Jan Klemens Branicki as a mediator in the conflict between the Tarłos and the Radziwiłłs
DOI:
https://doi.org/10.15633/fhc.31207Keywords:
mediation, conflict, the Sobieskis, the Tarlos, the RadziwiłłsAbstract
This article presents the conflict over the property of the Sobieski family after the death of Marie Caroline, Duchess de Bouillon, in 1740. The legacy of John III Sobieski was claimed by his descendants from the Stuart family, de La Tour d’Auvergne, relatives from the Radziwiłł and Sanguszko families and also by numerous creditors led by the Sandomierz provincial governor Jan Tarło. The following work presents the role of mediators in the conflict between the Radziwiłłs and the Tarslas, where the main role was played by Jan Klemens Branicki, associated with both sides of the dispute. The work uses inductive source research and employs direct fact-finding methods.
References
Źródła
Andrzej Załuski do Jana Klemensa Branickiego, [b.m.], 12 VI 1737, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 26.32, k. 18–20.
Andrzej Załuski do Jana Klemensa Branickiego, [b.m.], 29 III 1738, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Branickich z Suchej, sygn. 76–8, k. 159–162.
Andrzej Załuski do Jana Klemensa Branickiego, 22 III 1737, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 26.32, k. 3–5.
Andrzej Załuski do Jana Klemensa Branickiego, Lublin, 8 VI 1737, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 26.32, k. 16–17.
Andrzej Załuski do Jana Klemensa Branickiego, Żółkiew, 25 IV 1737, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 26.32, k. 7–9.
Andrzej Załuski do Jana Klemensa Branickiego, Żółkiew, 9 V 1737, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 26.32, k. 14–15.
Anna Tarłowa do Elżbiety Tarłowej, [b.m.] 19 I 1744, Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1786, k. 313–314.
Diariusz Michała Kazimierza Radziwiłła, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Radziwiłłów, Dział II, sygn. 80a, k. 1201–1302.
Elżbieta Tarłowa do Jana Klemensa Branickiego, [b.m.], 26 XII 1744, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 24.13, k. 11–12.
Elżbieta Tarłowa do Jana Klemensa Branickiego, Lwów, 10 I 1740, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 24.13, k. 1–2.
Elżbieta Tarłowa do Jana Klemensa Branickiego, Opole, 28 VIII 1743, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 24.13, k. 3–6.
Elżbieta Tarłowa do Jana Tarły, [b.m.] 15 II 1744, Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1784, k. 63–66.
Elżbieta Tarłowa do Jana Tarły, [b.m.], 20 II 1744, Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1784, k. 81–85.
Franciszek Maksymilian Ossoliński do Jana Klemensa Branickiego, Luneville, 15 VII 1737, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 15.24, k. 12–14.
Jan Klemens Branicki do Elżbiety Tarłowej, Białystok, 1 VIII 1742, Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1782, k.125–126.
Jan Klemens Branicki do Elżbiety Tarłowej, Białystok, 23 X 1742, Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1782, k. 121–124.
Jan Klemens Branicki do Elżbiety Tarłowej, Białystok, 29 I 1738, Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1781, k. 259–260.
Jan Tarło do Elżbiety Tarłowej [b.m.], [b.d.], Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1789, k. 29–30.
Jan Tarło do Elżbiety Tarłowej, [b.m.] 12 I 1744, Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1786, k. 189–192.
Jan Tarło do Elżbiety Tarłowej, [b.m.], [b.d.], Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1789, k. 31–34.
Jan Tarło do Elżbiety Tarłowej, [b.m.], 26 X 1743, Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1783, k. 255–258.
Jan Tarło do Elżbiety Tarłowej, Grodno, 20 XI 1744, Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1786, k. 85–88.
Jan Tarło do Jana Klemensa Branickiego, Lwów, 22 I 1744, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 24.10, k. 40–43.
Jan Tarło do Jana Klemensa Branickiego, Medyka, 6 IV 1737, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 24.10, k. 7–10.
Jan Tarło do Jana Klemensa Branickiego, Nowosiołki 11 III 1744, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 24.20, k. 44–47.
Jan Tarło do Jana Klemensa Branickiego, Sokal, 26 I 1737, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 24.10, k. 1–4.
Jerzy Mocki do Jana Klemensa Branickiego, Żółkiew, 28 XI 1737, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 14.27a, k. 1–3.
Kazimierz Cieszkowski do Elżbiety Tarłowej, Kukizów, 30 I 1743, Biblioteka Czartoryskich, sygn.1783, k. 49–52.
Kopia listu Elżbiety Tarłowej do Józefa Wandalina Mniszcha, Sadów, 7 XII 1744, Biblioteka Czartoryskich, sygn. 1786, k. 437–438.
Michał Kazimierz Radziwiłł do Anny Katarzyny Radziwiłłowej, Lublin, 17 VIII 1742, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Radziwiłłów, Dział IV, sygn. 420, k. 35.
Michał Kazimierz Radziwiłł do Anny Katarzyny Radziwiłłowej, Lublin, 10 V 1744, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Radziwiłłów, Dział IV, sygn. 424, k. 23–25.
Michał Kazimierz Radziwiłł do Franciszki Urszuli Radziwiłłowej, Lublin, 10 V 1744, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Radziwiłłów, Dział IV, sygn. 424, k. 26–27.
Michał Stanisław Kamiński do Jana Klemensa Branickiego, Lwów, 17 IV 1737, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 9.9, k. 13–18.
Michał Stanisław Kamiński do Jana Klemensa Branickiego, Lwów, 31 III 1737, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 9.9, k. 1–12.
Nieomylne trudności wynikające, jeżeli Xiężniczka Jeymc w Polsce za mąż nie będzie wydana, [b.m.], [b.d.], Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 9.9, k. 46–47.
Postanowienie Xiężniczki JMC D’Auvergne córki Xiążęcia JMC de Bouillon w Polszcze, [b.m.], [b.d.], Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Roskie, sygn. 9.9, k. 48–49.
Prenniones MCi Tarło Palatini Sandomincny, Archiwum Narodowe w Krakowie, Archiwum Dóbr Pomorzany, sygn. 54, k. 95–108.
Spisanie pretensyi różnym osobom poczynionych przez possesyą zastawną JW. JMCI Pana Woiewody Sendomierskiego zkonnotowane na gruncie przy Tradycji Dóbr, Anno 1744, Archiwum Narodowe w Krakowie, Archiwum Dóbr Pomorzany, sygn. 54, k. 1–60.
Umowa o sprzedaży dóbr pomiędzy Marią Karoliną de Bouillon a Michałem Kazimierzem Radziwiłłem, Żółkiew, 30 XI 1739, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Radziwiłłów, Dział XI, sygn. 146, k. 3–5.
Opracowania
Bongie L. L., The love of prince, Vancover 1986.
Karaszewska H., Mediacja jako pozasądowa metoda rozwiązywania sporu – perspektywa historyczna i współczesna, „Polska Myśl Pedagogiczna” 6 (2000), s. 267–284, https://doi.org/10.4467/24504564PMP.20.015.12250.
Konopczyński W., Branicki Jan Klemens, w: Polski słownik biograficzny, t. 2, Kraków 1936, s. 404–407.
Kowecka E., Dwór „najrządniejszego w Polszcze magnata”, Warszawa 1991.
Nagielski M., Jan Klemens Branicki, w: Poczet hetmanów Rzeczypospolitej. Hetmani koronni, red. M. Nagielski, Warszawa 2005, s. 337–355.
Oleńska A., Jan Klemens Branicki „sarmata nowoczesny”. Kreowanie wizerunku poprzez sztukę, Warszawa 2011.
Rosner A., Sędziowie i urzędnicy sądów pokoju w Księstwie Warszawskim, „Przegląd Historyczny” 79 (1988) z. 4, s. 659–682.
Skrzypietz A., Jakub Sobieski, Poznań 2015.
Skrzypietz A., Królewscy synowie – Jakub, Aleksander i Konstanty Sobiescy, Katowice 2011.
Skrzypietz A., Maria Karolina de Bouillon i jej kontakty z Radziwiłłami, w: Radziwiłłowie. Obrazy literackie, biografie, świadectwa historyczne, red. K. Stępnik, Lublin 2003, s. 373–374.
Stok P., Kamiński Michał Stanisław, w: Polski słownik biograficzny, t. 11, Wrocław–Warszawa 1964–1965, s. 544.
Sztachelska A., Białostocki ośrodek miejski w okresie działalności Jana Klemensa Branickiego. Zagadnienia prawno-ustrojowe, sądownictwo i zabudowa miasta, w: Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku, t. 4, red. H. Majecki, Warszawa 1985, s. 71–82.
Sztachelska-Kokoczka A., Magnackie dobra Jana Klemensa Branickiego, Białystok 2006.
Szulborski E., Mecenat artystyczny Jana Klemensa Branickiego w: Polska czasów saskich, red. M. Wrzosek, Białystok 1986, s. 289–299.
Zielińska T., Klientela w otoczeniu Jana Klemensa Branickiego, kasztelana krakowskiego i hetmana wielkiego koronnego około połowy XVIII wieku, w: Patron i dwór. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, red. E. Dubas-Urwanowicz, J. Urwanowicz, Warszawa 2006, s. 209–224.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Weronika Paszek
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright and full publishing rights without restrictions, and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
