Doskonalenie zawodu lekarza przy zastosowaniu metody fenomenologicznej – szanse i trudności

Autor

DOI:

https://doi.org/10.15633/lie.32102

Słowa kluczowe:

doświadczenie pacjenta, fenomenologia, medycyna oparta na dowodach, model biopsychospołeczny, postawa lekarska

Abstrakt

Havi Carel, współczesna propagatorka podejścia fenomenologicznego, zauważa, że fenomenologia może odegrać bardzo ważną rolę w rozwoju metod leczenia, a jednak taki zamysł nie jest w środowisku lekarskim powszechnie znany. Metoda ta rzadko jest wykorzystywana w szkoleniach nastawionych na udoskonalenie praktyki lekarskiej. Artykuł koncentruje się więc na pytaniach, czy i gdzie w medycynie jest „miejsce” na fenomenologię. Rola tego nurtu ujawnia się szczególnie wtedy, gdy fenomenologiczne podejście do pacjenta zestawi się z niezbędnym w medycynie ujęciem naukowym. W świetle tego ostatniego chory pojmowany jest jako przypadek kliniczny. Fakty naukowe są podłożem postępowania diagnostyczno-terapeutycznego. Z kolei w przypadku metody fenomenologicznej niewątpliwym atutem jest możliwość docierania do przeżyć pacjenta i wartości obecnych w leczeniu. Wyzwaniem pozostaje jednak sposób wykorzystania myśli fenomenologicznej w praktyce lekarskiej. Celem artykułu jest ukazanie, że medycyna oparta na dowodach nie może być jedyną i wyczerpującą odpowiedzią na złożoną sytuację leczenia. Perspektywa filozoficzna uzupełnia ten brak, a jej wprowadzenie jest możliwe poprzez wypracowanie podejścia fenomenologicznego względem tych obszarów medycyny, które nie poddają się uprzedmiotowieniu do obiektu badania.

Bibliografia

Adamczyk M., Fenomenologia procesem autokonstytucji, tj. zradzania się podmiotu do właściwego mu bycia? Refleksja wokół antropologiczno-mistycznych wątków twórczości Edmunda Husserla, „Ruch Filozoficzny” 72 (2016) nr 1, s. 29–52, https://doi.org/10.12775/RF.2016.002.

Ahn A. C., Tewari M., Poon C. S., Phillips R. S., The clinical applications of a systems approach, „PLOS Medicine” 3 (2006) no. 7, s. 956–960, https://doi.org/10.1371/journal.pmed.0030209.

Basińska M. A., Schmidt K., Specyfika struktury potrzeb u osób chorych na cukrzycę typu I, w: Psychosomatyka. Problemy i kierunki badań, red. M. A. Basińska, A. Ratajska, Bydgoszcz 2010, s. 151–178.

Biesaga T., Etyczne konsekwencje komercjalizacji medycyny, „Medycyna Praktyczna” 2005, nr 9, s. 19–23.

Carel H., Phenomenology and its application in medicine, „Theoretical Medicine and Bioethics” 32 (2011) nr 1, s. 33–46, https://doi.org/10.1007/s11017-010-9161-x.

Chuengsatiansup K., Spirituality and health. An initial proposal to incorporate spiritual health in health impact assessment, „Environmental Impact Assessment Review” 23 (2003) no. 1, s. 3–15, https://doi.org/10.1016/S0195-9255(02)00037-9.

Colloca L., Finniss D., Nocebo effects, patient-clinician communication, and therapeutic outcomes, „JAMA. The Journal of the American Medical Association” 307 (2012) no. 6, s. 567–568, https://doi.org/10.1001/jama.2012.115.

Emanuel E. J., Emanuel L. L., Four models of the physician–patient relationship, „JAMA. The Journal of the American Medical Association” 267 (1992) no. 16, s. 2221–2226, https://doi.org/10.1001/jama.1992.03480160079038.

Engel G. L., From biomedical to biopsychosocial. Being scientific in the human domain, „Psychosomatics” 38 (1997) no. 6, s. 521–528, https://doi.org/10.1016/s0033-3182(97)71396-3.

Engel G. L., The clinical application of the biopsychosocial model, „The Journal of Medicine and Philosophy” 6 (1981) no. 2, s. 101–123, https://doi.org/10.1093/jmp/6.2.101.

Greenhalgh T., Narrative based medicine. Narrative based medicine in an evidence based world, „British Medical Journal (Clinical Research Edition)” 318 (1999) no. 7179, s. 323–325, https://doi.org/10.1136/bmj.318.7179.323.

Husserl E., Grenzprobleme der Phänomenologie. Analysen des Unbewusstseins und der Instinkte. Metaphysik. Späte Ethik. Texte aus dem Nachlas (1908–1937), Hrsg. R. Sowa, Th. Vongehr, Dordrecht 2014 (Husserliana: Edmund Husserl — Gesammelte Werke, 42).

Juś M., Spór o redukcjonizm w medycynie, Warszawa–Toruń 2014.

Kapusta A., Psychiatria oparta na wartościach — teoria czy praktyka?, „Etyka” 54 (2017), s. 29–40.

Kirmayer L. J., Mind and body as metaphors: Hidden values in biomedicine, w: Biomedicine examined, eds. M. Lock, D. R. Gordon, Boston 1988, s. 57–93.

Lévinas E., Etyka i nieskończony. Rozmowy z Philippe’em Nemo, tłum. B. Opolska- Kokoszka, Kraków 1982.

Luber-Szumniak M., Medycyna narracyjna w Szwecji, w: Medycyna narracyjna. Opowieści o doświadczeniu choroby w perspektywie medycznej i humanistycznej, red. M. Chojnacka-Kuraś, Warszawa 2019, s. 15–31.

Putała N., Holistic model as a challenge for the medical profession, „Argument. Biannual Philosophical Journal” 10 (2020) no. 1, s. 173–194, https://doi.org/10.24917/20841043.10.1.10.

Putała N., Lekarz w modelu holistycznym medycyny. Próba zastosowania fenomenologii Maxa Schelera do rozwiązywania trudności modelu, Kraków 2023.

Schei E., Fuks A., Boudreau J. D., Reflection in medical education. Intellectual humility, discovery, and know-how, „Medicine, Health Care Philosophy” 22 (2019) no. 2, s. 167–178, https://doi.org/10.1007/s11019-018-9878-2.

Schei E., Knoop H. S., Gismervik M. N., Mylopoulos M., Boudreau J. D., Stretching the comfort zone. Using early clinical contact to influence professional identity formation in medical students, „Journal of Medical Education and Curricular Development” 6 (2019), s. 1–6, https://doi.org/10.1177/2382120519843875.

Scheler M., Istota i formy sympatii, tłum. A. Węgrzecki, Warszawa 1986.

Scheler M., O istocie filozofii i moralnym warunku poznania filozoficznego, w: Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy, tłum. S. Czerniak, A. Węgrzecki, Warszawa 1987, s. 241–303.

Scheler M., O sensie cierpienia, w: Cierpienie, śmierć, dalsze życie, tłum. A. Węgrzecki, Warszawa 1994, s. 3–60.

Scheler M., Stanowisko człowieka w kosmosie, w: Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy, tłum. S. Czerniak, A. Węgrzecki, Warszawa 1987, s. 43–149.

Stein E., O zagadnieniu wczucia, tłum. D. Gierulanka, J. F. Gierula, Kraków 2014.

Tillich P., The meaning of health, „Perspectives in Biology and Medicine” 5 (1961) no. 1, s. 92–100, https://doi.org/10.1353/pbm.1961.0011.

Tischner J., Filozofia dramatu, Kraków 1998.

Tischner J., Studia z filozofii świadomości, Kraków 2006.

Tischner J., Świat ludzkiej nadziei, Kraków 1994.

Pobrania

Opublikowane

2026-06-30

Numer

Dział

Artykuły

Podobne artykuły

11-20 z 271

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.