Dylematy moralne dotyczące starań o sankcje na własny kraj na przykładzie opozycji białoruskiej
DOI:
https://doi.org/10.15633/lie.31205Słowa kluczowe:
deontologia, etyka sankcji międzynarodowych, prawo naturalne, realizm relacji międzynarodowych, utylitaryzmAbstrakt
W artykule przedstawiamy najczęściej spotykane moralne argumenty przeciwko międzynarodowym sankcjom ekonomicznym i poddajemy je krytycznej dyskusji. Dodajemy casus dylematów moralnych opozycji białoruskiej, by tym mocniej unaocznić problematykę etyki sankcji. Najpierw krótko definiujemy sankcje i osadzamy obecne ich rozumienie pośród kilku wybranych elementów kontekstu historycznego. Następnie przytaczamy centralny argument przeciwko używaniu refleksji moralnej w sferze relacji międzynarodowych i uzasadniamy jego odrzucenie. Z takim tłem podejmujemy trzy główne argumenty moralne przeciwko sankcjom i wyjaśniamy, dlaczego trudno uznać, że są wiążące.
Bibliografia
Allen S. H., The determinants of economic sanctions success and failure, „International Interactions” 31 (2005), s. 117–138.
Amstutz M., International ethics: concepts, theories, and cases in global politics, Lanham 2018.
Askari H. G., Forrer J., Teegen H., Yang J., Economic sanctions: Examining their philosophy and efficacy, Westport 2003.
Beversluis E. H., On shunning undesirable regimes: Ethics and economic sanctions, „Public Affairs Quarterly” 3 (1989), s. 15–25.
Białocerkiewicz J., Sankcje Organizacji Narodów Zjednoczonych, w: Organizacja Narodów Zjednoczonych. Bilans i perspektywy, red. J. Symonides, Warszawa 2006, s. 127–160.
Carisch E., Rickard-Martin L., Meister R. S., The evolution of UN sanctions from a tool of warfare to a tool of peace, security and human rights, Cham 2017.
Chesterman S., Pouligny B., Are sanctions meant to work? The politics of creating and implementing sanctions through the United Nations, „Global Governance” 9 (2003), s. 503–518.
Christiansen D., Powers G. F., Economic sanctions and just war doctrine, w: Economic sanctions: Panacea or peacebuilding?, eds. D. Cortright, G. A. Lopez, Oxford 1995, s. 97–117.
Cortright D., Lopez G. A., Smart sanctions: Targeting economic statecraft, New York 2002.
Donnelly J., The ethics of realism, w: Oxford handbook of international relations, eds. C. Reus-Smit, D. Snidal, New York 2008, s. 150–162.
Early B. R., Busted sanctions: Explaining why economic sanctions fail, Stanford 2015.
Ellis E., The ethics of economic sanctions: Why just war theory is not the answer, „Res Publica” 27 (2021) issue 3, s. 409–426, https://doi.org/10.1007/s11158-020-09483-z.
Ellis E., The ethics of economic sanctions, w: Internet encyclopedia of philosophy, https://iep.utm.edu/ethics-of-economic-sanctions/ (4.04.2025).
Gordon J., A peaceful, silent, deadly remedy: The ethics of economic sanctions, „Ethics and International Affairs” 13 (1999), s. 123–142.
Gordon J., Invisible war: The United States and Iraq sanctions, Cambridge 2010.
Hayden P., Introduction, w: The Ashgate research companion to ethics and international relations, ed. P. Hayden, Burlington 2009, s. 1–10.
Hayden P., Cosmopolitanism past and present, w: The Ashgate research companion to ethics and international relations, ed. P. Hayden, Burlington 2009, s. 43–62.
Hufbauer G. C., Schott J. J., Elliott K. A., Oegg B., Economic sanctions reconsidered, Washington 2007.
Hufbauer G. C., Jung E., Economic sanctions in the twenty-first century, w: Research handbook on economic sanctions, ed. P. A. G. van Bergeijk, Cheltenham 2021, s. 26–43.
Jones L., Societies under siege: Exploring how international economic sanctions (do not) work, Oxford 2015.
Karuka M., Hunger politics: Sanctions as siege warfare, w: Sanctions as war: Anti-imperialist perspectives on American geo-economic strategy, eds. S. Davis, I. Ness, Leiden–Boston 2022, s. 51–62.
Köchler H., Ethische Aspekte der Sanktionen im Völkerrecht. Die Praxis der Sanktionspolitik und die Menschenrechte, Vienna 1994.
Lopez G. A., In defense of smart sanctions: A response to Joy Gordon, „Ethics & International Affairs” 26 (2012), s. 135–146.
Mallard G., Sun J., International law, security, and sanctions: A decolonial perspective on the transnational legal order of sanctions, „Annual Review of Law and Social Science” 20 (2024), s. 97–116.
Nye J. S., Jr., The future of power, New York 2011.
Pattison J., The morality of sanctions, „Social Philosophy and Policy” 32 (2015) issue 1, s. 192–215, https://doi.org/10.1017/S0265052515000138.
Pattison J., Mapping the responsibilities to protect: A typology of international duties, „Global Responsibility to Protect” 7 (2015), s. 190–210.
Peksen D., Economic sanctions and political stability and violence in target countries, w: Research handbook on economic sanctions, ed. P. A. G. van Bergeijk, Cheltenham 2021, s. 187–201.
Peksen D., Political effectiveness, negative externalities, and the ethics of economic sanctions, „Ethics & International Affairs” 33 (2019), s. 279–289.
Pierce A. C., Just war principles and economic sanctions, „Ethics and International Affairs” 10 (1996), s. 99–113.
Rosenthal J. H., Economic sanctions, w: The international encyclopedia of ethics, ed. H. LaFollette, Chichester 2013, s. 1546–1552.
Slomp G., The origins of realism revisited, w: The Ashgate research companion to ethics and international relations, ed. P. Hayden, Burlington 2009, s. 13–26.
Targeted sanctions: The impacts and effectiveness of United Nations actions, eds. T. J. Biersteker, S. E. Eckert, M. Tourinho, Cambridge 2016.
Weisbrot M., Sachs J., Economic sanctions as collective punishment: The case of Venezuela, Center for Economic and Policy Research, 2019, https://cepr.net/publications/economic-sanctions-as-collective-punishment-the-case-of-venezuela/ (4.04.2025).
Williams A., Liberalism, w: The Ashgate research companion to ethics and international relations, ed. P. Hayden, Burlington 2009, s. 27–41.
Whang T., Playing to the home crowd? Symbolic use of economic sanctions in the United States, „International Studies Quarterly” 55 (2011), s. 787–801.
Wohlforth W. C., Realism, w: Oxford handbook of international relations, eds. C. Reus-Smit, D. Snidal, New York 2008, s. 131–149.
Zohar N., Boycott, crime and sin: Ethical and Talmudic responses to injustice abroad, „Ethics and International Affairs” 7 (1993), s. 39–53.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Piotr Lichacz, Piotr Rudkouski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.
