Pensjonariusze parafii szpitalnych diecezji krakowskiej w wizytacji bp. Kajetana Sołtyka (1781–1785). „W potrzebach życia opatrzenie, a do zbawienia duszy przewodnictwo”

Autor

DOI:

https://doi.org/10.15633/acr.5407

Słowa kluczowe:

historia Kościoła, wizytacje, XVIII wiek, parafie szpitalne, diecezja krakowska

Abstrakt

W polskiej części diecezji krakowskiej funkcjonowało 50 parafii szpitalnych. Każda z nich miała swojego proboszcza, swój kościół i uposażenie. Integralną częścią każdej fundacji był szpital i zamieszkujący go ubodzy. Pod koniec XVIII wieku było ich około 200. Kilkudziesięciu spośród nich możemy poznać z imienia i nazwiska. W przypadku kilkunastu znamy miejsce pochodzenia, wiek i stan. Życie pensjonariuszy miało swój rytm. Wyznaczała go codzienna modlitwa wyuczona przez prepozyta, praca ręczna i chodzenie po jałmużnie.

Bibliografia

Archiwum Archidiecezjalne Lubelskie, rękopis Rep60 A104, Akta wizyty pod rządem diecezją Jaśnie Oświeconego Kajetana Ignacego Sołtyka, biskupa krakowskiego, xiążęcia siewierskiego. Dekanatów stężyckiego łukowskiego parczowskiego przez W. Imc. Xiędza Jacka Kochanskiego kanonika sandomieskiego, plebana trójeckiego w Roku 1781 odprawioney wypisane.

Archiwum Archidiecezjalne Lubelskie, rękopis Rep60 A105, Akta Wizyty Generalnej w trzech Dekanatach Chodelskim, Urzędowskim y Kazimirskim z woli i rozkazu Jaśnie Oświeconego Imci X. Kajetana Ignacego Sołtyka, biskupa krakowskiego, xiążęcia siewierskiego przez X. Antoniego Franciszka Dunina Kozickiego kollegiaty pileckiej dziekana od Dnia 15 Maja w Roku Pańskim 1781 poczętey, a w Roku 1782, Dniach ostatnich Miesiąca Stycznia odprawioney i dokończoney spisane.

Archiwum Diecezjalne w Kielcach, rękopis DK – II/I, Wizyta jeneralna kościołów na ostatniey karcie wymienionych w r[ok]u 1782 przez xiędza Kozickiego opisana.

Archiwum Diecezji Sandomierskiej, rękopis bez sygnatury, Akta wizyty Generalney w trzech Dekanatach soleckim bodzęckim kiyskim z woli i rozkazu Jaśnie Oświeconego Xiążęcia Imci Michała Jerzego Ciołka Xcia Poniatowskiego z Bożej i Stolicy Apostolskiej łaski biskupa płockiego, xiążęcia pułtuskiego, koadiutora z całą jurysdykcją, xiążęcia siewierskiego, opata kommendatariusza czerwińskiego, dziekana warszawskiego, orderów Orła Białego y Świętego Stanisława kawalera przez Xiędza Antoniego Franciszka Dunina Kozickiego kollegiaty pileckiej dziekana, proboszcza mrzygłodzkiego w Roku Pańskim 1782 odprawioney y dokończoney spisane.

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, rękopis AV, t. 53, Akta wizyty pod rządem dyecezyą Jaśnie Oświeconego Michała Jerzego Ciołka Xięcia Poniatowskiego, biskupa płockiego, xięcia pułtuskiego, koadiutora z całą jurysdykcją krakowskiego, książęcia siewierskiego, opata kommendatariusza czerwińskiego, dziekana warszawskiego, orderów Orła Białego i Świętego Stanisława kawalera, dwóch dekanatów wolbromskiego i lelowskiego, przez W.IMC.X. Jacka Kochańskiego, kanonika sandomierskiego, plebana trojeckiego w roku 1782 odprawionej wypisane.

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, rękopis AV, t. 54, Akta wizyty pod rządem dyecezyą J.O. Michała Jerzego Ciołka Xsiążęcia Poniatowskiego, biskupa płockiego, księcia pułtuskiego, koadiutora z całą jurysdykcją krakowskiego, xiążęcia siewierskiego, opata kommendataryusza czerwińskiego, dziekana warszawskiego, orderów Orła Białego i Świętego Stanisława kawalera, trzech dekanatów: proszowickiego, xiążnickiego i andrzejewskiego przez W.IMC.X Jacka Kochańskiego, kanonika sandomierskiego, plebana trojeckiego w roku 1783 odprawioney wypisane.

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, rękopis AV, t. 55, Protokuł wizyty generalnej 2 dekanatów skalskiego i nowogurskiego z rozrządzenia J.O.Xcia Imci Michałą Jerzego Poniatowskiego biskupa płockiego koadjutora z zupełną władzą biskupstwa krakowskiego w roku 1783 odprawionej. Przez W. Imć. X. Stanisława Ptaszyńskiego D.S.T kanonika katedralnego inflanckiego, proboszcza Nowego Miasta Korczyna.

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, rękopis AV, t. 56, Akta wizyty generalnej z woli i nakazu J.O. Xiążęcia Jm. Michała Jerzego Ciołka Poniatowskiego, biskupa płockiego, Xiążęcia pułtuskiego, koadiutora z całą jurysdykcją krakowskiego, Xiążęcia siewierskiego, opata kommendataryusza czerwińskiego, dziekana warszawskiego, orderów Orła Białego i św. Stanisława kawalera, w czterech dekanatach: Pacanowskim, Opatowskim, Witowskim i Sokolińskim przez Jmi Xiędza Antoniego Franciszka Dunina Kozickiego, Kollegiaty Pileckiej dziekana od dnia 15 miesiąca maja do dnia 22 października roku Pańskiego 1783 odprawionej.

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, rękopis AV, t. 57, Akta wizyty generalnej z woli i rozkazu J.O. Xiążęcia Michała Jerzego Ciołka Poniatowskiego, biskupa płockiego, Xsiążęcia pułtuskiego, koadiutora z całą jurysdykcją krakowskiego, Xiążęcia siewierskiego, opata kommendataryusza czerwińskiego, dziekana warszawskiego, orderów Orła Białego i św. Stanisława kawalera – w dekanacie siewierskim i dwóch kollegiat mniejszych Szkalmierskiej i Wiślickiej przez Jm. Xiędza Antoniego Franciszka Dunina Kozickiego, proboszcza Kollegiaty i officyała pileckiego od dnia 20 miesiąca czerwca do dnia 7 września roku Pańskiego 1784, a w kollegiatach od dnia 15 stycznia do dnia 28 tegoż miesiąca w roku niniejszym 1785 odprawionej.

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, rękopis Producta 1779, bez sygnatury i paginacji.

Biblioteka Diecezjalna w Sandomierzu, rękopis G1454, Akta Wizyty Generalney pod szczęśliwym rządem Jaśnie Oświeconego Kajetana Ignacego Sołtyka z Bożej i Stolicy Apostolskiej łaski biskupa krakowskiego Xiążęcia Siewierskiego w Dekanatach Radomskim, Kunowskim y Zwoleńskim. Przez Wielmożnego Imć Księdza Wincentego Jezierskiego obojga praw doktora, scholastyka katedralnego kamienieckiego, sędziego surrogata lubelskiego, wizytatora generalnego wyznaczonego czynioney. Pisane w Roku 1781.

Biblioteka Diecezjalna w Sandomierzu, rękopis J1476, Protokuł Wizyty Generalney IV dekanatów Połanieckiego Koprzywnieckiego Opatowskiego Zawichostkiego Odprawionej z rozrządzenia Jaśnie Oświeconego Xiążęcia Imci Poniatowskiego biskupa płockiego, xiążęcia pułtuskiego, koadiutora z zupełną jurysdykcją krakowskiego, xiążęcia siewierskiego, orderów Orła Białego i S. Stanisława kawalera Roku 1782 przez W.J.X. Stanisława Ptaszyńskiego kanonika katedralnego inflanckiego, proboszcza Nowomiejskiego.

Błażkiewicz H., Dzieje parafii Pilica w okresie przedrozbiorowym, „Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce” 57 (1982), s. 171–210.

Kitowicz J., Opis obyczajów za panowania Augusta III, Warszawa 2003.

Kopeć J., Koronka, w: Encyklopedia katolicka, t. 9, red. A. Szostek, E. Ziemann i inni, Lublin 2002, kol. 886–887.

Powinności Chrześciańskie czyli Katechizm Missyjny nauczający, co powinien każdy Chrześcianin wierzyć, wiedzieć, czynić, aby mógł bydź zbawionym. Z przydatkiem sposobu słuchania i śpiewania Mszy Swiętey i różnych Pieśni, Warszawa 1793.

Stoch J., Kościół szpitalny św. Cecylii w Janowcu, Janowiec nad Wisłą 1999.

Surdacki M., Opieka społeczna w Polsce do końca XVIII wieku, Lublin 2015.

Pobrania

Opublikowane

2023-06-30

Numer

Dział

Historia

Podobne artykuły

1-10 z 105

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.