Between Tradition and Liberalism. Selected Issues of Using the Texts of the Mass “Proprium” in the Contemporary Practice of Liturgical Music

Authors

DOI:

https://doi.org/10.15633/pms.2004

Keywords:

sacred music, Tradition, Holy Mass, propers, antiphons

Abstract

The immutability of a large part of the texts that functioned in the Latin liturgy has been a rule throughout the history of the Church. On the contrary, in terms of music, newer and newer forms and styles were used. The caution was not shown in introducing novelties, as in the case of new texts for the masses, therefore it can be said that the tradition of church music is based primarily on the connection with the liturgical text. In terms of music, the “traditional” approach is the search for new forms of expression. In liturgical practice after the Second Vatican Council, texts of the antiphon, largely based on psalms, are most often replaced with songs, the vast majority of folk origin. The connection of some psalms with specific moments of the liturgical year has become illegible. All this has led to the weakening of ties with the tradition of the Western Church. The condition for reconstruction of mentioned ties is the search for forms of expression adequate to what the liturgy is, based on its traditional texts.

Author Biography

  • Krzysztof Dobosz, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

    Krzysztof Dobosz – historyk, orientalista, organista. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego na kierunkach historia (2011) oraz filologia orientalna (2013) – specjalność turkologia, a także Międzyuczelnianego Instytutu Muzyki Kościelnej w Krakowie (2019).

References

Antiphonale Missarum Sextuplex, éd. par R.-J. Hesbert, Herder, Rome 1967.

Balthasar H. U. von, The Glory of the Lord. A Theological Aesthetics, t. 1: Seeing the Form, transl. by E. Leiva-Merikakis, Ignatius Press-Crossroad Publications, San Francisco–New York 1982.

Bramorski J., Pieśń nowa człowieka nowego. Teologiczno-moralne aspekty muzyki w świetle myśli Josepha Ratzingera – Benedykta XVI, Wydawnictwo Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku, Gdańsk 2012.

Casel O., Misterium przychodzącego Boga, przeł. A. Ziernicki, TYNIEC Wydawnictwo Bene-dyktynów, Kraków 2018.

Casel O., Misterium świąt chrześcijańskich, przeł. A. Ziernicki, TYNIEC Wydawnictwo Be-nedyktynów, Kraków 2014.

Casel O., Pamiątka Pana w liturgii pierwotnego Kościoła, przeł. A. Ziernicki, D. Świderski OSB, TYNIEC Wydawnictwo Benedyktynów, Kraków 2014.

Congar Y., Tradycja i tradycje, t. 1: Esej historyczny, przeł. A. Ziernicki, W drodze – Instytut Tomistyczny, Poznań–Warszawa 2018.

Deneen P. J., Dlaczego liberalizm zawiódł?, przeł. M. J. Czarnecki, Państwowy Instytut Wy-dawniczy, Warszawa 2021.

Fellerer K. G., Hadas M., Church Music and the Council of Trent, „The Musical Quarterly” 39 (1953) No. 4, s. 576–594.

Gihr M., Ofiara mszy świętej. Wykład dogmatyczny, liturgiczny i ascetyczny dla duchowieństwa i świec-kich, t. 2, przeł. A. Kuleszo, Te Deum, Warszawa 2012.

Grad P., O pojęciu tradycji. Studium krytyczne kultury pamięci, Fundacja Augusta hr. Cieszkow-skiego, Warszawa 2017.

Graduale Novum. Editio magis critica iuxta SC 117, vol. 1: De dominicis et festis, ConBrio Ver-lagsgesellschaft-Libreria Editrice Vaticana, Regensburg–Vaticanum 2011.

Graduale Romanum, Desclée & Socii, Paris–Tornaci–Romae–Neo Eboraci 1961.

Hayburn R. F., Papal Legislation on Sacred Music 95 A.D. to 1977 A.D., The Liturgical Press, Collegeville 1978.

Hildebrand D. von, Liturgia a osobowość, przeł. M. Grabowska, Fundacja Dominikański Ośrodek Liturgiczny–Wydawnictwo M, Kraków 2014.

Hiley D., Western Plainchant. A Handbook, Claredon Press, Oxford 1993.

Jeffery P., Monastic Reading and the Emerging Roman Chant Repertory, w: Western Plainchant in the First Millenium. Studies in Medieval Liturgy and its Music, ed. by S. Gallagher and oth., Routledge, London–New York 2016, s. 45–103.

Jurczak D., Klasztor dla muzyki czy muzyka dla klasztoru? Refleksje na temat muzyki kościelnej, „Pro Musica Sacra” 15 (2017), s. 177–183.

Kałamarz W., Śpiew wiernych w liturgii w świetle watykańskiej instrukcji „Musicam Sacram”, „Pro Musica Sacra” 16 (2018), s. 113–125.

Karpowicz-Zbińkowska A., Idealna muzyka liturgiczna?, „Christianitas” 60–61 (2015), s. 165–179.

Karpowicz-Zbińkowska A., Muzyka – zagubiona forma liturgii, w: A. Karpowicz-Zbińkowska, Rozbite zwierciadło. O muzyce w czasach ponowoczesnych, TYNIEC Wydawnictwo Benedyk-tynów, Kraków 2021, s. 195–203.

Koselleck R., Podstawowe pojęcia historii. Wprowadzenie, w: R. Koselleck, Semantyka historyczna, przeł. W. Kunicki, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2012, s. 25–48.

Kunzler M., Liturgia Kościoła, przeł. ks. L. Balter, Pallottinum, Poznań 1999.

Kwasniewski P., Kryzys i odrodzenie. Tradycyjna liturgia łacińska a odnowa Kościoła, przeł. P. Kaznowski, TYNIEC Wydawnictwo Benedyktynów, Kraków 2016.

Leech-Wilkinson D., Ars Antiqua – Ars Nova – Ars Subtilior, w: Antiquity and the Middle Ages. From Ancient Greece to the 15th Century, ed. by J. McKinnon, Macmillan Press, Basingstoke–London 1990, s. 218–240.

Maeseneer Y. de, The Art of Disappearing: Religion and Aestheticization, w: New Visibility of Religion. Studies in Religion and Cultural Hermeneutics, ed. by M. Hoelzl, G. Ward, Conti-nuum, London–New York 2008, s. 99–116.

McKinnon J., The Advent Project. The Later–Seventh–Century Creation of the Roman Mass Propers, University of California Press, Berkeley–Los Angeles–London 2000.

McKinnon J., Christian Antiquity, w: Antiquity and the Middle Ages. From Ancient Greece to the 15th Century, ed. by J. McKinnon, Macmillan Press, Basingstoke–London 1990, s. 68–87.

McKinnon J., Desert Monasticism and the Later Fourth–Century Psalmodic Movement, „Music & Letters” 75 (1994) No. 4, s. 505–521.

McKinnon J., The Fourth-Century Origin of the Gradual, „Early Music History” 7 (1987), s. 91–106.

Mszał Rzymski, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 1963.

Müller G. L., Tradycja jako zasada katolickiej teologii, „Teologia w Polsce” 12 (2018) nr 2, s. 5–17.

Nichols A., The Thought of Pope Benedict XVI. New Edition. An Introduction to the Theology of Joseph Ratzinger, Burns & Oates, London–New York 2007.

Pawlak I., Liturgia i muzyka – wzajemne relacje, „Annales Lublinenses pro Musica Sacra” 5 (2014) nr 5, s. 49–62.

Pawlak I., Muzyka liturgiczna po Soborze Watykańskim II w świetle dokumentów Kościoła, Poli-hymnia, Lublin 2001.

Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego, Pallottinum, Poznań 2004.

Pius X, Tra le sollecitudini, „Acta Sanctae Sedis” 36 (1903–1904), s. 329–345.

Pius XII, Encyklika Musicae Sacrae Disciplina, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 8 (1955) nr 6, s. 335–353.

Ratzinger J., The Feast of Faith, transl. by G. Harrison, Ignatius Press, San Francisco 1986.

Ratzinger J., Nowa pieśń dla Pana. Wiara w Chrystusa a liturgia dzisiaj, przeł. J. Zychowicz, Wydawnictwo Znak, Kraków 1999.

Ratzinger J., Teologia liturgii, przeł. W. Szymona OP, Wydawnictwo KUL, Lublin 2012 (Opera Omnia, 11).

Shils E., Tradition, University of Chicago Press, Chicago 1981.

Sobór Watykański II, Sacrosanctum Concilium.

Stachyra M., Znaczenie pieśni religijnej w liturgii Kościoła Katolickiego, „Studia Elbląskie” 17 (2016), s. 227–236.

Venable B., Church Singing: The Fathers and Beyond, „Contemporary Music Review” 12 (1995) No. 2, s. 77–92.

Waloszek J., Teologia muzyki. Współczesna myśl teologiczna o muzyce, Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1997.

White H., Substancja lat sześćdziesiątych, w: H. White, Przeszłość praktyczna, przeł. A. Ostolski i in., Universitas, Kraków 2014, s. 17–34 (Horyzonty Nowoczesności, 111).

Downloads

Published

2022-11-23

Issue

Section

Artykuły