Relations of the Bielsko-Żywiec Diocese with the particular Churches of the Kraków Metropolitanate in the years 1992–2025
DOI:
https://doi.org/10.15633/tes.12203Keywords:
Diocese of Bielsko-Żywiec, Metropolitan Province of Kraków, Archdiocese of Kraków, Diocese of Tarnów, Diocese of Kielce, Lesser Poland, Cieszyn Silesia, Bielsko-Biała, KrakówAbstract
According to the Code of Canon Law, one of the tasks of every ecclesiastical province is to coordinate pastoral activities in a given region. Since 1992, by virtue of the bull “Totus Tuus Poloniae Populus” issued by Pope John Paul II, the Metropolitan Province of Kraków has consisted of four particular Churches: the Archdiocese of Kraków and its three suffragan dioceses, including the Diocese of Bielsko-Żywiec, which was established in the same year. The aim of this article is to present the connections between this diocese and the other dioceses which form the Metropolitan Province of Kraków. First, the specific historical background of the communities which inhabit the territory of the present Diocese of Bielsko-Żywiec is characterised — its western part, which for centuries belonged to Cieszyn Silesia, and its eastern part, which constitutes a part of Western Lesser Poland. At the institutional level, issues such as cooperation with the seminary in Kraków, the metropolitan tribunal there, the archives of the metropolitan curia, today’s Pontifical University of John Paul II in Kraków, and Monuments Inventory and Digitisation Workshop of this university are indicated. The existence of informal ties among the clergy and lay faithful of both dioceses is emphasised. Connections with the Diocese of Tarnów are also apparent, whereas such ties with the Diocese of Kielce are virtually nonexistent.
References
Aneks do Umowy o partnerstwo z dnia 13 kwietnia 2016 r., Kraków, 19 grudnia 2019 r., Umowy Diecezji Bielsko-Żywieckiej, Kancelaria Kurii Diecezjalnej w Bielsku-Białej — archiwum bieżące, b. sygn.
Bogusz H., Dzieje i ustrój Wikariatu Generalnego w Cieszynie, „Nasza Przeszłość” 52 (1987) nr 68, s. 123–167.
Borutka T., Powołanie do życia Diecezji Bielsko-Żywieckiej i najważniejsze decyzje jej Biskupa, w: In aedificationem Corporis Christi. W 50-lecie święceń prezbiteratu Księdza Biskupa Tadeusza Rakoczego –pierwszego pasterza Diecezji Bielsko-Żywieckiej, red. T. Borutka, Bielsko-Biała–Kraków 2013, s. 291–311.
Czaja W., Hajduk A., Hałatek A., Lubosz B., Turno B., Przewodnik po ziemi bielsko-bialskiej, wyd. 2. uzupełnione i poprawione, Bielsko-Biała 1968.
Dekret o ustanowieniu i określeniu granic nowych diecezji i prowincji kościelnych w Polsce oraz przynależności metropolitalnej poszczególnych diecezji, Warszawa 25 marca 1992, „Notificationes e Curia Metropolitana Cracoviensis” 130 (1992) nr 1–6, s. 12–29.
Dekret z dnia 25 września 1945 r. Przepisy wprowadzające prawo o aktach stanu cywilnego, Dz. U. z 1945 r. nr 48, poz. 273.
Dziennik Podawczy. Rok 1992, Kancelaria Kurii Diecezjalnej w Bielsku-Białej — archiwum bieżące, b. sygn.
Góra P., Pastoralno-teologiczny status w przestrzeni życia religijnego diecezji, Kraków 2025.
Informator Diecezji Bielsko-Żywieckiej, Bielsko-Biała 1993.
Kaczmarek R., Administracja i samorząd miejski, w: Bielsko-Biała. Monografia miasta, t. 4: Bielsko-Biała w latach 1918–2009, red. I. Panic, Bielsko-Biała 2011, s. 404–411.
Katalog kościołów i duchowieństwa Archidiecezji Krakowskiej, Kraków 1989.
Kodeks prawa kanonicznego, przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Poznań 1984.
Kołata S., Formacja kandydatów do kapłaństwa dla Diecezji Bielsko-Żywieckiej (1992–2012), w: In aedificationem Corporis Christi. W 50-lecie święceń prezbiteratu Księdza Biskupa Tadeusza Rakoczego — pierwszego pasterza Diecezji Bielsko-Żywieckiej, red. T. Borutka, Bielsko-Biała–Kraków 2013, s. 375–389.
Księga święceń, Kancelaria Kurii Diecezjalnej w Bielsku-Białej — archiwum bieżące, b. sygn.
Kumor B., Granice (archi)diecezji krakowskiej (1000–1939), „Prawo Kanoniczne: kwartalnik prawno-historyczny” 6 (1963) nr 1–4, s. 535–556.
Kumor B., Rozwój organizacji metropolitalnej i diecezjalnej na historycznych ziemiach polskich (1000–1992), „Resovia Sacra. Studia Teologiczno-Filozoficzne Diecezji Rzeszowskiej” 4 (1997), s. 213–221.
[Kuria Diecezjalna Bielsku-Białej do Kurii Metropolitalnej w Krakowie], Bielsko-Biała, 14 września 1992, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie — Akta Kancelaryjne. 1992 Kancelaria 3001–4000, nlb.
[Kuria Metropolitalna w Krakowie do Kurii Diecezjalnej w Bielsku-Białej], Kraków 6 maja 1993, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie — Akta Kancelaryjne. 1993 Kancelaria 1–13000, nlb.
Nuncjatura Apostolska w Polsce, Komunikat, „Notificationes e Curia Metropolitana Cracoviensis” 130 (1992) nr 1–6, s. 5–11.
[Protokoły przekazania ksiąg metrykalnych do digitalizacji], Biblioteka i Archiwum Diecezjalne w Bielsku-Białej, b. sygn.
[Protokół zdawczo-odbiorczy przekazania akt personalnych kapłanów należących do Diecezji Bielsko-Żywieckiej], Kraków 2 grudnia 1992, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie — Akta Kancelaryjne. 1992 Kancelaria 3001–4000, nlb.
[Protokół zdawczo-odbiorczy przekazania akt parafii należących do Diecezji Bielsko-Żywieckiej], Kraków 21 grudnia 1992, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie — Akta Kancelaryjne. 1992 Kancelaria 3001–4000, nlb.
Skrabski J., Pracownia Inwentaryzacji i Digitalizacji Zabytków Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie a ochrona zabytków sakralnych i archiwów kościelnych w Małopolsce, „Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne” 67 (2025) nr 125, s. 489–506.
Skrócony katalog Diecezji Katowickiej 1988, Katowice 1988.
Umowa o partnerstwo zawarta w dniu 13 kwietnia 2016 r. w Krakowie pomiędzy Diecezją Bielsko-Żywiecką a Uniwersytetem Papieskim Jana Pawła II w Krakowie, Umowy Diecezji Bielsko-Żywieckiej, Kancelaria Kurii Diecezjalnej w Bielsku-Białej — archiwum bieżące, b. sygn.
Umowa o udostępnianie zasobów zawarta w dniu 13 kwietnia 2016 r. w Krakowie pomiędzy Diecezją Bielsko-Żywiecką a Uniwersytetem Papieskim Jana Pawła II w Krakowie, Umowy Diecezji Bielsko-Żywieckiej, Kancelaria Kurii Diecezjalnej w Bielsku-Białej — archiwum bieżące, b. sygn.
Umowa o współpracy zawarta w Krakowie w dniu 30 czerwca 2021 pomiędzy Diecezją Bielsko-Żywiecką a Archidiecezją Krakowską, Umowy Diecezji Bielsko-Żywieckiej, Kancelaria Kurii Diecezjalnej w Bielsku-Białej — archiwum bieżące, b. sygn.
Urban J., Archidiecezja Krakowska w latach 1925–2025. Szkice historyczne, Kraków 2026.
Wnętrzak G., Stosunki polityczne i narodowościowe na pograniczu Śląska Cieszyńskiego i Galicji Zachodniej w latach 1897–1920, Toruń 2014.
Zarządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 sierpnia 1949 r. o przekazaniu ksiąg metrykalnych urzędom stanu cywilnego, „Monitor Polski” 1949 nr A–57, poz. 756.
Źródła narracyjne do dziejów Kościoła katolickiego na Śląsku Cieszyńskim od XVI do połowy XIX wieku, red. J. Spyra, wyd. D. Pindur, M. Morys-Twarowski, M. Bogus-Spyra, H. Grudniewska, Cieszyn 2025 (Bibliotheca Tessinensis, 11).
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Czesław Chrząszcz
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright and full publishing rights without restrictions, and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
