Ekologia w nauczaniu papieża Franciszka
DOI:
https://doi.org/10.15633/ps.30109Słowa kluczowe:
nauczanie papieży, papież Franciszek, ochrona środowiska, encyklika „Laudato si’”Abstrakt
Ludzie wierzący, w tym chrześcijanie stanowią większość mieszkańców Ziemi. Ich codzienne wybory, działania społeczne, ekonomiczne i polityczne mają znaczenie dla kondycji planety. W ostatnich latach zwierzchnicy Kościołów coraz częściej zabierają głos w sprawach związanych z ochroną środowiska i klimatu. Temat ekologii w Kościele katolickim wybrzmiewa od soboru watykańskiego II, jednak pontyfikat papieża Franciszka był szczególnie w bogaty w działania na rzecz walki z nierównościami oraz z zanieczyszczeniem planety. Kryzys ekologiczny ma swoje korzenie w kryzysie duchowości. Papież Franciszek w licznych dokumentach, homiliach i wypowiedziach nawoływał do troski o „nasz wspólny dom”. Jego encyklika „Laudato si’” poświęcona w całości tematyce ekologicznej stanowi kompendium wiedzy o ekologii integralnej oraz drogowskazy postępowania w celu nawrócenia ekologicznego i podjęcia odpowiedzialnych działań na rzecz całego dzieła stworzenia.
Bibliografia
Agnasso D., Papież Franciszek. Świat jutra, Kraków 2021.
Babiński J., „Kwestia ekologiczna” w nauczaniu Jana Pawła II, „Studia Gdańskie” 30 (2012), s. 249–264.
Babiński J., Ekoteologia, Warszawa 2020.
Benedykt XVI, Encyklika Caritas in veritate, 29.06.2009.
Boliwia: Papież na Kongresie Ruchów Ludowych, https://www.archivioradiovaticana.va/storico/2015/07/10/boliwia_papie%C5%BC_na_kongresie_ruch%C3%B3w_ludowh/pl-1157326 (16.02.2025).
Charycka B., Gumkowska M., Bednarek J., Kondycja organizacji pozarządowych 2021, Warszawa 2022.
De Carlini L., Lasy — stan krytyczny, w: Bioetyka. Naglące pytania, red. P. Aszyk SJ, Warszawa 2005, s. 185-210.
Dlaczego ekologia? W kręgu encykliki „Laudato si’”, red. T. Reroń, A. Szafulski, Wrocław 2016.
Franciszek, Adhortacja apostolska Laudate Deum, 4.10.2013.
Franciszek, Encyklika Laudato si’, 24.05.2015.
Franciszek, Encyklika Lumen fidei, 29.06.2013.
Gore A., Ziemia na krawędzi, Warszawa 1996.
Guardini R., Koniec czasów nowożytnych. Świat i osoba. Wolność, łaska, los, Kraków 1969.
Inauguracyjna homilia papieża, https://papiez.wiara.pl/doc/1491011.Inauguracyjna-homilia-papieza, (11.12.2024).
Jan XXIII, Encyklika Pacem in terris, 11.04.1963.
Jaromi S., Boska ziemia, Kraków 2019.
Jaromi S., Ecologia humana — chrześcijańska odpowiedź na kryzys ekologiczny, Kraków 2004.
Jaromi S., Eko-zadania dla papieża Franciszka, „Dzikie Życie” (2013) nr 5, s. 23-24.
Jaromi S., Olszewski M., Eco-book o eko-Bogu, Kraków 2010.
Jaromi S., Ruchy i stowarzyszenia w Kościele w służbie ekologii, „Paedagogia Christiana” (2011) nr 2, s. 195–210.
Kiełbasiewicz I. A., OFM, „Ekologia” św. Franciszka z Asyżu, http://www.francesco.katowice.opoka.org.pl/ecology1.html (10.07.2025).
Konstańczak S., Religia a ekologia, „ ΣΟΦΙΑ. Pismo Filozofów Krajów Słowiańskich” 16 (2016), s. 375–379.
Kostyk Ż., Zasada przezorności w prawie ochrony środowiska, rozprawa doktorska, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2020.
Kościół i nauka w obliczu ekologicznych wyzwań. Źródła, inspiracje i konteksty encykliki „Laudato si’”, red. J. Poznański, S. Jaromi, Kraków 2016.
Krawczyk R., Prawa człowieka w Biblii, „Historia i Świat” 1 (2012), s. 149–162.
Leon XIII, Encyklika Rerum novarum, 15.05.1891.
Łukaszuk L., Wybrane zagadnienia międzynarodowego prawa ochrony środowiska, w: Problemy XXI wieku: prawo ochrony środowiska, edukacja środowiskowa i agrobiznes, red. J. W. Czartoszewski, E. Grzegorzewicz, A. W. Świderski, Warszawa 2005, s. 11-39.
Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, Słownik pojęć strategii rozwoju transportu do 2020 roku (z perspektywą do 2030 roku), https://wartowiedziec.pl/attachments/article/23449/Slownik_pojec_SRT.pdf
Nikt nie może być wykluczony. Przemówienie podczas wizyty w nowojorskiej siedzibie ONZ — Podróż Papieża Franciszka na Kubę i do USA (19-28.09.2015), https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/franciszek_i/przemowienia/usa-onz_25092015 (17.02.2025).
Núñez M. C., Wszystko jest połączone. Integralna ekologia i komunikacja w erze cyfrowej, Olsztyn 2020.
Nyka M., Sprawiedliwość międzypokoleniowa w międzynarodowym prawie środowiska, „Gdańskie Studia Prawnicze” 35 (2016), s. 355–372.
Orędzie Papieża na Światowy Dzień Modlitw o Ochronę Stworzenia, https://www.archivioradiovaticana.va/storico/2016/09/01/or%C4%99dzie_papie%C5%BCa_na_%C5%9Bwiatowy_dzie%C5%84_modlitw_o_ochron%C4%99_stworzenia/pl-1255110 (15.02.2025).
Ostatni dar Franciszka: 200 tys. euro na pomoc dla młodocianych więźniów, https://www.onet.pl/informacje/kai/ostatni-dar-franciszka-200-tys-euro-na-pomoc-dla-mlodocianych-wiezniow/ym97046,30bc1058 (27.05.2025).
Papież do dyplomatów: trzeba chronić rodzinę, ubogich i budować kulturę spotkania, https://deon.pl/kosciol/serwis-papieski/papiez-do-dyplomatow-trzeba-chronic-rodzine-ubogich-i-budowac-kulture-spotkania,217449 (16.02.2025).
Papież Franciszek, D. Wolton, Otwieranie drzwi. Rozmowy o Kościele i świecie, Kraków 2018.
Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, przekład z języków oryginalnych, opracowany przez zespół biblistów polskich z inicjatywy benedyktynów tynieckich (Biblia Tysiąclecia), Poznań–Warszawa 1980.
Przemówienie papieża Franciszka do rolników, 31.01.2015, https://swietostworzenia.pl/biblioteka-laudato-si/przemowienie-papieza-franciszka-do-rolnikow-31-01-2015-r (16.02.2025).
Przemówienie papieża Franciszka z okazji III rocznicy encykliki „Laudato si’”, 6.07.2018, https://swietostworzenia.pl/biblioteka-laudato-si/przemowienie-papieza-franciszka-z-okazji-iii-rocznicy-encykliki-laudato-si-6-07-2018-r (18.02.2025).
Sadowski R. F., Filozoficzny spór o rolę chrześcijaństwa w kwestii ekologicznej, Warszawa 2025.
Schudy H., Nadchodzi zmiana klimatu w Kościele? Papież Franciszek — ekolog, „Dzikie Życie” (2015) nr 7–8, s. 12–15.
Sobór Watykański II, Konstytucja duszpasterska o Kościele we współczesnym świecie Gaudium et spes, 7.12.1965.
Szawarski Z., Najgroźniejsze zwierzę, „Polityka” 1.04.2000, nr 14, https://www.polityka.pl/archiwumpolityki/1849502,1,najgrozniejsze-zwierze.read (11.12.2024).
White L., The historical roots of our ecological crisis, „Science” 155 (1967) no. 376, s. 1203–1207.
Wspólna deklaracja Papieża Jana Pawła II i Patriarchy Bartłomieja I, https://papiez.wiara.pl/doc/377299.Wspolna-deklaracja-Papieza-Jana-Pawla-II-i-Patriarchy (12.12.2024).
WWF, Living Planet Report 2024. A system in peril, Gland, Switzerland 2024.
Wyrostkiewicz M., Ekologia ludzka. Osoba i jej środowisko z perspektywy teologicznomoralnej, Lublin 2007.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Żaneta Kostyk-Szulc
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
