Silence as an (anti-)value in a consumerist world

Authors

DOI:

https://doi.org/10.15633/lie.32106

Keywords:

acoustic ecology, noise, screaming civilization, silence, soundscape

Abstract

The “civilization of the scream” is a product of the consumerist world. Silence, as an existential, social, and axiological value, has become scarce. The lack of silence affects the fundamental conditions of thought, freedom, and human dignity. From the perspective of acoustic ecology, the lack of silence demonstrates the degradation of the soundscape due to an excess of anthropogenic sounds and the process of human desensitization, which, under the influence of noise, becomes increasingly indifferent to the world and other people. At the same time, silence has an ambivalent nature: it is also a source of anxiety in a culture dominated by the logic of productivity and activity. A particular problem is the process of commodification of silence, which transforms from a common good into a luxury commodity available for a fee and for the few. It is essential to universally protect the right to silence, to recognize silence as a harmful pollutant that makes humans sick and enslaved. Silence appears as a necessary condition for being thoughtful and free.

References

Baluta A., Hustle culture. 8 cech kultury nieustannej pracy, https://26pietro.pl/hustle-culture-8-cech-kultury-nieustannej-pracy/ (28.01.2026).

Baudrillard J., Społeczeństwo konsumpcyjne. Jego mity i struktury, przeł. S. Królak, Warszawa 2006.

Filek J., Filozofa wstęp do ciszy, „Znak” 2014, nr 707, https://www.miesiecznik.znak.com.pl/7072014jacek-filekfilozofa-wstep-do-ciszy/ (25.01.2026).

Gwizdalanka D., Hałas, Lutosławski i cisza, „Monochord” 8–9 (1995), s. 59–63.

Höffe O., Etyka państwa i prawa, przeł. C. Porębski, Kraków 1992.

Kant I., O wiecznym pokoju. Zarys filozoficzny, tłum. F. Przybylak, Wrocław 1993.

Lipowczan A., Akustyka ciszy, „Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i praktyka” 2019, nr 5, s. 6–10, https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.1975.

Losiak R., Pejzaż dźwiękowy lo-fi w przestrzeni fonicznej miasta, w: Przestrzeń zgiełku, red. J. Harbanowicz, A. Janiak, Wrocław 2012, s. 11–21.

Losiak R., Wokół idei ekologii akustycznej. Koncepcje i praktyki, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne” 17 (2017), s. 115–126.

Lutosławski W., O muzyce. Pisma i wypowiedzi, Warszawa 2011.

Mysona-Byrska J., Cnoty mniejsze w świecie konsumpcji. Skonsumowana przyjaźń, zaufanie, życzliwość, szacunek oraz gniew i chciwość, Kraków 2022, https://doi.org/10.15633/9788374389723.

Mysona-Byrska J., Kłopoty z dobrem wspólnym w świecie merytokracji, „Logos i Ethos” 30 (2024) nr 1, s. 117–138, https://doi.org/10.15633/lie.30106.

Newport C., Powolna produktywność. Zapomniana sztuka osiągania sukcesów bez wypalenia zawodowego, przeł. K. Gajkowiak, Warszawa 2024.

Pascal B., Myśli, przeł. T. Boy-Żeleński, Białobrzegi 2015.

Pawlas K., Hałas jako czynnik zanieczyszczający środowisko — aspekty medyczne, „Medycyna Środowiskowa — Environmental Medicine” 18 (2015) nr 4, s. 49–56.

Popko I., „Uciec od hałasu”. Cisza stała się luksusem, za który jesteśmy gotowi płacić, https://sukces.rp.pl/zdrowie-uroda/art37523551-uciec-od-halasu-cisza-stala-sie-luksusem-za-ktory-jestesmy-gotowi-placic (31.01.2026).

Sandel M., Tyrania merytokracji. Co się stało z dobrem wspólnym?, przeł. B. Sałbut, Warszawa 2020.

Schafer M. R., Strojenie świata, przeł. K. Marciniak, Warszawa 2025.

Stankowska J., Strefa ciszy w MPK Kraków. Nowe zasady w autobusach i tramwajach już od poniedziałku 12 stycznia, https://gazetakrakowska.pl/strefa-ciszy-w-mpk-krakow-nowe-zasady-w-autobusach-i-tramwajach-juz-od-poniedzialku-12-stycznia/ar/c1p2-28336343 (21.01.2026).

Szahaj A., Jaka wspólnota?, w: Jaka wspólnotowość Polaków w XXI wieku?, red. J. Szomburg, Gdańsk 2010, s. 45–51.

Szpunar M., (Nie)potrzebna wrażliwość, Kraków 2018.

Szpunar M., Ekologia pejzażu dźwiękowego, „Avant” 11 (2020) nr 3, s. 1–23, https://doi.org/10.26913/avant.2020.03.33.

Sztumski W., Ekologia ciszy jako element sozologii systemowej wzbogacający koncepcję rozwoju zrównoważonego, „Problemy Ekorozwoju — Problems of Sustainable Development” 5 (2010) no. 2, s. 61–68.

Tischner J., Cytaty, http://www.jozeftischner.pl/cytaty/ (31.01.2026).

Tischner J., Wędrówki w krainę filozofów, Kraków 2017.

Tomczyk, FOMO — Jak radzić sobie z lękiem przed tym, co nas omija, https://edukacjamedialna.edu.pl/media/chunks/attachment/Tomczyk_Fomo.pdf (28.01.2026).

Tuszyńska-Bogucka W., Kwiatkowski P., „Naćpani dźwiękiem”? E-narkotyki jako obszar badań przyszłości, „Horyzonty Psychologii” 5 (2015), s. 29–43.

Unesco, Human rights issue, „The UNESCO Courier” 4 (1951) no. 12, s. 2–16, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000074673?posInSet=1&queryId=40b24ac3-bf44-4e1e-a67f-0239b9a81255.

Welsch W., Estetyka i antyestetyka, w: Postmodernizm. Antologia przekładów, red. R. Nycz, przeł. M. Łukasiewicz, Kraków 1997, s. 520–547.

Whittle Mark, https://www.sprawynauki.edu.pl/archiwum/dzialy-wyd-elektron/288-filozofia-el/1557-1409 (21.01.2026).

Wittgenstein L., Traktat logiczno-filozoficzny, przeł. B. Wolniewicz, Warszawa 2004.

Zielińska A., Koy N., Muzyka jako narzędzie kreowania wrażeń klienta w punkcie sprzedaży detalicznej, „Modern Management Review” 22 (2017) no. 4, s. 173–182, https://doi.org/10.7862/rz.2017.mmr.49.

Downloads

Published

2026-06-30

Issue

Section

Articles