Cztery komponenty przemówienia (kazania)
DOI:
https://doi.org/10.15633/ps.30203Słowa kluczowe:
Arystoteles, audytorium, homilia, kazanie, przemówienie, retoryka, św. AugustynAbstrakt
Celem artykułu jest omówienie czterech elementów publicznej wypowiedzi, które każdy mówca powinien brać pod uwagę. Są nimi: cel, zawartość treściowa, czas wystąpienia i audytorium. Są one omówione na podstawie źródeł retoryki klasycznej i doświadczenia współczesnych kaznodziejów. Uświadomienie sobie i przemyślenie tych elementów przez mówcę na etapie projektowania wystąpienia sprzyja skuteczności przekazu.
Bibliografia
Adamek Z., Homiletyka, Tarnów 1992.
Arystoteles, Retoryka. Retoryka dla Aleksandra. Poetyka, przekład, wstęp i komentarz H. Podbielski, Warszawa 2008.
Augustyn, De doctrina christiana. O nauce chrześcijańskiej, tekst łacińsko-polski, przekład, wstęp i komentarz J. Sulowski, Warszawa 1989.
Bilski A., Formalna strona przepowiadania słowa Bożego w świetle adhortacji „Evangelii gaudium” papieża Franciszka, „Poznańskie Studia Teologiczne” 47 (2025), s. 143–155, https://doi.org/10.14746/pst.2025.47.8.
Creating messages that connect: An interview with Alan Nelson, https://www.preaching.com/articles/creating-messages-that-connect-an-interview-with-alan-nelson/ (06.09.2025).
Dukaj J., Po piśmie, Kraków 2019.
Franciszek, Adhortacja apostolska Evangelii gaudium, 24.11.2013.
Franciszek, Przemówienie papieża Franciszka do słowackiego duchowieństwa, 13.09.2021, https://www.ekai.pl/dokumenty/przemowienie-papieza-franciszka-do-slowackiego-duchowienstwa-13-wrzesnia-2021/.
Hüffer E., Glaubenswissen auf einen Klick, „Die Tagespost“ 78 (2025) Nr. 35, s. 27.
Przeciszewski M., Świderkówna A., Hennelowa J., Jak przetrwać nudne kazanie?, „W Drodze” (2001) nr 1 (329), Jak przetrwać nudne kazanie?, „W Drodze” (2001) nr 1 (329), https://wdrodze.pl/article/jak-przetrwac-nudne-kazanie/ (8.6.2026).
Katechizm Kościoła katolickiego, Poznań 1994.
Jaroszyński C., Jaroszyński P., Kultura słowa. Podstawy retoryki klasycznej. Teoria i ćwiczenia, Szczecinek 2008.
Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Dyrektorium homiletyczne, 29.06.2014, Poznań 2015.
Korolko M., Podręcznik retoryki homiletycznej, Kraków 2010.
Lamb Ch., Catholic homilies are often a ‘disaster’ says Pope, „The Tablet” 24.01.2023, https://www.thetablet.co.uk/news/16448/catholic-homilies-are-often-a-disaster-says-pope (12.02.2025).
Lee A. M. D., How much do 2025 Super Bowl commercials cost? Here’s the price tag on ads this year, https://www.cbsnews.com/news/how-much-do-2025-super-bowl-commercials-cost-heres-the-price-tag-on-ads-this-year/ (12.02.2025).
Marsh P. O., Messages that work: A guide to communication design, Englewood Cliffs 1983.
Maykowska M., Klasyczna teoria wymowy, Warszawa 1986.
McDill W. V., The moment of truth. A guide to effective sermon delivery, Nashville 1999.
Nelson A., Creating messages that connect. 10 secrets of effective communicators, Loveland 2004.
Obirek S., Uskrzydlony umysł. Antropologia słowa Waltera Onga, Warszawa 2010.
Ong W., Oralność i piśmiennictwo. Słowo poddane technologii, tłum. J. Japola, Lublin 1992.
Pater Wolf nutzt alle Kanäle für die Verkündigung, https://www.bistum-muenster.de/startseite_aktuelles/newsuebersicht/news_detail/pater_wolf_nutzt_alle_kanaele_fuer_die_verkuendigung.
Przyczyna W., Jak głosić prawdy wiary?, w: Prawdy wiary w przepowiadaniu, red. W. Przyczyna, Kraków 2002, s. 7–21.
Siwek G., Proces tworzenia kazania, w: Fenomen kazania, red. W. Przyczyna, Kraków 1994, s. 177–213.
Siwek G., Przepowiadać skuteczniej, Kraków 1992.
Sławiński H., Ewaluacja homilii, „Studia Włocławskie” 9 (2006), s. 194–203.
Sławiński H., Głoszenie Chrystusa przez słowo pisane, „Studia Włocławskie” 20 (2018), s. 391–406.
Sławiński H., Homilie głoszone w polskich parafiach: obraz na podstawie badań, w: Parafia jutra, red. M. J. Tutak, T. Wielebski, Warszawa 2024, s. 241–263.
Sławiński H., Inspiracje Franciszka dla posługi słowa, „Polonia Sacra” 25 (2021) nr 4 (66), s. 43–62, https://doi.org/10.15633/ps.4136.
Sławiński H., Kapłan kaznodzieja głoszący z mocą, w: Kapłan w posłudze słowa Bożego, red. L. Szewczyk, W. J. Sztyka, Katowice 2010, s. 24–35.
Sławiński H., Ludzki wkład w skuteczność przepowiadania słowa Bożego, „Polonia Sacra” 15 (2011) nr 28 (72), s. 227–241.
Sławiński H., Trwała wartość słowa pisanego w multimedialnym świecie i upowszechnianie Dobrej Nowiny, w: Dobra Nowina w środkach społecznego przekazu, red. H. Sławiński, Kraków 2020, s. 21–46.
Sławiński H., Źródła autorytetu kaznodziei, „Ateneum Kapłańskie” 154 (2010) z. 2 (606), s. 313–324.
Sobór Watykański II, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, 07.12.1965.
Staniek E., Z kaznodziejskiego warsztatu, Kraków 1997.
Šuráb M., Recommendations of Pope Francis on Rhetoric, „Polonia Sacra” 26 (2022) nr 2, s. 7–31, https://doi.org/10.15633/ps.26201.
Szewczyk L., Homilia jako miejsce zastosowania zasad retoryki: nowe poszukiwanie wzajemnych relacji, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 36 (2003) nr 1, s. 127–136.
Szymanek K., Sztuka argumentacji. Słownik terminologiczny, Warszawa 2001.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Henryk Sławiński
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
