Pomiędzy geograficznym „byciem tym samym” a historycznym „byciem sobą”: tożsamość wspólnoty historycznej w filozofii Paula Ricoeura
DOI:
https://doi.org/10.15633/lie.60203Słowa kluczowe:
tożsamość, wspólnota, historia, pamięć, Paul RicoeurAbstrakt
Problem tożsamości wspólnot rozpatrywany w kontekście historycznym niesie wiele problemów. Do wyzwań, przed którymi stają historycy, zaliczyć należy również zagadnienie tożsamości wspólnoty. Jest ono poddane wielowątkowej dyskusji rozpościerającej się pomiędzy skrajnymi stanowiskami poszukującymi twardego rdzenia tożsamości a tymi, które postulują tożsamość nomadyczną lub zupełnie odmawiają jej jakiegokolwiek znaczenia. W nawiązaniu do myśli Paula Ricoeura w artykule zostanie postawiona hipoteza, że tożsamość wspólnoty może być rozpatrywana pomiędzy biegunami geograficznego „bycia tym samym” oraz historycznego „bycia sobą” w oparciu o wzorzec demografii oraz wzorzec pamięci wspólnoty. Nawiązują one do podstawowych, filozoficznych kryteriów tożsamości i umożliwiają historykom odniesienia do wielości aspektów mieszczących się w kryteriach geograficznych i historycznych. Badając te aspekty w sieci powiązań, historycy przypominają narratorów powieści, którzy nie tworzą przewidywalnej fabuły, ale uwzględniają sprzeczności, zwroty akcji i konflikty. Tym samym praca historyków nabiera znaczenia etycznego, wpływając na kształtowanie tożsamości wspólnoty, do której oni sami również przynależą.
Bibliografia
Arendt H., The Human Condition, Chicago–London 1998.
Bugajewski M., Historiografia i czas. Paula Ricoeura teoria poznania historycznego, Poznań 2002.
Bugajewski M., Zagadka pamięci mimowolnej. Uwagi o teorii pamięci Paula Ricoeura, in: Między nauką a sztuką. Wokół problemów współczesnej historiografii, eds. E. Solska, P. Witka, M. Woźniak, Lublin 2017, p. 143–149.
Drwięga M., Odpowiedzialna wolność, Kraków 2020.
Hume D., A Treatise of Human Nature, Oxford 1960.
Jakubowski J., Skończoność egzystencjalna: studium nad filozofią Paula Ricoeura, Bydgoszcz 2017.
Leder A., Przyśniona rewolucja: ćwiczenia z logiki historycznej, Warszawa 2014.
Leichter D. J., Collective Identity and Collective Memory in the Philosophy of Paul Ricœur, “Études Ricoeuriennes” 3 (2012) no. 1, p. 113–131.
Locke J., An Essay Concerning Human Understanding, Oxford 1975.
Parfit D., Reasons and Persons, Oxford 1984.
Ricoeur P., Christianity and the Meaning of History, in: History and Truth, transl. C. A. Kelbley, Evanston 1965, p. 81–97.
Ricoeur P., Filozofia osoby, transl. M. Frankiewicz, Kraków 1992.
Ricoeur P., Hegel and Husserl on Intersubjectivity, in: From text to actions. Essays in hermeneutics, transl. K. Blamey, vol. 2, Evanston 1991, p. 227–245.
Ricoeur P., Memory, History, Forgetting, transl. K. Blamey, D. Pellauer, Chicago–London 2004.
Ricoeur P., Objectivity and Subjectivity in History, in: History and Truth, transl. C. A. Kelbley, Evanston 1965.
Ricoeur P., Oneself as Another, transl. K. Blamey, Chicago–London 1992.
Ricoeur P., The Course of Recognition, transl. D. Pellauer, Cambrige–London 2005.
Ricoeur P., Time and Narrative, transl. K. McLaughlin, D. Pellauer, vol. 1, Chicago–London 1984.
Ricoeur P., Time and Narrative, transl. K. McLaughlin, D. Pellauer, vol. 3, Chicago–London 1988.
Warmbier A., Tożsamość, narracja i hermeneutyka siebie. Paula Ricoeura filozofia człowieka, Kraków 2018.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.