The silverware of the college of vicars of Wawel Cathedral in the Year 1776
DOI:
https://doi.org/10.15633/acr.5708Keywords:
Wawel Cathedral, clergy, goldsmith’s craft, ChurchAbstract
The subject of the article is the source edition of the goldsmithing inventory of the vicars of Wawel Cathedral from 1776. It has not been published in its entirety so far. The article consists of two parts. In the first, I discussed the history of the vicars’ college based on available literature, the contents of the inventory from 1776, the places where the vicars’ silverware was stored, and the principles of the source edition. The second part is the source edition of the inventory. The text of the edition was developed scientifically. In the article, I attempted to trace the history of the objects from the inventory. I also attempted to identify these monuments of goldsmithing and artistic crafts. Information contained in the records of the visitation and inventories of Wawel Cathedral and its treasury was helpful.
References
Acta Capituli Minoris, t. 7 (1759–1779), Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedralnej, sygn. ACm7.
Akta wizytacji bp. Andrzeja Trzebickiego, kaplice katedralne, 1670-1682, Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedralnej, sygn. A.Vis.52.
Akta wizytacji bp. Andrzeja Trzebickiego, katedra na Wawelu, 1670, Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedralnej, sygn. A.Vis.51.
Akta wizytacji bp. Jakuba Zadzika, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, sygn. AV Cap 43.
Akta wizytacji bp. Kazimierza Łubieńskiego, katedra na Wawelu, 1711, Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedralnej, sygn. A.Vis.63.
Akta wizytacji katedry wawelskiej oraz kościołów diecezji krakowskiej 1602–1604, oprac. E. Bularz, Kraków 2014 (Źródła do Dziejów Wawelu, 20).
Bilska-Ciećwierz M., Statuty wikariuszy kolegiaty wiślickiej z 1442 roku, „Roczniki Historyczne” 72 (2006), s. 115–126.
Bogusz M., Z Mazowsza do Krakowa. Droga kariery Macieja z Grójca (ok. 1410 — ok. 1480), altarysty w farze krakowskiej, wikariusza katedralnego, protonotariusza i fundatora, „Saeculum Christianum” 29 (2022) nr 1, s. 63–75, https://doi.org/10.21697/sc.2022.29.1.5.
Chodyński S., Wikaryusze katedry włocławskiej (collegium vicariorum), Włocławek 1912.
Corpus Inscriptionum Poloniae, t. 8: Województwo krakowskie, red. Z. Perzanowski, z. 1: Katedra krakowska na Wawelu, wyd., wstęp. i kom. A. Perzanowska, Kraków 2002.
Cybulski T., Wikariusze katedry włocławskiej na probostwie w Gostyninie w czasach nowożytnych, „Studia Włocławckie” 15 (2013), s. 181–190.
Czyżak M., Najstarsze statuty wikariuszy katedry gnieźnieńskiej (z roku 1500), „Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski” 10 (2015), s. 7–22; https://doi.org/10.14746/e.2015.10.1.
David P., Biblioteka wikariuszów w katedrze krakowskiej, „Przegląd Biblioteczny” 5 (1931) z. 2–4, s. 137–148.
Dowrzaczek W., Maciejowski Samuel (1499–1550), w: Polski słownik biograficzny, t. 19, Wrocław 1974, s. 64–69.
Fabrica Ecclesiae Cracoviensis. Materiały źródłowe do dziejów katedry krakowskiej w XVIII wieku z archiwaliów kapitulnych i kurialnych, wybrał i oprac. B. Przybyszewski, Kraków 1993 (Źródła do Dziejów Wawelu, 14).
Fijałkowski J., Nowosądecka kolegiata, cz. 1: Dzieje kapituły mniejszej (1448–1791), Warszawa 1958.
Gwizdałówna J., Domy wikariuszy na Wawelu, „Studia Waweliana” 9/10 (2000/2001), s. 107–128.
Hemperek P., Organizacja i działalność wikariuszy kolegiaty św. Michała Archanioła w Lublinie (1574–1826), „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne” 16 (1969) z. 5, s. 55–70.
Hemperek P., Powstanie i skład kolegium wikariuszy przy kolegiacie św. Michała Archanioła w Lublinie, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne” 12 (1965) z. 5, s. 75–102.
Inwentarz katedry wawelskiej z roku 1563, oprac. A. Bochnak, Kraków 1979 (Źródła do Dziejów Wawelu, 10).
Inwentarze skarbca katedry krakowskiej z lat 1702, 1761 i 1791, oprac. A. Perzanowska, red. nauk. P. Rabiej, Kraków 2016 (Biblioteka Kapitulna na Wawelu, 7).
Joannis Dlugossii Senioris Canonici Cracoviensis Opera omnia, ed. A. Przeździecki, vol. 7, t. 1: Liber beneficiorum dioecesis cracoviensis, Cracoviae 1863.
Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 4: Miasto Kraków, cz. 1: Wawel, red. J. Szablowski, Warszawa 1965.
Knapek E., Rachunki kolegium wikariuszy wieczystych katedry krakowskiej z lat 1493–1495 i 1497–1498, „Studia Źródłoznawcze” 52 (2014), s. 113–148.
Kolektarz wawelski sprzed 1526 roku. Świadek litrugii Kościoła krakowskiego w XV, XVI i XVII wieku, oprac. i ed. S. Fedorowicz, Kraków 2007 (Monumenta Sacra Polonorum, 3).
Kowalski M. D., Uposażenie krakowskiej kapituły katedralnej w średniowieczu, Kraków 2000.
Kumor B., Dzieje diecezji krakowskiej do 1795 roku, t. 1, Kraków 1998.
Leszczyńska Z., Średniowieczne statuta wikariuszów katedry krakowskiej, „Nasza Przeszłość” 10 (1959), s. 391–408.
Łętowski L., Katedra krakowska na Wawelu, Kraków 1859.
Otręba A., Dzieje niższych kolegiów duchownych przy kolegiacie w Łasku 1525–1819, w: Studia z historii Kościoła w Polsce, t. 2, Warszawa 1973, s. 281–470.
Pałka P., Powstanie i organizacja wewnętrzna kolegium wikariuszy katedralnych diecezji chełmskiej obrządku łacińskiego w Krasnymstawie, „Prawo Kanoniczne. Kwartalnik prawno-historyczny” 20 (1997) nr 1–2, s. 125–136.
Perzanowska A., Peregrynacje kielicha mszalnego do katedry krakowskiej, w: Studia z dziejów katedry na Wawelu, red. E. Zych, Kraków 2023, s. 135–148 (Biblioteka Kapitulna na Wawelu, 17), https://doi.org/10.12797/9788381389211.07.
Piekosiński F., Najdawniejsze inwentarze skarbca kościoła N.P. Maryi w Krakowie z XV wieku, „Sprawozdania Komisji do Badania Historii Sztuki w Polsce” 4 (1891) z. 1–4, s. 64–77.
Przybyszewski B., Katedra krakowska w XVIII stuleciu, Kraków 2012 (Biblioteka Kapitulna na Wawelu, 3).
Radzimiński A., Niższe duchowieństwo katedralne w Polsce średniowiecznej. Wikariusze katedry płockiej w XIII — poł. XV w. Cz. 1: Skład osobowy, „Nasza Przeszłość” 76 (1991), s. 5–43.
Radzimiński A., Stan i potrzeby badań nad duchowieństwem katedralnym i kolegiackim w Polsce średniowiecznej, „Nasza Przeszłość” 90 (1998), s. 35–56.
Radzimiński A., Wikariusze katedralni w Polsce średniowiecznej, „Roczniki Historyczne” 76 (2010), s. 211–220.
Radzimiński A., Wikariusze katedry płockiej w XIII — poł. XV w. Cz. 2: Zagadnienia wybrane, „Nasza Przeszłość” 77 (1992), s. 5–31.
Rulka K., Księgozbiór Adama z Wiskitek, wikariusza i penitencjarza katedry włocławskiej z XVI/XVII wieku, „Studia Włocławskie” 7 (2004), s. 428–446.
Specyfikacya argenteryi Kościoła Katedralnego Krakowskiego przez WWJMci XX Mikołaja Wybranowskiego y Wacława Sierakowskiego Kanoników tegoż Kościoła od Przewielebnej Kapituły Deputowanych in ordine wypłacenia kontrybucyi Woysku Moskiewskiemu w Krakowie stoiącemu odłączoney, tudziesz wagi i próby tegoż srebra opisana die 17 8bris 1770mo, Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedralnej, sygn. Inv.C.85/XXVIII.
Starowolski S., Monumenta Sarmatarum, Kraków 1655.
Trajdos T. M., Wikariusze katedry kamienieckiej, „Przegląd Historyczny” 102 (2011) nr 3, s. 435–443.
Urban J., Katedra krakowska i archiwum kapitulne na Wawelu (szkice historyczne), Kraków 2023 (Biblioteka Kapitulna na Wawelu, 16), https://doi.org/10.12797/9788381388597.
Visitatio Collegii Venerabilium Vicariorum Ecclesiae Cathedralis Cracoviensis Anno 1611, Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedralnej, sygn. A.Vis.71.
Wawel 1000–2000. Wystawa jubileuszowa. Katalog, t. 1: Kultura artystyczna dworu królewskiego i katedry, Kraków 2000.
Wieczorek J., Wikariusze katedry krakowskiej w XIII i XIV stuleciu, „Nasza Przeszłość” 78 (1992), s. 71–126.
Wrotniak A., Powstanie kolegium wikariuszy przy kolegiacie w Łowiczu, „Prawo Kanoniczne. Kwartalnik prawno-historyczny” 21 (1978) nr 3–4, s. 157–188.
Zachorowski S., Rozwój i ustrój kapituł polskich w wiekach średnich, Kraków 1912.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Ewelina Zych
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright and full publishing rights without restrictions, and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
