Znudzenie słuchaczy jako wyzwanie dla głosicieli słowa Bożego
DOI:
https://doi.org/10.15633/ps.30201Słowa kluczowe:
acedia, homilia, homilista, kaznodziejstwo, komunikacja międzyosobowa, nudaAbstrakt
Nuda to trwały stan afektywny albo chwilowe nieprzyjemne uczucie, które powstaje w określonych okolicznościach z powodu braku odpowiednich bodźców pobudzających uwagę i ciekawość jednostki tym, co dzieje się wokół. Uczucie znudzenia ogarnia ludzi także w czasie spełniania praktyk religijnych. Z badań prowadzonych w obszarze nauk humanistycznych wynika, że z największą intensywnością nawiedza ono uczestników liturgii w trakcie słuchania homilii. Niniejszy artykuł ukazuje zjawisko nudy oraz przyczyny jej pojawienia się u słuchaczy słowa Bożego, a także zawiera sugestie praktyczne, które pomogą homilistom przeciwdziałać jej występowaniu u adresatów przepowiadania. Do opracowania zagadnienia zostały wykorzystane dokumenty Kościoła katolickiego, publikacje praktycznoteologiczne oraz wyniki badań empirycznych prowadzonych w obszarze komunikacji (kościelnej). Tak dobrany materiał badawczy został poddany analizie w perspektywie praktyki kaznodziejskiej i występujących w niej trudności. Sformułowane na jej podstawie obserwacje i wnioski mają przyczynić się do udoskonalenia posługi słowa, którego przekaz w formie homilii jest ważnym źródłem formacji chrześcijańskiej.
Bibliografia
Adamczyk T., Klementowicz M., The homily in the eyes of the youth: The problem of symmetry. A sociological and textual analysis, „Seminare. Poszukiwania naukowe” 4 (2022), s. 99–114, https://doi.org/10.21852/sem.2022.4.07.
Barna G., Marketing the Church. What they never taught you about Church growth, Colorado Springs 1988.
Benedykt XVI, Encyklika Deus caritas est, 25.12.2005.
Benedykt XVI, Encyklika Spe salvi, 30.11.2007.
Benedykt XVI, Posynodalna adhortacja apostolska Verbum Domini, 30.09.2010.
Berg van den M., Yawning in the face of God. Religious boredom as a form of activism, „Archive for the Psychology of Religion” 46 (2024) issue 3, s. 234–243, https://doi.org/10.1177/00846724241255130.
Cornehl P., Erlebnisgesellschaft und Liturgie, „Liturgisches Jahrbuch” 4 (2002), s. 234–253.
Delhey J., Schneickert Ch., Aufstieg, Fall oder Wandel der Erlebnisorientierung? Eine Positionsbestimmung nach 30 Jahren „Erlebnisgesellschaft”, „Zeitschrift für Soziologie” 51 (2022) H. 2, s. 114–130, https://doi.org/10.1515/zfsoz-2022-0008.
Dursun P., On the nature of boredom, „Mediterranean Journal of Humanities” 6 (2016) issue 2, s. 209–220, https://doi.org/10.13114/MJH.2016.294.
Eastwood J. D., Frischen A., Fenske M. J., Smilek D., The unengaged mind: Defining boredom in terms of attention, „Perspectives on Psychological Science” 7 (2012) issue 5, s. 482–495, https://doi.org/10.1177/1745691612456044.
Finkielsztein M., Nuda a lenistwo, gnuśność i acedia, „Maska. Magazyn antropologiczno-społeczno-kulturowy” (2018) nr 37, s. 36–50.
Flügge E., Der Jargon der Betroffenheit. Wie die Kirche an ihrer Sprache verreckt, München 2016.
Franciszek, Adhortacja apostolska Amoris laetitia, 19.03.2016.
Franciszek, Adhortacja apostolska Evangelii gaudium, 24.11.2013.
Franciszek, Encyklika Lumen fidei, 29.06.2013.
Goergen D. J., Jesus of Nazareth, itinerant preacher, w: M. Monshau, The grace and task of preaching, Dublin 2006, s. 71–88.
Götz Th., Fries J., Stempfer L., Kraiger L. i in., Spiritual boredom is associated with over- and underchallenge, lack of value, and reduced motivation, „Communications Psychology” 3 (2025), arcicle number 35, s. 1–14, https://doi.org/10.1038/s44271-025-00216-7.
Hajduk R., Jak ci, którzy nacinają sykomory. Posługa słowa w świetle nauczania Josepha Ratzingera (Benedykta XVI), „Studia Redemptorystowskie” 9 (2011) nr 1, s. 195–210.
Heille G., The preaching of Pope Francis: Missionary discipleship and the ministry of the word, Collegeville 2015.
Höhn H.-J., Anlehnungsbedürftige Einzelgänger oder: Die Suche nach dem eigenen Leben, „Entschluss” 54 (1999) H. 7–8, s. 7–9.
Kapała M., Duchowość jako niedoceniany aspekt psyche. Propozycja nowego ujęcia duchowości w psychologii — kategoria wrażliwości duchowej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 30 (2017) nr 1, s. 7–37, https://doi.org/10.17951/j.2017.30.1.7.
Kongregacja Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Dyrektorium homiletyczne, 29.06.2014, Poznań 2015.
Lecuit C., „Pourquoi les sermons sont-ils si ennuyeux?” Les dessous de l’enquête choc sur la perception des homélies, https://www.famillechretienne.fr/37698/article/pourquoi-les-sermons-sont-ils-si-ennuyeux-les-dessous-de-lenquete-choc-sur-la (15.06.2025).
Lubińska-Spica N., Acedia jako degeneracja duszy w wyniku utraty nadziei, „Łódzkie Studia Teologiczne” 34 (2025) nr 1, s. 63–76, https://doi.org/10.52097/lst.2025.1.63-76.
Marek Z., Duchowość chrześcijańska w kształtowaniu dojrzałego człowieka, „Forum Pedagogiczne” 9 (2019) nr 2/1, s. 47–62, https://doi.org/10.21697/fp.2019.2.04.
Mikołajczak S., Uczestnictwo we Mszy świętej w opinii studentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, rozprawa doktorska, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2018 (mps).
Misiarczyk L., Acedia według Ewagriusza z Pontu, „Studia Płockie” 32 (2004), s. 63–84.
Mödl L., Wenn’s ums Überleben geht, „Klerusblatt” 84 (2004), s. 198–201.
Mößle L., Langeweile, „Das wissenschaftlichreligionspädagogische Lexikon im Internet” 2016, s. 1–13, http://www.bibelwissenschaft.de/stichwort/201104/ (14.06.2025). https://doi.org/10.23768/wirelex.Langeweile.201104.
Paweł VI, Adhortacja apostolska Evangelii nuntiandi, 8.12.1975.
Por qué aburrimos tanto en las homilías, https://www.infocatolica.com/blog/cura.php/1604221053-por-que-aburrimos-tanto-en-la (17.06.2025).
Radcliffe T., The sacramentality of the word, w: K. Pecklers, Liturgy in a postmodern world, London–New York 2003, s. 133–148.
Schulze G., Die Erlebnisgesellschaft. Kultursoziologie der Gegenwart, Frankfurt a. M. 1993.
Schumacher J., Predigten sind oft „spirituell langweilig”, https://www.livenet.ch/news/gesellschaft/77313_predigten_sind_oft_spirituell_langweilig (16.06.2025).
Sławiński H., „Homilie to często klęska”. Konieczność poprawy jakości homilii, „Polonia Sacra” 27 (2023) nr 3, s. 79–104, https://doi.org/10.15633/ps.27306.
Tiefensee E., Vorsichtige Neugier. Glaubensvermittlung in radikal säkularen Kontexten, „Theologisch-Praktische Quartalschrift” 156 (2008) H. 2, s. 150–158.
Uranga W., Comunicación, Iglesia y sociedad. Visión socio-eclesiológica de la comunicación, w: G. Ravasi, J. McDonnell, W. Uranga, Evangelización y comunicación, Caracas 1994, s. 109–177.
Villena Carlos M., Cultura e identidad en los países andinos, „Chakiñan. Revista de Ciencias Sociales y Humanidades” (2018) núm 6, s. 27–36.
Zimmerling P., Evangelische Spiritualität. Wurzeln und Zugänge, Göttingen 2003.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Ryszard Hajduk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
