The Sanctuary in Kalwaria Zebrzydowska as an example of outdoor preaching
DOI:
https://doi.org/10.15633/ps.30307Słowa kluczowe:
Kalwaria Zebrzydowska, głoszenie plenerowe, kaznodziejstwo, słowo BożeAbstrakt
Sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej powstało w pierwszych latach XVII wieku. Jako pierwsza polska kopia miejsc świętych w Jerozolimie bardzo szybko stało się celem pielgrzymek. Do dzisiaj nie traci na popularności jako miejsce modlitwy, medytacji, głoszenia i słuchania słowa Bożego. Celem niniejszego artykułu jest syntetyczne przedstawienie zjawiska plenerowego głoszenia słowa Bożego w tym sanktuarium: podczas liturgii i poza nią. Podjęty problem można zamknąć w pytaniu: Czy słowo Boże jest tu głoszone poza obrębem obiektów sakralnych i jakie szczególne cechy posiada ta forma głoszenia? W ramach analizy omawianego zjawiska uwzględniono następujące zagadnienia: okoliczności głoszenia słowa Bożego, praktykowane formy, osobę głoszącego i treści zawarte w wystąpieniach. Podjęto także próbę wskazania atutów i mankamentów tego rodzaju posługi. Posłużono się metodą historyczną, analizą i syntezą. Wynikiem analiz jest stwierdzenie, że słowo Boże w tym sanktuarium jest głoszone także w plenerze i posiada swoją specyfikę.
Bibliografia
Anzulewicz P., Lipiński F. H., Ewangelia rozświetliła jego życie. Święty Franciszek z Asyża i jego dziedzictwo, Gdańsk 1998.
Bogdalski C., Kalwaria Zebrzydowska. Pamiątka dla pobożnych pielgrzymów przybywających na Kalwarię wydana z okazji koronacji cudownego obrazu Matki Boskiej, Kraków 1887.
Chadam A., Kalwaria Zebrzydowska. Rys historyczny, Kalwaria Zebrzydowska 1995.
Codex Iuris canonici auctoritate Joannis Pauli PP. II promulgatus, 25.01.1983, Legal Status as of 18 May 2022.
Detz J., Sztuka przemawiania. Nie co mówić, ale jak mówić, Gdańsk 2007.
Francis, Bull Spes non confundit, 2024.
Francis, Encyclical Letter Laudato si’, 2015.
Gajczak R. A., Tryptyk kalwaryjski, Kalwaria Zebrzydowska 1990.
Homiletyka duszpasterska. Zbiorowy podręcznik nauki kaznodziejstwa dla polskiego kleru, Kielce 1935.
Kantak K., Bernardyni polscy 1453–1572, t. 1, Lwów 1933.
Jan Paweł II, Do tronu łaski. Kazania, przemówienia, homilie w sanktuarium pasyjno-maryjnym w Kalwarii Zebrzydowskiej, red. T. Fułat, A. Bardecki, Kalwaria Zebrzydowska 2020.
Łepkowski J., Kalwaria Zebrzydowska i jej okolice pod względem dziejowym i archeologicznym, Kraków 1850.
Macharski F., Kazania w Kalwarii, Kalwaria Zebrzydowska 1994.
Murawiec W. F., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej, Kraków 1974.
Panuś K., Sztuka głoszenia kazań, Kraków 2008.
Panuś K., W trosce o dobre kaznodziejstwo maryjne w sanktuarium kalwaryjskim, in: Sanktuarium kalwaryjskie w służbie pielgrzymującego Kościoła. Materiały z sympozjum naukowego 4 czerwca 2003 r., Kalwaria Zebrzydowska 2003, s. 73–82.
Pease A. B., Mowa ciała, Poznań 2007.
Peregrinus J. F., Pielgrzym do Kalwaryi. Na pamiątkę współbraciom i siostrom, aby odnieśli korzyść z pielgrzymki swojej, Kraków 1902.
Pilch Z., Kazania pasyjne, in: Homiletyka duszpasterska. Zbiorowy podręcznik nauki kaznodziejstwa dla polskiego kleru, Kielce 1935, s. 1–20.
Pisma św. Franciszka i św. Klary [The Writings of St Francis and St Clare], transl. K. Ambrożkiewicz, Kalwaria Zebrzydowska 2022.
Podworski S., Drogi kalwaryjskie czyli książka do nabożeństwa służąca do użytku pobożnych Kalwarię Zebrzydowską zwiedzających z dodatkiem historii o cudownym obrazie Matki Boskiej oraz historii klasztoru i kościoła, Kalwaria Zebrzydowska 1938.
Second Vatican Council, Constitution on the Sacred Liturgy Sacrosanctum Concilium, 1963.
Second Vatican Council, Decree on the Apostolate of the Laity Apostolicam actuositatem, 1965.
Second Vatican Council, Dogmatic Constitution on the Church Lumen Gentium, 1964.
Simon H., Teksty liturgiczne jako źródło przepowiadania, in: Liturgia i przepowiadanie, red. W. Przyczyna, Kraków 2010, s. 172–185.
Siwek G., Blaski i cienie współczesnego przepowiadania. Przewodnik dla kaznodziejów i homilistów, Kraków 2007.
Sławiński H., Przepowiadanie Chrystusowego krzyża, Warszawa 1997.
Słotwiński T., Damian M., Święci franciszkańscy na każdy dzień, Wrocław 2003.
Staniek E., Z kaznodziejskiego warsztatu, Kraków 2002.
Szewczyk L., Kierunki badań w homiletyce polskiej na podstawie zawartości „Bibliografii homiletycznej”, „Polonia Sacra” 21 (2017) nr 2, s. 45–62.
Święta Kalwaria Zebrzydowska. Na podstawie kronik i dokumentów klasztornych, Kraków 1939.
Tematyka kazań na Dróżkach w czasie odpustu Wielkiego Tygodnia 2025, maszynopis bez sygnatury, Archiwum Sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej.
Tematyka kazań na Dróżkach w czasie odpustu Wniebowzięcia NMP 2025, maszynopis bez sygnatury, Archiwum Sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej.
Wiszniewki A., Sztuka mówienia, Katowice 2003.
Wyczawski H. E., Kalwaria Zebrzydowska. Historia klasztoru bernardynów i kalwaryjskich Dróżek, Kalwaria Zebrzydowska 2006.
Zerfas R., Od perykopy do homilii, Kraków 1995.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Egidiusz Jarosław Włodarczyk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
