Kościół w Pleszowie. Zagadnienie autorstwa
DOI:
https://doi.org/10.15633/fhc.32104Słowa kluczowe:
architektura klasycystyczna, Ignacy Chambrez, Kazimierz i Józef Czartoryscy, kościół w Pleszowie, ks. Sebastian Sierakowski, XIX wiekAbstrakt
Kościół w Pleszowie, który obecnie znajduje się w obrębie Krakowa, jest jednym z nielicznych przykładów budowli klasycystycznych powstałych na początku XIX wieku. Jego fundatorami byli książęta Kazimierz i Józef Czartoryscy. Dotychczas kościół ten był uznawany za dzieło ks. Sebastiana Sierakowskiego. Dzięki zachowanemu w Bibliotece Czartoryskich projektowi w niniejszym artykule starano się udowodnić, że zaprojektował go jednak inny architekt – Ignacy Chambrez, który do Krakowa przybył z Cieszyna. Tu początkowo uczył rysunku w szkole św. Barbary, a następnie w 1807 roku został nauczycielem architektury w Szkole Głównej Krakowskiej (późniejszym Uniwersytecie Jagiellońskim).
Bibliografia
Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart, Hrsg. U. Thieme, Bd. 6, Leipzig 1912.
Bęczkowska U., Karol Kremer i krakowski Urząd Budownictwa, Kraków 2010 (Ars Vetus et Nova, 31).
Chrzanowski T., Kornecki M., Sztuka Ziemi Krakowskiej, Kraków 1982.
Encyklopedia Krakowa, t. 1–2, Kraków 2023.
Follprecht K., Jan Drachny, „artysta sztuki budowniczej”, Inspektor Budownictwa (1802–1816) i Budowniczy Miejski Wolnego Miasta Krakowa (1816–1822), „Krakowski Rocznik Archiwalny” 28 (2022), s. 135–159.
Iwanek W., Ignacy Chambrez – malarz, architekt i teoretyk sztuki, w: O sztuce Górnego Śląska i przyległych ziem małopolskich, Katowice 1993, s. 61–76.
Iwanek W., Klasycyzm w architekturze Cieszyna, Wrocław 1970.
Iwanek W., Słownik artystów na Śląsku Cieszyńskim, Bytom 1968.
Jarosławiecka-Gąsiorowska M., Architektura neoklasyczna w Krakowie, „Rocznik Krakowski” 24 (1933), s. 156–189.
Nieć J., Czartoryski Józef Klemens, w: Polski słownik biograficzny, t. 4, Kraków 1938, s. 279–281.
Katalog rysunków architektonicznych ze zbiorów Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie, oprac. P. Hordyński, cz. 1, Warszawa 1989.
Katalog rysunków architektonicznych ze zbiorów Czartoryskich w Muzeum Narodowym w Krakowie, oprac. W. Rothowa, A. Rumian, Warszawa 1973.
Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie, red. J. Szablowski, z. 6: Powiat krakowski, oprac. J. Lepiarczyk, Warszawa 1951.
Lepiarczyk J., Działalność architektoniczna Sebastiana Sierakowskiego. Projekty klasycystyczne i neogotyckie (1777–1824), Kraków 1968.
Lewicki K., Chambrez Ignacy, w: Polski słownik biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 258–259.
Łętowski L., Katalog biskupów, prałatów i kanoników krakowskich, t. 4, Kraków 1853.
Łoza S., Architekci i budowniczowie w Polsce, Warszawa 1954.
Majewska-Maszkowska B., Chambrez (Chammbrez, Champrez) Ignacy, w: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających. Malarze, rzeźbiarze, graficy, t. 1, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1971, s. 308–309.
Małopolska, red. S. Brzezicki, J. Wolańska, Warszawa 2016 (Zabytki Sztuki w Polsce).
Michał Cygan – Wyjątki z historii kościoła w Pleszowie, w: Czas zatrzymany, t. 4: Z kart historii Pleszowa: wybór tekstów oraz fotografie z terenów Nowej Huty i okolic, red. A. Graczyński, Kraków 2019, s. 60–61.
Rospondek W., Pleszów. Ocalić od zapomnienia (780-lecie poświęcenia pierwszego kościoła i w 200-lecie budowy nowego kościoła), Kraków 2006.
Róg R., Sierakowski Sebastian Alojzy, w: Polski słownik biograficzny, t. 37, z. 153, Warszawa–Kraków 1996, s. 293–299.
Skrabski J., Kościół św. Wincentego i Narodzenia Najświętszej Marii Panny, Sakralne Dziedzictwo Małopolski, 2025, https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/kosciol-sw-wincentego-i-narodzenia-najswietszej-marii-panny.
Tomkowicz S., Powiat krakowski, w: Teka Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej, t. 2, Kraków 1906, s. 1–318.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Katarzyna Brzezina-Scheuerer
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
