Metropolitan relations of the Diocese of Częstochowa with the Archdiocese of Kraków in the years 1925–1992
DOI:
https://doi.org/10.15633/tes.12202Keywords:
Diocese of Częstochowa, Archdiocese of Kraków, Metropolitan Archdiocese of Kraków, clergy, Polish EpiscopateAbstract
At the moment of its establishment in 1925, the Diocese of Częstochowa was incorporated into the Metropolitan Archdiocese of Kraków. This situation lasted until 1992, when changes in the territorial administration of the Church in Poland were introduced. At that time, the Diocese of Częstochowa became the seat of the newly created Metropolitan Archdiocese of Częstochowa and it was elevated to the rank of an archdiocese. Over the course of 67 years of metropolitan co-existence, successive bishops of the Diocese of Częstochowa engaged in active cooperation with the respective metropolitan archbishop in matters concerning the common good of the Church. These mutual relations can be observed in three ecclesial spheres: cooperation at the level of the episcopate and the private contacts of bishops, participation in shared religious and social events and the exchange of theological thought, with particular emphasis put on concern for priestly formation.
References
Białkowski M., Udział Karola Wojtyły w pracach Konferencji Episkopatu Polski i jej komisji specjalistycznych (1958–1978), „Studia Salvatoriana Polonica” 12 (2018), s. 275–321.
Bista S., Kongres Teologów Polskich 21–23 IX 1971 roku: refleksje, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 5 (1972), s. 227–213.
Doniesienie agenturalne z 10.12.1969, Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Katowicach [1945] 1983–1990, sygn. IPN Ka 056/55 t. 1, s. 30–31.
Duda M., Dynamizm misyjny Kościoła częstochowskiego urzeczywistniający się w powstawaniu nowych wspólnot parafialnych w czasie posługi (arcy)biskupa Stanisława Nowaka (1984–2009), w: Mojemu Kościołowi wszystko!, red. S. Jasionek, Częstochowa 2009, s. 25–49.
Durka J., Władze Polski „ludowej” wobec Jasnej Góry w latach 1945–1989, Warszawa–Katowice 2021.
Dyduch J., Synodalność w Kościele krakowskim za czasów kardynała Wojtyły, „Polonia Sacra” 7 [25] (2003) nr 13, s. 23–38.
Gasiński S., Kalwaria Praszkowska — dzieło wyrosłe z pasyjnej duchowości arcybiskupa Stanisława Nowaka, metropolity częstochowskiego, w: Mojemu Kościołowi wszystko!, red. S. Jasionek, Częstochowa 2009, s. 155–174.
Góralski W., Ruch synodalny w Polsce po Soborze Watykańskim II, „Roczniki Nauk Prawnych” 8 (1998), s. 239–262.
Grzybek S., Śp. Biskup Teodor Kubina, „Polonia Sacra” 4 (1951), s. 106–116.
Ibek M., Sprawozdanie Wydziału IV SB Komendy Wojewódzkiej MO w Krakowie za rok 1967, w: Kościół katolicki w czasach komunistycznej bezpieki. Między bohaterstwem a agenturą, t. 3, red. J. Szczepaniak, M. Lasota, Kraków 2010, s. 331–378.
Informacja, 15.10.1970, Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Katowicach [1945] 1983–1990, sygn. IPN Ka 056/55 t. 3, s. 98.
Jakubiec M., Kongres Eucharystyczny, „Czuwajmy” 3 (1987) nr 5 (23), s. 5.
Jelonek M., Mihi vivere Christus. Życie i działalność biskupa pomocniczego diecezji częstochowskiej Stanisława Czajki (1897–1965), Częstochowa 2017.
Kapuściński J., Obchody Milenium Chrztu Polski na Jasnej Górze (2–4 maja 1966 roku), w: Rozbudzić pamięć chrztu. Chrzest w historii, teologii i katechezie, red. R. Ceglarek, M. Borda, Częstochowa 2016, s. 73–84.
Kapuściński J., Z dziejów obchodów jubileuszowych Kościoła częstochowskiego, „Veritati et Caritati” 5 (2015), s. 429–436.
Kęsik K., Widera M., Ks. Jan Związek. Życie i dzieło, Opole 2026.
Komunikat Kurii Diecezjalnej w Częstochowie z 05.1958, Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej im. Ks. W. Patykiewicza w Częstochowie, Księgi biskupie, sygn. 3, k. 475.
Komunikat Kurii Diecezjalnej w Częstochowie z 10.02.1956, Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej im. Ks. W. Patykiewicza w Częstochowie, Księgi biskupie, sygn. 3, k. 114.
Komunikat Kurii Diecezjalnej w Częstochowie z 17.02.1955, Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej im. Ks. W. Patykiewicza w Częstochowie, Księgi biskupie, sygn. 3, k. 44.
Komunikat Kurii Diecezjalnej w Częstochowie z 21.10.1958, Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej im. Ks. W. Patykiewicza w Częstochowie, Księgi biskupie, sygn. 3, k. 542.
Komunikat Kurii Diecezjalnej w Częstochowie z 5.05.1956, Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej im. Ks. W. Patykiewicza w Częstochowie, Księgi biskupie, sygn. 3, k. 154.
Korespondencja dotycząca metropolity krakowskiego, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie, sygn. 153/11, b.p.
Kostrzewski P., Koronacja obrazu Matki Bożej Pocieszenia w Wieluniu 5 września 1971 roku, w: Blisko i daleko VI. Sympozjum regionalistów — Praszka 2021, red. Z. Włodarczyk, Wieluń–Praszka 2022, s. 121–134.
Kracik J., Wobec wyzwań czasu niewoli, czasu wolności, w: Dziesięć wieków diecezji krakowskiej, red. J. Kracik, G. Ryś, Kraków 1998, s. 177–237.
Kurowski T., Ze wspomnień księdza kapelana, w: Księga sapieżyńska, t. 2, red. J. Wolny, Kraków 1986, s. 639–642.
Leszczyński M., Przemowa arcybiskupa Eugeniusza Baziaka z okazji sakry biskupiej księdza Karola Wojtyły, Kraków, 28 września 1958 roku, „Limes. Studia i Materiały z Dziejów Europy Środkowo-Wschodniej” 12 (2019), s. 405–411.
List biskupa częstochowskiego do kapłanów diecezji częstochowskiej w związku z rozpoczęciem peregrynacji obrazu Matki Bożej w rodzinach z dnia 1 listopada 1987 roku, w: Siewca słowa. Listy pasterskie (1984–2011), t. 2, red. M. Duda, Częstochowa 2014, s. 340–342.
Materiały Komisji ds. Katalogu Diecezji Częstochowskiej 1975 roku [w posiadaniu autora].
Mikołajczyk M., Droga do biskupstwa pierwszego metropolity częstochowskiego księdza abpa Stanisława Nowaka, w: Mojemu Kościołowi wszystko!, red. S. Jasionek, Częstochowa 2009, s. 17–24.
Nir R., Rękopisy w Bibliotece Diecezjalnej w Częstochowie, „Częstochowskie Studia Teologiczne” 6 (1978), s. 301–311.
Obchody Tysiąclecia Chrztu Polski w Starym Sączu, [Zbiór fotografii dotyczących obchodów kościelnych Tysiąclecia Chrztu Polski], Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 3/12, b.p.
Orędzie IV biskupa częstochowskiego na rozpoczęcie pasterskiej posługi w Kościele częstochowskim, 8 grudnia 1984 roku, w: Siewca słowa. Listy pasterskie (1984–2011), red. M. Duda, t. 1, Częstochowa 2014, s. 19–23.
Ostatnia droga biskupa częstochowskiego, „Niedziela” 27 (1984) nr 9, s. 4–5.
Przybyszewski B., Zarys dziejów diecezji krakowskiej (do roku 1994), Kraków 2000.
Raina P., „Te Deum” narodu polskiego. Obchody tysiąclecia chrztu Polski w świetle dokumentów kościelnych, Olsztyn 1991.
Rechowicz M., Baziak Eugeniusz, w: Encyklopedia katolicka, t. 2, red. F. Gryglewicz, R. Łukaszyk, Z. Sułowski, Lublin 1985, k. 128.
Słomian J., Czas świadków, Częstochowa 2005.
Sobański R., Kontakty diecezji katowickiej z archidiecezją krakowską (1926–1951), w: Księga sapieżyńska, t. 1, red. J. Wolny, Kraków 1982, s. 481–490.
Szczepaniak J., Katalog duchowieństwa diecezjalnego zestawiony na podstawie krakowskich ksiąg święceń (1646–1789), t. T–Ż, Kraków 2009.
Szczepaniak J., Troska kardynała Karola Wojtyły o godne uczczenie jubileuszu św. Stanisława (1972–1979), „Folia Historica Cracoviensia” 9 (2003), s. 185–208.
Sznajder A., Wlaźlak W., Bp Franciszek Musiel. Kościół ma obowiązek mówienia prawdy…, w: Niezłomni. W obronie Ojczyzny i Kościoła, red. J. Marecki, F. Musiał, Kraków 2008, s. 314–476.
Ślęzak G., Diecezja częstochowska w metropolii, metropolia krakowska w diecezji częstochowskiej w latach 1964–1978 (fakty i wydarzenia), „Częstochowskie Studia Teologiczne” 23/34 (1995/1996), s. 19–25.
Trąba M., Doświadczenia śląskie w działalności biskupa częstochowskiego Teodora Kubiny, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 35 (2002) z. 1, s. 104–136.
Trąba M., Koronacja figury Matki Bożej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej (19 maja 1968), Dąbrowa Górnicza 2008.
Urban J., Teczka bp. Jana Pietraszki, w: Kościół katolicki w czasach komunistycznej bezpieki. Między bohaterstwem a agenturą, t. 1, red. J. R. Terlecki, J. Szczepaniak, Kraków 2007, s. 47–77.
Widera M., „Kiedy stworzyło się tu źródło apostolskie…” Zarys dziejów (archi)diecezji częstochowskiej 1925–2025, „Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego” 45 (2025) nr 2, s. 187–212.
Widera M., Udział bpa Stanisława Zdzitowieckiego w powstaniu diecezji częstochowskiej, „Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego” 44 (2024) nr 2, s. 197–218, https://doi.org/10.25167/sth.5558.
Widera M., Życie i działalność biskupa Miłosława Kołodziejczyka (1928–1994), Częstochowa 2015.
Wojtyła K., Komentarz teologiczno-duszpasterski do Aktu dokonanego na Jasnej Górze dnia 3 maja 1966 roku, „Ateneum Kapłańskie” 64 (1972) t. 79, s. 5–21.
Wolny J., Arcybiskup Adam Stefan Sapieha w obronie narodu i Kościoła polskiego w czasie II wojny światowej, w: Księga sapieżyńska, t. 2, red. J. Wolny, Kraków 1986, s. 203–473.
Wolny J., Więź metropolitalna archidiecezji krakowskiej z diecezją częstochowską w latach 1926–1951, w: Księga sapieżyńska, t. 1, red. J. Wolny, Kraków 1982, s. 499–503.
Zabraniak S., Przeszłość kościelna terenów diecezji częstochowskiej, „Częstochowskie Studia Teologiczne” 52 (2025), s. 27–39.
Zieliński Z., Udział Adama Stefana Sapiehy w sprawie śląskiej podczas plebiscytu w roku 1921, w: Księga sapieżyńska, t. 2, red. J. Wolny, Kraków 1986, s. 89–109.
Związek J., Dzieje diecezji częstochowskiej w okresie II Rzeczypospolitej, Częstochowa 1990.
Związek J., Kościół częstochowski w aspekcie historycznym, „Częstochowskie Studia Teologiczne” 8 (1980), s. 97–98.
Żółkiewski M., Katastrofalne powodzie w dorzeczu górnej Wisły w latach 1958–1972, „Rocznik Naukowo- Dydaktyczny. Prace Geograficzne” 6 (1974) z. 55, s. 61–76.
Żurowski M., O duchowieństwie w szczególności, cz. 1, Warszawa 1970.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Kamil Kęsik
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright and full publishing rights without restrictions, and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
