The Tarnowski family deposit from Dzików in the National Museum in Kraków during world war II and the first postwar decades
DOI:
https://doi.org/10.15633/fhc.32111Keywords:
Dzików, Tarnobrzeg, Krakow, Tarnowski family, Dzików Collection, art collecting, National Museum in Krakow, Museum – Tarnowski Castle in Tarnobrzeg, Artur Tarnowski (1903–1984), World War IIAbstract
The paper analyzes the wartime and postwar history of part of the painting collection gathered by members of the Tarnowski family at Dzików Castle, which was later transferred to the National Museum in Kraków as three separate deposits. It describes the process of securing the collection before the outbreak of World War II, its storage during the occupation, and the postwar administration of the deposits by the Museum. The paper is based primarily on archival materials held by the National Museum in Kraków, the text highlights the crucial role of director Feliks Kopera in protecting the Dzików Collection from nationalization. It also discusses Artur Tarnowski’s efforts to reunite the collection and transfer it to the Polish state – on the condition that it be made available to the public as a gallery or, preferably, as a Tarnowski Museum in Dzików. The study illustrates the complex relationship between the collection’s owners and museum institutions during a difficult historical period.
References
Błońska D., Feliks Kopera (1871–1952). Biografia muzealnika, Kraków 2025 (Biblioteka Wawelska, 17).
Błońska D., Feliks Kopera (1871–1952). Menadżer kultury, naukowiec, dydaktyk, „Rozprawy Muzeum Narodowego w Krakowie. Seria Nowa” 5 (2012), s. 317–331.
Błońska D., O Muzeum Narodowym w Krakowie w czasie drugiej wojny światowej, „Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym” 2014, nr 1 (28), s. 85–128.
Błońska D., W obliczu kataklizmu. Zabezpieczenie zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie przed pierwszą i drugą wojną światową, „Dzieje Najnowsze” 49 (2017) z. 1, s. 27–53.
de Rosset T., „By skreślić historię naszych zbiorów”. Polskie kolekcje artystyczne, Toruń 2021.
Ex collectione Dzikoviana. Zbiory hrabiów Tarnowskich z Dzikowa. Katalog wystawy, Biblioteka Narodowa, 17 sierpnia – 12 października 2008, oprac. J. Paulinek, Warszawa 2008.
Gosztyła-Frańczak W., Gniazdo. Architektoniczne ramy kolekcji dzikowskiej, w: Zbiory i kolekcje ziemiańskie. Dzieje–Badania–Źródła, red. M. Antonowicz, M. Nierzwicka, T. Żuchowski, Toruń 2025, s. 229–251.
Grottowa K., Zbiory sztuki Jana Feliksa i Walerii Tarnowskich w Dzikowie 1803–1849, Wrocław 1957.
Hulewicz J., Kopacz Artur Józef (1884–1962), w: Polski słownik biograficzny, t. 13, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967–1978, s. 613–614.
Juszczak D., Salomon X. F., Jeździec polski. Królewski Rembrandt, Warszawa 2022.
Kancelaria Dyrektora Feliksa Kopery, Archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie, zespół nr 100, nr Dz.p. 103/46.
Kargol M., Spodaryk A., Dzieje zbioru malarstwa i rzeźby europejskiej w Muzeum Narodowym w Krakowie, w: M. Kargol, K. Płonka-Bałus, A. Spodaryk, Galeria Sztuki Europejskiej. Przewodnik, red. K. Płonka-Bałus, Kraków 2025, s. 19–35.
Księga depozytowa depozytów z lat 1891–1939, Dział Inwentarzy Muzeum Narodowego w Krakowie, b. sygn.
Lencznarowicz L., Godyń D., Miniatury artystów polskich i obcych w Polsce działających. Muzeum Narodowe w Krakowie. Katalog zbiorów, Kraków 2022.
Miniatury Wincentego Lesseura i Walrii Tarnowskiej, oprac. H. Kamińska-Krassowska, Warszawa 1994.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, Dz. U. z 1945 r. nr 10 poz. 51.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks zobowiązań, Dz. U. z 1933 r. nr 82 poz. 598.
Skorupska J., Jerzy Banach (1922–2005), „Muzealnictwo” 46 (2005), s. 240–244.
Skorupska-Szarlej J., Erazm Barącz (1859–1928) inżynier i kolekcjoner. W 155. rocznicę urodzin, „Rozprawy Muzeum Narodowego w Krakowie. Seria Nowa” 7 (2014), s. 320–327.
Skorupska-Szarlej J., Zbiory Erazma Barącza (1859–1926) i jego dar dla Muzeum Narodowego w Krakowie, w: Darczyńcy polskich muzeów. Historia i współczesność, t. 1, red. M. Białonowska, K. Mączewska, Warszawa 2021, s. 98–104.
Szewc J., Ciężar dziedzictwa. O kolekcji dzikowskiej w latach 1842–1939, w: Zbiory i kolekcje ziemiańskie. Dzieje–Badania–Źródła, red. M. Antonowicz, M. Nierzwicka, T. Żuchowski, Toruń 2025, s. 253–278.
Tarnowski A., Prawda o zbiorach dzikowskich, „Kultura” 1959, nr 5 (139), s. 116–134.
Wilczak J., Hrabia odbiera srebra, „Polityka” 17.01.2004, nr 3 (2435), s. 36–39.
Z Dzikowa do Rapperswillu. Korespondencja Artura Tarnowskiego w sprawie dzikowskich miniatur, oprac. T. Zych, Tarnobrzeg 2017.
Zych T., Artur Tarnowski – darczyńca Muzeum Polskiego w Rapperswillu, w: Darczyńcy polskich muzeów. Historia i współczesność, t. 1, red. M. Białonowska, K. Mączewska, Warszawa 2021, s. 145–155.
Zych T., Kolekcja Dzikowska. Zbiory hrabiów Tarnowskich, wyd. 1, Tarnobrzeg 2016.
Zych T., Kolekcja Dzikowska. Zbiory hrabiów Tarnowskich, wyd. 2 rozszerzone, Tarnobrzeg 2019.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Adam Spodaryk
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright and full publishing rights without restrictions, and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
