Ambrozjańska krytyka astrologicznej koncepcji fatum Juliusza Firmicjusza Maternusa. Analiza Quaestio CXV

Grzegorz Babiarz

Abstrakt


Polemika Ambrozjastra z Juliuszem Firmicjuszem Maternusem została przedstawiona w pięciu punktach. Pierwszy jest wprowadzeniem w polemikę. Drugi opisuje fatum w kategoriach aktu niewiary, ponieważ deprecjonuje Stwórcę i przyczynia się do wykreowania jego obrazu jako niesprawiedliwego i despotycznego. Trzeci prezentuje metodę obecną w astrologii przy budowaniu fałszywego kultu: odrzucenie pojęcia cudu oraz modlitwy. Kolejny dotyczy skutków zaburzenia racjonalności powodowanych logiką fatum. Ostatni ukazuje destrukcję struktury osoby uwikłanej w nieracjonalność.


Słowa kluczowe


astrologia; fatum; kult; racjonalność

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Acta Synodalia, red. A. Baron i H. Pietras, t. 1, Kraków 2006.

Ambrosiaster, Ambrosiastri qui dicitur commentarius in epistulas Paulinas in epistulam ad Romanos, rec. H. I. Vogels, Vindobonae 1966 (Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, v. 81, pars I).

Ambrosiaster, Ambrosiastri qui dicitur commentarius in epistulas Paulinas in epistulas ad Corinthios, red. H. I. Vogels, Vindobonae 1968 (Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, v. 81, pars II).

Ambrosiaster, Ambrosiastri qui dicitur commentarius in epistulas Paulinas in epistulas ad Galatos, ad Efesios, ad Filippenses, ad Colosenses, ad Thesalonicenses, ad Timotheum, ad Titum, ad Filemonem, rec. H. I. Vogels, Vindobonae 1969 (Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, v. 81, pars III).

Ambrosiaster, Quaestio CXV; [w:] Pseudo-Augustini Quaestiones Veteris et Novi Testamenti CXXVII, rec. A. Souter, Wien 1960, s. 318–349 (Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, 50).

Babiarz G., Grzech i nawrócenie w życiu ochrzczonych. Studium Komentarza Ambrozjastra do Listów św. Pawła, Kraków 2007.

Berardino A., Patrologia, Roma 1979.

Bram R. Y., Introduction, [w:] Ancient astrology theory and practice, Matheseos libri VIII by Firmicius Maternos, New Jersey 1975, s. 1–10.

Busine A., De Porphyre à Franz Cumont: La costruction des „religions orientales” de Firmicus Maternus, [w:] Référence Les ‘religions orientales’ dans le monde grec et romain: cent ans après Cumont (1906–2006), red. V. Pirenne-Delforge, C. Bonnet, Roma 2009, s. 413–426.

Bussières M. P., Introduction, [w:] Ambrosiaster, Contre les païens (Question sur l’Ancien et le Nouveau Testament 114) et Sur le destin (Question sur l’Ancien et le Nouveau Testament 115), Paris 2007, s. 39–105.

Bussières M. P., Les quaestiones 114 et 115 de l’Ambrosiaster ont–elles été influences par l’apologétique de Tertullian?, „Revue des Études Augustiniennes” 48 (2002), s. 103–130.

Cholewa M., Gilski M., Rola myślenia w religijnej i magicznej interpretacji rzeczywistości, „Analecta Cracoviensia” 43 (2011), s. 7–23.

Collins D., Magic in the ancient Greek world, Blackwell 2008.

Gilski M., Chrześcijańskie papirusy magiczne, „Polonia Sacra” 27 (2010), s. 89–97.

Graf F., Magic in the ancient world, Cambridge 1997.

Gundel W., Astrologie, [w:] Reallexikon für Antike und Christentum, t. 1, Stuttgart 1950, s. 817–831.

Handbuch der latinischen Literatur der Antike, hg. von R. Herzog, P. L. Schmidt, t. 5: Die latinische Literatur von 284 bis 374 n. Chr., München 1989.

Iulii Firmici Materni, De errore profanarum religionum, Lipsiae 1907.

Iulii Firmici Materni, Mathesseos Libri VIII, Lipsiae 1913.

Kroll W., Skutych F., Zielgler K., Praefacio, [w:] Iulii Firmici Materni, Mathesseos Libri VIII, Lipsiae 1913, s. III–XXXVI, s. III.

Laistner M. L. W., The western Church and astrology during the early middle ages, „Harvard Theological Review” 34 (1941), s. 251–273.

Lunn-Rockliffe S., Ambrosiaster’s political theology, Oxford 2007.

Ogden D., Magic, witchcraft, and ghost in the Greek and Roman worlds, Oxford 2009.

Orygenes, Przeciw Celsusowi, tłum. S. Kalinkowski, Warszawa 1986, I, 68.

Pindel R., Magia czy Ewangelia?, Kraków 2003.

Preisendanz K., Papyri Graecae Magicae. Die griechischen Zauberpapyri, München–Leipzig 2001.

Staniek E., Usprawiedliwiający charakter chrześcijańskiej wiary. Studium nad Komentarzami Ambrozjastra i Pelagiusza, Kraków 1982.

Thorndice L., A Roman astrologer as a historical source: Julius Firmicus Maternus, „Classical Philology” 8 (1913), s. 415–435.

Tyburowski K., Przedmiot grzechu Adama w myśli Ambrozjastra na tle współczesnego mu status questionis, „Studia Sandomiersis” 10 (2003), s. 239–251.

Winkler J. J., The constraints of Eros, [w:] Magika Hiera. Ancient Greek magic and religion, ed. Ch. A. Faraone, D. Obbink, Oxford 1991, s. 214–243.

Wissowa G., Religion und Kultus der Römer, [w:] Handbuch der klassischen Altertums-Wissenschaft; München 1912, s. 523–549.

Wygralak P., Stanowisko Kościoła wobec idolatrii i magii na terenach Galii i Hiszpanii w późnej starożytności chrześcijańskiej, Poznań 2011.

Wypustek A., Magia antyczna, Wrocław–Kraków–Warszawa 2001.

Zielgler K., Firmicus Maternus, [w:] Reallexikon für Antike und Christentum, t. 7, Stuttgart 1969, s. 946–959.




Copyright (c) 2015 Grzegorz Babiarz