Analiza „klerykalizmu” jako ramy interpretacyjnej w dyskursie publicznym papieża Franciszka

Abstrakt

Artykuł podejmuje problem klerykalizmu w nauczaniu Franciszka z perspektywy nauk o komunikacji społecznej i mediach, wykorzystując teorię ramowania (framing) w ujęciu Roberta Entmana. Punktem wyjścia jest wskazana luka badawcza: brak całościowego opracowania klerykalizmu w papieskim nauczaniu oraz niedostatek analiz tego zagadnienia w medioznawstwie. Materiał badawczy stanowią papieskie teksty udostępnione na vatican.va, w których zidentyfikowano 93 publiczne wypowiedzi dotyczące klerykalizmu, a następnie poddano je analizie pod kątem czterech funkcji ramy (definicja problemu, diagnoza przyczyn, ocena moralna, propozycja rozwiązań). Wyniki pokazują, że papież przedstawia klerykalizm jako nadużycie władzy i deformację relacji w Kościele, wskazuje jego przyczyny (m.in. niedojrzałość osobową, fałszywe rozumienie powołania i „duchową światowość”), jednoznacznie go wartościuje oraz opisuje liczne skutki dla Kościoła, duchownych i świeckich. Istotną nowością jest uchwycenie pragmatycznego wymiaru papieskiej ramy: Franciszek nie tylko diagnozuje „chorobę”, ale też proponuje „terapię” obejmującą m.in. pokutę, formację, synodalność i współodpowiedzialność ochrzczonych.