Znaczenie Morza Czarnego dla relacji turecko-sowieckich w latach 1939-1946

Autor

  • Karolina Wanda Olszowska Uniwersytet Jagielloński

DOI:

https://doi.org/10.15633/fhc.4197

Słowa kluczowe:

Republic of Turkey, Soviet Union, Black Sea, Straits, Bosphorus and Dardanelles, Cold War

Abstrakt

Morze Czarne oraz cieśniny czarnomorskie podczas II wojny światowej i zaraz po jej zakończeniu miały istotny wpływ na kształtowanie się relacji turecko-sowieckich. Już na początku wojny Moskwa starała się wymusić na Ankarze rewizję traktatu z Montreux. Naciski sowieckie uzależnione były od sytuacji wojennej, powróciły, gdy Alianci zaczęli zyskiwać przewagę w konflikcie. W 1945 roku Turcja obawiając się braku poparcia w przypadku konfliktu ze Związkiem Radzieckim gotowa była na ustępstwa, w następnym roku Moskwa coraz śmielej zaczęła w swoich notach domagać się rewizji traktatu z Montreux w taki sposób, aby o Cieśninach decydowały państwa czarnomorskie, a na straży bezpieczeństwa Bosforu i Dardanele stały Turcja i Związek Radziecki. Ankarę mogło w tym okresie uratować tylko wsparcie zachodnie – a w dłuższym kontekście wybuch zimnej wojny.

Bibliografia

Büyükelçilik Tarihi ve Önceki Büyükelçilerimiz [online:] http://moskova.be.mfa.gov.tr/Mission/MissionChiefHistory

Hür A., Çok Partili Dönem’in Öteki Tarihi. İnönü ve Bayar’lı Yıllar 1938-1960, İstanbul 2015, wyd. Profil Kitap

Kapuśniak T., Polityka czarnomorska Turcji, Lublin 2010, wyd. Instytut Europy Środkowo-Wschodniej

King C., Dzieje Morza Czarnego, Warszawa 2006, wyd. Czarne

Kinross J., The Ottoman Centuries. The Rise and Fall of the Turkish Empire, New York 2002, wyd. Perennial

Macfie A., The Turko-Soviet talks of September-October 1939: A Secret German Report, Balkan Studies, nr 2/1985, ss. 431-442

Olszowska K., The Intricacies of (Un)lasting Turkish-Russian Alliances, The Warsaw Institute Review nr 3(14)/2020, s. 78-85.

Smoleń K., Geostrategiczne położenie Turcji w XXI wieku, Lublin 2020, wyd. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej

Tamkin N., Britain, Turkey and the Soviet Union, 1940-45. Strategy, Diplomacy and Intelligence in the Eastern Mediterranean, London 2009, wyd. Palgrave Macmillan

Tanty M., Bosfor i Dardanele w polityce mocarstw, Warszawa 1982, Państwowe Wydawnictwo Naukowe

Weisband E., Turkish Foreign Policy 1943-1945. Small State Diplomacy and Great Power Politics, Princeton 1973, wyd. Princeton University Press

Wituch T., Tureckie przemiany. Dzieje Turcji 1878-1923, Warszawa 1980, wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe

Wódka J., Polityka zagraniczna Turcji. Uwarunkowania wewnętrzne oraz podmioty decyzyjne, Warszawa 2012, wyd. TRIO

Zdulski K., Bariera bliskowschodnia. Turcja w polityce Wielkiej Brytanii w latach 1939-1942, Kraków-Łódź 2019, wyd. Ośrodek Myśli Politycznej

Zgórniaka M., Łaptos J., Solarz J. (red.), Wielka historia świata. Wielkie wojny w XX wieku 1914 - 1945, Kraków 2006, t. 11, wyd. Świat Książki

Zürcher E. J., Turcja. Od sułtanatu do współczesności, Kraków 2013, wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego

Opublikowane

2021-12-19

Numer

Dział

Commentationes et dissertationes