The impact of canon law on the practice of selected legal professions in Poland
DOI:
https://doi.org/10.15633/acan.22104Keywords:
priest, solicitor, barrister, legal professionsAbstract
This article examines the admissibility of legal practice by Catholic priests in Poland, with particular emphasis on the professions of solicitor and barrister. The issue lies at the intersection of two autonomous normative orders: the generally binding legal system and the internal legal order of the Catholic Church. While the former determines the requirements for access to and exercise of legal professions, the latter regulates the status of clergy and the restrictions arising therefrom with regard to engaging in specific activities. This raises the question of what significance a norm of canon law prohibiting or restricting the exercise of a profession may have for the legal situation of a priest where no such obstacle exists under generally binding law.
The aim of the article is to determine the limits of interaction between these two legal orders and to answer the question whether a norm of canon law may affect the admissibility of a pries’’s engagement in a legal profession. The analysis is based on the interpretation of both Polish law and canon law, carried out in accordance with the interpretative rules applicable within each respective legal order, taking into account relevant legal scholarship and case law.
The study concludes that the autonomy of canon law does not imply its direct influence on the scope of rights and obligations established by generally binding law. Although a canon law norm may be binding upon a member of the clergy within the autonomous ecclesiastical legal order, it does not per se constitute a basis for restricting access to a legal profession within the state legal system. Therefore, a proper assessment of a priest’s legal situation requires distinguishing the effects produced by a given norm within each legal order and determining the limits of their mutual interaction.
References
Bartosiewicz M., Komentarz do art. 65, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. M. Haczkowska, Warszawa 2014, LEX/el.
Chojniak Ł., Zasada integralności etycznej adwokatów w życiu zawodowym i prywatnym, w: Meritum adwokata i adwokatki, red. K. Gajowniczek-Pruszyńska, P. Wiliński, Warszawa 2024, s. 319–320.
Codex iuris canonici auctoritate Joannis Pauli PP. II promulgatus, „Acta Apostolicae Sedis” 75 (1983) pars 2, s. 1–317. Tekst łacińsko-polski: Kodeks prawa kanonicznego promulgowany przez papieża Jana Pawła II w dniu 25 stycznia 1983 roku. Stan prawny na dzień 18 maja 2022 roku. Zaktualizowany przekład na język polski, Poznań 2022.
Codex iuris canonici Pii X Pontificis Maximi iussu digestus Benedicti Papae XV auctoritate promulgatus, „Acta Apostolicae Sedis” 9 (1917) pars 2.
Codex iuris canonici. Kodeks prawa kanonicznego. Komentarz. Powszechne i partykularne ustawodawstwo Kościoła katolickiego. Podstawowe akty polskiego prawa wyznaniowego, red. P. Majer, Kraków 2011.
Dąbrowski S., Łazarska A., Komentarz do art. 61, w: Prawo o ustroju sądów powszechnych. Komentarz, red. A. Górski, Warszawa 2013, LEX/el.
Florczak-Wątor M., Komentarz do art. 65, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, LEX/el.
Gawryluk M., Komentarz do art. 1, w: M. Gawryluk, Prawo o adwokaturze. Komentarz, Warszawa 2012, LEX/el.
Góralski W., Czynności i rola duchownego przy zawieraniu małżeństwa „konkordatowego”, w: Prawo rodzinne w Polsce i Europie. Zagadnienia wybrane, red. P. Kasprzyk, Lublin 2005, s. 105–133.
Grabowski M., Prawne aspekty działalności publicznej duchownych, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 21 (2018), s. 51–74.
Grabowski M., Terminologiczne znaczenie wyrażeń „duchowny”, „osoba duchowna” i „osoba zakonna” na gruncie polskiego prawa państwowego. Uwagi w aspekcie praktyki stosowania prawa w odniesieniu do zasadniczych systemów religijnych w świecie, „Prawo Kanoniczne” 65 (2022) nr 4, s. 123–142, https://doi.org/10.21697/pk.2022.65.4.06.
Komentarz do Kodeksu prawa kanonicznego, t. II/1: Księga II. Lud Boży, red. J. Krukowski, Poznań 2005.
Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
Kroczek P., Prawo wewnętrzne związków wyznaniowych w perspektywie organów władzy publicznej. Klauzule generalne, Kraków 2017.
Kroczek P., Współpraca samorządu terytorialnego i Kościoła partykularnego w optyce prawa kanonicznego: postulaty „de lege ferenda”, w: Beskidzkie dziedzictwo, t. 3, red. S. Cader, S. Ciupka, Łodygowice–Kraków 2014, s. 14.
Lutkiewicz-Rucińska A., Komentarz do art. 11, w: Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, Gdańsk 2026, LEX el.
Naumann J., Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu. Komentarz, C.H.Beck, 2023.
Osuchowska M., Pojęcie duchownego w świetle przepisów o wyznaniowej formie zawarcia małżeństwa cywilnego, „Państwo i Prawo” (2011) nr 7–8, s. 67–79.
Parafianowicz J., Komentarz do art. 1, w: Prawo o adwokaturze. Komentarz, red. P. F. Piesiewicz, Warszawa 2023, LEX/el.
Postanowienie SN z 14 grudnia 2020 r., II DSI 63/20, LEX nr 3116096.
Skonieczny P., Przestępstwo cięższe przeciwko szóstemu przykazaniu Dekalogu z małoletnim – uwagi „de lege lata” i „de lege ferenda”, „Prawo Kanoniczne” 60 (2017) nr 1, s. 135–175.
Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, 21.11.1964.
Sobór Watykański II, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym, Gaudium et spes, 7.12.1965.
Stefaniuk M., Społeczna reakcja na wizerunek środowiska prawniczego przedstawiony w paradokumencie „Kasta”, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio G (Ius)” 70 (2023) nr 2, s. 183–200, https:// doi.org/10.17951/g.2023.70.2.183-200.
Trela J., Komentarz do art. 65, w: Prawo o adwokaturze. Komentarz, red. P. Kruszyński, Warszawa 2016, LEX/el.
Tuleja P., Komentarz do art. 25, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, LEX/el.
Uchwała nr 403/2023 Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 7 grudnia 2023 r.
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 614).
Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 881).
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236).
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1564 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 393).
Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 810).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 490 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 499 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2261 z późn. zm.).
Wyrok TK z 10 stycznia 2005 r., K 31/03, OTK-A 2005, nr 1, poz. 1.
Wyrok TK z 7 maja 2002 r., SK 20/00, OTK-A 2002, nr 3, poz. 29.
Zaborowski M., Przeszkody do przyjęcia i wykonywania święceń w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 roku, „Annales Canonici” 7 (2011), s. 289–312.
Zdunek S., Adwokatura to nie związek zawodowy, https://www.rp.pl/zawody-prawnicze/art3130761-slawomir-zdunek-adwokatura-to-nie zwiazek-zawodowy (24.07.2026).
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Natalia Kulig, Marcin Kosman
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright and full publishing rights without restrictions, and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
