szmyd, J. Dybiec, Rzeszów 2008, s. 144–164 (Galicja i Jej Dziedzictwo, 20).
Pismo konsystorza diecezji krakowskiej z 1857 r., Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 155–156.
Pismo władz oświatowych z 18 X 1857 r., Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 157.
Pytania zadane nauczycielom szkół początkowych do pisemnych na nie odpowiedzi w czasie zebrania w Krakowie w miesiącu sierpniu 1827 r., Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 29–32.
Raport dla Dozoru Głównego z 23 XII 1823 r., Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 5–16.
Raport z wizytacji z 5 X 1824 r., Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 17–20.
Szematyzm szkół ludowych i nauczycieli diecezyi krakowskiej na rok 1869.
Szwagrzyk J. A., Pieniądz na ziemiach polskich X–XX w., Wrocław–Warszawa 1990.
Tabaka Z., Szkolnictwo ludowe w Galicji Zachodniej u progu ery autonomicznej, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny. Prace Historyczne” 5 (1970), s. 223–238.
Tomkowicz S., Bielany, Kraków 1904.
Wykaz o stanie szkoły w Bielanach, powiecie Liszki w roku szkolnym 1855/1856, Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 365–371.
Wykaz uczniów naruszających obowiązek szkolny z 1855 r., Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 292–297.
Wykaz z Bielan i Przegorzał do szkoły w Bielanach uczęszczających, Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 200/WMK XIV-80, s. 289–290.
Zarewicz L., Zakon kamedułów, jego fundacje i dziejowe wspomnienia w Polsce i Litwie, Kraków 1871.
Zbiór ustaw krajowych obowiązujących w zakresie spraw szkolnictwa ludowego w Królestwie Galicyi i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim, oprac. B. Baranowski, Lwów 1895.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Rafał Szczurowski
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright and full publishing rights without restrictions, and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
