Długa droga dziejowa do powołania arcybiskupstwa i metropolii krakowskiej
DOI:
https://doi.org/10.15633/tes.12207Słowa kluczowe:
abp Aron, archidiecezja krakowska, diecezja krakowska, historia Kościoła, metropoliaAbstrakt
Niniejsze przedłożenie przedstawia w syntetycznym ujęciu długą drogę prowadzącą diecezję krakowską, utworzoną w 1000 roku, do rangi archidiecezji i metropolii prowincji kościelnej. Chrześcijaństwo na ziemiach Małopolski zapuściło korzenie co najmniej w wiekach IX i X i swą dojrzałością predestynowało tę stolicę do tej roli. W okresie staropolskim, czyli do III rozbioru Polski w 1795 roku, pojawiały się zamysły o podniesieniu diecezji krakowskiej do wyższej rangi w strukturze Kościoła katolickiego. Podtrzymywała je tradycja o tytule arcybiskupim Arona, a uzupełniała następnie rola Krakowa jako stolica ziem polskich w okresie rozbicia dzielnicowego, a zwłaszcza jako stolica rozległego państwa aż do przeniesienia stolicy do Warszawy w 1596 roku. Jednakże upadek państwa pod koniec XVIII wieku spowodował utratę przez Kraków statusu diecezji i dopiero po 1918 roku, wraz z odzyskaniem przez Polskę niepodległości, można było wrócić do wcześniejszych zamysłów o podniesieniu Krakowa do rangi metropolii, co nastąpiło w 1925 roku.
Bibliografia
Anonim tzw. Gall, Kronika polska, przeł. R. Grodecki, opr. M. Plezia, Wrocław–Warszawa–Kraków 1968.
Długosz T., Projekt utworzenia w Polsce nowych biskupstw sprzed r. 1631, „Przegląd Teologiczny” 13 (1931), s. 99–109.
Kozłowska-Budkowa Z., Repertorium polskich dokumentów doby piastowskiej, z. 1: Do końca wieku XII, Kraków 2006.
Kumor B., Dzieje diecezji krakowskiej do roku 1795, t. 1, Kraków 1998.
Kumor B., Granice metropolii i diecezji polskich (966–1939), „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 22 (1971), s. 319–402.
Kumor B., Krakowska metropolia, w: Encyklopedia katolicka, t. 9, red. A. Szostek i in., Lublin 2002, kol. 1172–1174.
Lanckorońska K., Studies on the roman-slavonic rite in Poland, Roma 1961.
Nitecki P., Aron, w: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000.
Prokop K. R., Aron, w: Poczet biskupów krakowskich, Kraków 1999, s. 19–22.
Przybyszewski B., Zarys dziejów diecezji krakowskiej (do roku 1994), Kraków 2000.
Relacje o stanie diecezji krakowskiej 1615–1765, t. 7, wyd. W. Müller, Lublin 1978.
Segr. Stato Polonia, Additamenta XIII, Archivio Apostolico Vaticano, fasc. 1, bez daty i podpisu.
Sitarz M., Metropolia, w: Encyklopedia Katolicka, t. 12, red. S. Wilk i in., Lublin 2008, kol. 658–659.
Sułowski Z., Początki Kościoła polskiego, w: Kościół w Polsce, t. 1: Średniowiecze, red. J. Kłoczowski, Kraków 1966, s. 17–123.
Szymański J., Biskupstwa polskie w wiekach średnich. Organizacja i funkcje, w: Kościół w Polsce, t. 1: Średniowiecze, red. J. Kłoczowski, Kraków 1966, s. 125–233.
Witkowska A., Aron, Aaron, bp, zm. prawdopodobnie 1059 w Krakowie, w: Encyklopedia katolicka, t. 1, red. F. Gryglewicz i in., Lublin 1973, kol. 947–948.
Wyrozumski J., Wielka historia Polski, t. 2: Dzieje Polski piastowskiej (VIII wiek — 1370), Kraków 1999.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Jan Kopiec
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
