Elity rosyjskie wobec wydarzeń z maja 1926 r. w Polsce
DOI:
https://doi.org/10.15633/sts.2902Słowa kluczowe:
przewrót majowy, Komunistyczna Partia Polski (KPP), Józef Piłsudski, Feliks DzierżyńskiAbstrakt
W ocenie i analizie wydarzeń z historii Polski bardzo często zapomina się o ich międzynarodowym kontekście. Podobnie przedstawia się sprawa przewrotu majowego. A zatem celem artykułu było zarysowanie punktu widzenia elit ZSRS na okres poprzedzający oraz następujący bezpośrednio po wydarzeniach z maja 1926 r. Dzięki analizie dokumentów z Rosyjskiego Archiwum Państwowego Historii Społeczno-Politycznej, zebranych i przetłumaczonych przez Instytut Pamięci Narodowej, możliwe było wykazanie, że najważniejsi politycy w Moskwie nie pozostali obojętni wobec przejęcia władzy przez Józefa Piłsudskiego, wręcz przeciwnie, przyjęli je z zaniepokojeniem. Możliwa zaś w pewnym momencie utrata wpływu na linię działań Komunistycznej Partii Polski spotkała się ze strachem, który spowodował zwiększenie agresji i nacisku na działaczy KPP, co z kolei doprowadziło do narzucenia polskim komunistom swojej linii ideologicznej.
Bibliografia
Źródła drukowane
Rossijskij Gosudarstwiennyj Archiw Socyalno-Politiczeskoj Istorii
RGASPI, f. 17, op. 162, d. 3, k. 74–75, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 130–131.
RGASPI, f. 17, op. 162, d. 3, k. 77–79, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 138–140.
RGASPI, f. 17, op. 162, d. 3, k. 83–84, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 141–142.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 106–115, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 177–184.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 121–125, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 185–189.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 126–130, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 196–200.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 18–19, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 169–170.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 185–193, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 248–257.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 2, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 87–88.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 20–21, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 132–134.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 22–23, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 135–137.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 233–236, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 82–86.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 3, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 89–90.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 31–39, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 73–80.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 4, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 112.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 43–48, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 104–110.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 49, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 111.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 50, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 101–103.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 52–53, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 113–115.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 54, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 116–117.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 56–56v, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 122–125.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 5–8, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 158–161.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 61–62, i n. za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 91–100.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 63–68, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 143–148.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 71–77, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 206–212.
RGASPI, f. 76, op. 2, d. 58, k. 9–17, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 162–168.
RGASPI, f. 76, op. 3, d. 364, k. 38, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 126.
RGASPI, f. 76, op. 3, d. 364, k. 38–41, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 127–129.
RGASPI, f. 76, op. 3, d. 364, k. 58, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 284.
RGASPI, f. 76, op. 3, d. 364, k. 64–69, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 274–283.
RGASPI, f. 76, op. 3, d. 364, k. 76, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 291.
RGASPI, f. 76, op. 3, d. 403, k. 16–19, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 302.
RGASPI, f. 76, op. 3, d. 403, k. 20–25, za: Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Warszawa 2009, s. 292–296.
Stalin J., Dzieła, t. 8, Warszawa 1950.
Źródła internetowe
Kuzak R., Niemcy o zamachu majowym 1926 roku. Co napisano w tajnym raporcie na temat polskiej wojny domowej?, wielkahistoria.pl/niemcy-o-zamachu-majowym-1926-roku-co-napisano-w-tajnym-raporcie-na-temat-polskiej-wojny-domowej [dostęp: 5 V 2022 r.].
Kuzak R., Zamach majowy oczami… niemieckich dyplomatów!, ciekawostkihistoryczne.pl/2012/07/10/zamach-majowy-oczami-niemieckich-dyplomatow [dostęp: 5 V 2022 r.].
[pg], Rosja sowiecka miała informacje o zamachu majowym z pierwszej ręki, polskieradio.pl/7/179/Artykul/849286,Rosja-sowiecka-miala-informacje-o-zamachu-majowym-z-pierwszej-reki [dostęp: 5 V 2022 r.].
Opracowania
Citino R.M., Niemcy bronią się przed Polską. Ewolucja taktyki Blitzkriegu 1918–1933, tłum. J. Tomczak, Warszawa 2012.
Czubiński A., Przewrót majowy 1926 roku, Warszawa 1989.
Musiał B., Przewrót majowy 1926 r. w oczach Kremla, w: Przewrót majowy 1926 roku w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Dokumenty 39, Warszawa 2009, s. 11–47.
Nałęcz T., Józef Piłsudski. Mity i rzeczywistość, Kielce 1997.
Przewrót majowy, red. A. Garlicki, Warszawa 1979.
Romeyko M., Przed i po maju, Warszawa 1967.
Szumski J., „Rewolucja bez żadnych rewolucyjnych konsekwencji?” – przewrót majowy widziany z polskiej perspektywy, w: Przewrót majowy 1926 roku w oczach Kremla, red. B. Musiał, J. Szumski, Dokumenty 39, Warszawa 2009, s. 48–72.
Witkowski C., Majowy zamach stanu. Wojskowy rokosz Piłsudskiego, Warszawa 2016.
Wołos M., O Piłsudskim, Dmowskim i zamachu majowym. Dyplomacja sowiecka wobec Polski o okresie kryzysu politycznego 1925–1926, Kraków 2013.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.