Metafizyka wobec wyzwania postwittgensteinowskiego kwietyzmu. Perspektywy Davida Macarthura, Johna McDowella i Thomasa Spiegla
DOI:
https://doi.org/10.15633/lie.32103Słowa kluczowe:
analiza kwietystyczna, filozofia analityczna, Macarthur David, McDowell John, metafizyka, postwittgensteinowski kwietyzm, Spiegel ThomasAbstrakt
Celem niniejszego artykułu jest ustalenie zakresu antymetafizycznych roszczeń kwietyzmu inspirowanego Wittgensteinem. Kwietyzm ten zazwyczaj jest rozumiany jako stanowisko, które sugeruje zmniejszenie motywacji do rozwiązywania pewnych problemów filozoficznych poprzez interpretację ich jako pozornych. Aby lepiej uchwycić wyzwanie, jakie postwittgensteinowski kwietyzm stawia współczesnej filozofii w swoich zróżnicowanych odmianach, analizuję poglądy trzech filozofów reprezentujących odrębne i niesprowadzalne do siebie koncepcje: Davida Macarthura, którego interesuje antymetafizyczny charakter kwietyzmu oraz jego dwa wymiary — diagnostyczny i rekonceptualizacyjny; Johna McDowella, dostarczającego paradygmatycznego przykładu „analizy kwietystycznej”; oraz Thomasa Spiegla, autora typologii i systematyzujących ujęć tego nurtu. Dodatkowo proponuję wstępne wyodrębnienie czterech postaw, które zwolennicy tradycyjnej metafizyki mogą przyjąć wobec tak rozumianego kwietyzmu: ignorowanie (kwietyzm nie wymaga odpowiedzi), przyjęcie wersji silnej (antymetafizycyzm), przyjęcie wersji słabej (antyteoretycyzm) oraz obronę (argumentowanie przeciwko kwietyzmowi lub za wartością metafizyki). Na zakończenie rozważam potencjalne korzyści, jakie postwittgensteinowski kwietyzm może przynieść metafizyce.
Bibliografia
Blackburn S., Oksfordzki słownik filozoficzny, przeł. C. Cieśliński, J. Woleński, P. Dziliński, M. Szczubiałka, Warszawa 2004.
Braver L., Groundless grounds. A study of Wittgenstein and Heidegger, Cambridge (MA) 2012.
Dehnel P., „Ludzkie ciało jest najlepszym obrazem ludzkiej duszy”. Cavell i Wittgenstein o innych umysłach, w: Świadomość i subiektywność. Zagadnienia filozofii podmiotu, red. M. Moryń, Poznań 2025, s. 65–77.
Horwich P., Truth — meaning — reality, New York 2010.
Kant I., Krytyka czystego rozumu, przeł. M. Żelazny, M. A. Chojnacka, M. Marciniak, Toruń 2013.
Kant I., Rozprawy z filozofii historii, przeł. M. Żelazny, Kęty 2005.
Leiter B., Introduction, w: The future for philosophy, ed. B. Leiter, New York 2004, s. 1–23.
Leksykon duchowości katolickiej: praca zbiorowa, red. M. Chmielewski, Lublin–Kraków 2002.
Macarthur D., Metaphysical quietism & everyday life, w: The Cambridge Companion to philosophical methodology, eds. G. D’Oro, S. Overgaard, Cambridge (UK) 2017, s. 270–296.
Macarthur D., Pragmatism, metaphysical quietism, and the problem of normativity, „Philosophical Topics” 36 (2008) no. 1, s. 193–209, https://doi.org/10.5840/philtopics200836110.
McDowell J., Wittgensteinian „quietism”, „Common Knowledge” 15 (2009) no. 3, s. 365–372, https://doi.org/10.1215/0961754x-2009-01.
Moyal-Sharrock D., The myth of the quietist Wittgenstein, w: Wittgenstein and scientism, eds. J. Beale, I. J. Kidd, London 2017.
Ney A., Metaphysics. An introduction, New York 2023.
Pritchard D., Pyrrhonism and Wittgensteinian quietism, w: Ancient scepticism and contemporary philosophy, eds. L. Perissinotto, B. R. Cámara, Milan 2020.
Spiegel T. J., Naturalism, quietism, and the threat to philosophy, Basel 2021.
Spiegel T. J., What is philosophical quietism (Wittgensteinian and otherwise)?, w: Quietism, agnosticism and mysticism. Mapping the philosophical discourse of the East and the West, red. K. M. Pathak, Singapore 2021, s. 17–31.
Szubka T., Analityczna Deflacja Ontologii, „Przegląd Filozoficzny. Nowa seria” 21 (2012) nr 3, s. 177–186, https://doi.org/10.2478/v10271-012-0073-78.
Wittgenstein L., Dociekania filozoficzne, przeł. B. Wolniewicz, Warszawa 2000.
Wittgenstein L., O pewności, przeł. B. Chwedeńczuk, Warszawa 2001.
Wittgenstein L., Tractatus logico-philosophicus, przeł. B. Wolniewicz, Warszawa 2000.
Wolterstorff N., Analytic philosophy of religion. Retrospect and prospect, w: Inquiring about God. Selected essays, vol. 1, ed. T. Cuneo, Cambridge (UK) 2010, s. 17–34.
Wright C., Truth and objectivity, Cambridge (MA) 1992.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Daniel Milewski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
