Etyka i regulacja sztucznej inteligencji w świetle katolickiej nauki społecznej

Autor

DOI:

https://doi.org/10.15633/acan.21208

Słowa kluczowe:

etyka, katolickie nauczanie społeczne, regulacja, sztuczna inteligencja

Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest stanowisko katolickiego nauczania społecznego w zakresie rozwoju i wykorzystania sztucznej inteligencji. W dobie rosnącego wpływu nowoczesnych technologii problematyka ta nabiera coraz większego znaczenia. Omówiono zatem, w jaki sposób Kościół podchodzi do zagadnień etycznych i regulacyjnych związanych z tą dziedziną, analizując przede wszystkim nauczanie papieża Franciszka oraz papieża Leona XIV. Szczególną uwagę poświęcono nocie „Antiqua et nova”, będącej dokumentem najpełniej przedstawiającym stanowisko Kościoła w tej sprawie. W opracowaniu analizowano także nauczanie społeczne Kościoła w zakresie regulowania tej technologii. Szczególną uwagę poświęcono temu, jakie – w świetle tej nauki – powinny być formy unormowania AI, dlaczego i w jakim zakresie istnieje konieczność regulowania tego zjawiska, a także dlaczego kluczowe znaczenie przypisuje się zagadnieniom odpowiedzialności i współpracy, również na poziomie międzynarodowym. Autor artykułu poddał analizie oficjalne dokumenty Kościoła, w tym przede wszystkim dokumenty wyrażające nauczanie papieży w tym zakresie. W wyniku przeprowadzonej analizy można stwierdzić, że Kościół aktywnie włączył się w debatę dotyczącą etyki i regulacji sztucznej inteligencji. W świetle nauczania Kościoła etyka sztucznej inteligencji powinna koncentrować się na ochronie godności człowieka i przeciwdziałaniu „paradygmatowi technokratycznemu”. Kościół jednoznacznie opowiada się także za potrzebą stworzenia regulacji dotyczących funkcjonowania tej technologii w społeczeństwie. Co więcej, zagadnienie to stanowi jeden z priorytetowych elementów współczesnego nauczania społecznego Kościoła.

Bibliografia

Benedykt XVI, Encyklika Deus caritas est, 25.12.2005.

Benedykt XVI, Przemówienie podczas wizyty Ojca Świętego na Papieskim Uniwersytecie Laterańskim, Watykan, 21.10.2006.

Chow A., Pope Leo’s Name Carries a Warning About the Rise of AI, „Time” 15.05.2025, https://time.com/7285449/pope-leo-artificial-intelligence

Cunderlík Cerbová V., Veronika, Artificial Intelligence, ethics, and the catholic church, w: I. Florek, I. Laki (red.), Human Rights – From reality to the virtual world, Józefów 2021, s. 20–31.

Dykasteria ds. Doktryny Wiary i Dykasteria ds. Kultury i Edukacji, Nota dotycząca relacji między sztuczną inteligencją a inteligencją ludzką Antiqua et nova, Watykan, 14.01.2025, https://www.ekai.pl/wp-content/uploads/2025/04/PL_Nota-Antiqua-et-nova.pdf

Franciszek, Adhortacja apostolska Laudate Deum, Rzym, 4.10.2023.

Franciszek, Encyklika Fratelli Tutti o braterstwie i przyjaźni społecznej, Asyż, 3.10.2020.

Franciszek, Miej nadzieję i działaj ze stworzeniem. Orędzie na Obchody Światowego Dnia Modlitw o Ochronę Świata Stworzonego, Rzym, 27.06.2024.

Franciszek, Przemówienie do członków Narodowej Konfederacji Szkolenia i Doskonalenia Zawodowego (CONFAP), Watykan, 3.05.2024.

Franciszek, Przemówienie do członków Stowarzyszenia na rzecz Pomocniczości i Modernizacji Samorządów Lokalnych (ASMEL), Watykan, 20.01.2024.

Franciszek, Przemówienie do uczestników „Dialogów Minewry”, Watykan, 27.03.2023.

Franciszek, Przemówienie do uczestników międzynarodowej konferencji Fundacji „Centesimus Annus Pro Pontifice”, Watykan, 22.06.2024.

Franciszek, Przemówienie do uczestników konferencji organizowanej przez Papieską Akademię Życia, Watykan, 16.01.2024.

Franciszek, Przemówienie do uczestników spotkania „Rome Call” promowanego przez fundację Renaissance, Watykan, 10.01.2023.

Franciszek, Przemówienie podczas sesji G7 na temat sztucznej inteligencji, Borgo Egnazia, 14.06.2024.

Franciszek, Przemówienie podczas spotkania z władzami, społeczeństwem obywatelskim i korpusem dyplomatycznym w trakcie podróży apostolskiej do Indonezji, Papui Nowej Gwinei, Timoru Wschodniego i Singapuru, Singapur, 12.09.2024.

Franciszek, Przemówienie z okazji spotkania z uczestnikami Zgromadzenia Plenarnego Papieskiej Akademii Życia, Watykan, 28.02.2020.

Franciszek, Przesłanie do Prezydenta Republiki Francji z okazji „AI Action Summit” w Paryżu, 11.02.2025, Watykan, 7.02.2025.

Franciszek, Przesłanie do uczestników zgromadzenia „AI Ethics for Peace”, Hiroszima, 9–10.07.2024.

Franciszek, Przesłanie na 150. rocznicę ogłoszenia św. Alfonsa Marii de Liguori doktorem Kościoła, Rzym, 23.03.2021.

Franciszek, Przesłanie na Światowe Forum Ekonomiczne 2025, Watykan, 14.01.2025.

Franciszek, Przesłanie z okazji Międzynarodowego Dnia Alfabetyzacji 2023 podpisane przez Kard. Sekretarza Stanu P. Parolina, Paryż, 2023.

Franciszek, Sztuczna inteligencja i mądrość serca: dla komunikacji w pełni ludzkiej. Orędzie na LVIII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu, Rzym, 24.01.2024.

Franciszek, Sztuczna inteligencja i pokój. Orędzie na 57. Światowy Dzień Pokoju, Watykan, 8.12.2023.

Franciszek, The Future we want, the United Nations we need: reaffirming our collective commitment to multilateralism – confronting COVID-19 through effective multilateral action. Przesłanie na 75. Posiedzenie Zgromadzenia Ogólnego ONZ, 25.09.2020.

Giordano E., Leo rejects plan for AI pope, „Politico” 19.09.2025, https://www.politico.eu/article/pope-leo-rejects-plans-for-an-ai-pope.

Glatz C., Pope Francis: Without human control, AI could show its „fearsome” side, „The Catholic Register” 11.02.2025, https://www.catholicregister.org/item/1719-pope-francis-without-human-control-ai-could-show-its-fearsome-side.

Grupa ekspertów wysokiego szczebla ds. sztucznej inteligencji, Wytyczne w zakresie etyki dotyczące godnej zaufania sztucznej inteligencji, Bruksela, kwiecień 2019.

Hulicki M., The principles of algorithmic justice in the digital market, w: D. Collins, M. Geist (red.), Research Handbook on Digital Trade, Edward Elgar Publishing 2023, s. 345–368, https://doi.org/10.4337/9781800884953.00032.

Kietliński K., Ocena ideologii technokratycznej w perspektywie nauczania Kościoła katolickiego, „Media Biznes Kultura” 2019 nr 1 (6), s. 141–152, https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.19.013.10715.

Komisja Etyki COMECE, A European Call for Responsibility. Ethical demands for a human-centric artificial intelligence, Bruksela, 1.02.2024.

Kozerska E., Scheffler T., Papież Franciszek i Dykasteria ds. Kultury i Edukacji o wpływie nowych technologii na dziedzictwo kulturowe, „Santander Art and Culture Law Review” 11 (2025) nr 1, s. 205–228, https://doi.org/10.4467/2450050XSNR.25.010.21966.

Kloch J., Ludzka inteligencja różni się od AI. Glosa do dokumentu „Antiqua et nova”, „L’Osservatore Romano” wydanie polskie 2025 nr 1 (469), s. 15–16.

Kloch J., Sztuczna inteligencja – mądrze i etycznie wykorzystywana – może stać się wielką pomocą, rozm. przepr. A. Rasińska, KAI, 28.05.2025, https://upjp2.edu.pl/aktualnosci/ks-prof-dr-hab-jozef-kloch-o-sztucznej-inteligencji-i-dokumencie-stolicy-apostolskiej-28-v-2025-2919.html.

Kloch J., To nie sztuczna inteligencja jest niebezpieczna, tylko człowiek, rozm. przepr. T. Królak, tysol.pl, 30.1.2025, https://www.tysol.pl/a134713-wywiad-ks-prof-kloch-to-nie-sztuczna-inteligencja-jest-niebezpieczna-tylko-czlowiek.

LeMonde, AP, AFP, Pope Leo XIV lays out vision of his papacy, identifies AI as a main challenge, „LeMonde” 10.05.2025, https://www.lemonde.fr/en/religions/article/2025/05/10/pope-leo-xiv-lays-out-vision-of-his-papacy-identifies-ai-as-a-main-challenge_6741126_63.html.

Leon XIV, Czuwanie modlitewne pod przewodnictwem Ojca Świętego Leona XIV. Jubileusz Młodzieży, Tor Vergata, 2.08.2025.

Leon XIV, Katecheza z okazji 60. rocznicy soborowej Deklaracji Nostra aetate, Watykan, 29.10.2025.

Leon XIV, Przemówienie do biskupów Konferencji Episkopatu Włoch, Watykan, 17.06.2025.

Leon XIV, Przemówienie do członków Międzynarodowej Unii Międzyparlamentarnej z okazji Jubileuszu Rządzących, Watykan, 21.06.2025.

Leon XIV, Przemówienie do Kolegium Kardynalskiego, Watykan, 10.05.2025.

Leon XIV, Przemówienie do przedstawicieli CONFEMEL, Watykan, 2.10.2025.

Leon XIV, Przemówienie do przedstawicieli mediów, Watykan, 12.05.2025.

Leon XIV, Przemówienie do Przełożonych Generalnych Towarzystwa Jezusowego, Watykan, 24.10.2025.

Leon XIV, Przemówienie do uczestników konferencji „Artificial Intelligence and Care of our Common Home”, Watykan, 5.12.2025.

Leon XIV, Przemówienie do uczestników konferencji międzynarodowego stowarzyszenia MINDS, Watykan, 9.10.2025.

Leon XIV, Przemówienie do uczestników konferencji „The Dignity of Children and Adolescents in the Age of Artificial Intelligence”, Watykan, 13.11.2025.

Leon XIV, Przemówienie do uczestników „Seminario de Etica en el Gerenciamiento de Empresas del Sector Salud”, Watykan, 17.11.2025.

Leon XIV, Przemówienie do uczestników seminarium promowanego przez Papieską Akademię Teologii, Watykan, 13.09.2025.

Leon XIV, Przemówienie do uczestników Światowego Spotkania Ruchów Ludowych, Watykan, 23.10.2025.

Leon XIV, Przemówienie do wychowawców z okazji Jubileuszu Świata Wychowania, Watykan, 31.10.2025.

Leon XIV, Przemówienie podczas spotkania z światem filmu, Watykan, 15.11.2025.

Leon XIV, Przemówienie podczas spotkania z władzami, przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i korpusem dyplomatycznym w trakcie podróży apostolskiej do Turcji i do Libanu z pielgrzymką do Izniku z okazji 1700. rocznicy pierwszego Soboru Nicejskiego, Ankara, 27.11.2025.

Leon XIV, Przesłanie do uczestników II Dorocznej Konferencji na temat Sztucznej Inteligencji, Etyki i Ładu Korporacyjnego, Watykan, 17.06.2025.

Leon XIV, Przesłanie do uczestników „Builders AI Forum”, Etyki i Ładu Korporacyjnego, Watykan, 3.11.2025.

Leon XIV, Przesłanie z okazji „AI for Good Summit 2025” podpisane przez Kard. Sekretarza Stanu P. Parolina, Genewa, 10.07.2025.

List Konferencji Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych do Kongresu USA, AI Principles and Priorities, Waszyngton, 9.06.2025, https://www.usccb.org/resources/AI%20Principles%20and%20Priorities%20Ltr%206%209%2025.pdf

McCarthy J. i in., A Proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence, 31.08.1955, „AI Magazine” 27 (2006) nr 4, s. 12–14, https://doi.org/10.1609/aimag.v27i4.1904.

Międzynarodowa Unia Telekomunikacyjna, Ethics and governance of artificial intelligence for health, 2.06.2022, FG-AI4H DEL01.

Mleczko W., Jak ewangelizować świat cyfrowy? Wskazania Benedykta XVI w orędziach na Światowe Dni Środków Społecznego Przekazu, „Studia Socialia Cracoviensia” 6 (2014) nr 1, s. 197–208, https://doi.org/10.15633/ssc.765.

Morciniec P., Etyka sztucznej inteligencji – fakty i perspektywy, „Family Forum” 15 (2025), https://doi.org/10.25167/FF/5800.

Papieska Rada ds. Kultury, Jubilee for Men and Women from the World of Learning, Watykan, 25.05.2000, https://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/cultr/documents/rc_pc_cultr_doc_10121999_jubilaeum-scient_en.html

Papieska Rada ds. Środków Społecznego Przekazu, Ethics in Internet, Watykan, 22.02.2002.

Papieska Rada ds. Środków Społecznego Przekazu, The Church and Internet, Watykan, 22.02.2002.

Papieska Rada Iustitia et Pax, Kompendium nauki społecznej Kościoła, Kielce 2005.

Paweł VI, Adhortacja apostolska Evangelii nuntiandi, Watykan, 8.12.1975.

Perolin P., Przemówienie podczas 41. Konferencji Generalnej UNESCO, Paryż, 12.11.2021.

Reisenauer Guidotti B., A pope for an algorithmic age? Pope Leo XIV and artificial intelligence, „National Catholic Reporter” 29.07.2025, https://www.ncronline.org/opinion/pope-algorithmic-age-pope-leo-xiv-and-artificial-intelligence

Rome Call for AI Ethics, https://www.romecall.org/the-call.

Samuelson P., Five challenges for regulating the Global Information Society, „Social Science Research Network” 2000, https://ssrn.com/abstract=234743

Slattery J. P., Vukov J., Next Steps on A. I.: Can Pope Francis help chart a way forward?, „America. The Jesuit Review of Faith and Culture” March 2025, s. 32–38.

Sobór Watykański II, Dekret o środkach społecznego przekazu Inter mirifica, Watykan, 4.12.1963.

Synod Biskupów, XV Zwyczajne Walne Zgromadzenie, Młodzi Ludzie, Wiara i Rozeznanie Powołania, Instrumentum Laboris, Watykan 2018.

Tridente G., Evaluating Church Communications in the Era of Artificial Intelligence, „Roczniki Nauk Społecznych” 52 (2024) nr 3, s. 23–41, https://doi.org/10.18290/rns2024.0015.

Turing A. M., Computing machinery and intelligence, „Mind” 59 (1950), s. 433–460, https://doi.org/10.1093/mind/LIX.236.433.

UNESCO, Recommendation on the ethics of artificial intelligence, Paryż 2022.

Pobrania

Opublikowane

2025-12-31

Numer

Dział

Artykuły

Podobne artykuły

1-10 z 12

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.