Komunia duchowa jako pragnienie komunii. Skuteczność i dyspozycja w świetle tradycji teologicznej
DOI:
https://doi.org/10.15633/ps.30305Słowa kluczowe:
komunia duchowa, pragnienie, sakramenty, zjednoczenieAbstrakt
Artykuł podejmuje problem skuteczności komunii duchowej oraz dyspozycji koniecznej do jej przyjęcia. Metoda łączy historyczno-teologiczną rekonstrukcję doktryny od scholastyki po adhortacje współczesnych papieży z fenomenologiczną analizą struktury aktu komunii duchowej jako pragnienia komunii. Głównym wnioskiem jest teza, że pragnienie komunii pozwala na realizację istotnego skutku sakramentu („res sacramenti”) — zjednoczenia z Chrystusem — nawet poza widzialnym znakiem. W sytuacjach braku aktualnej dyspozycji szczere pragnienie może stać się narzędziem żalu doskonałego i dynamizować proces nawrócenia. Choć komunia duchowa z natury zmierza ku dopełnieniu w komunii sakramentalnej, to w udzielaniu łaski Bóg nie jest związany ekonomią sakramentalną.
Bibliografia
Bachanek G., Komunia duchowa. Niektóre problemy teologiczne, „Teologia w Polsce” 10 (2016) nr 2, s. 43–58, https://doi.org/10.31743/twp.2016.10.2.03.
Bartnik C., Dogmatyka katolicka, t. 2, Lublin 2012.
Benedykt XVI, Posynodalna adhortacja apostolska Sacramentum caritatis, 22.02.2007.
Blaza M., Kowalczyk D., Traktat o sakramentach, w: Dogmatyka, t. 5, red. E. Adamiak, A. Czaja, J. Majewski, Warszawa 2007, s. 213–553.
Bourgeois H., Ukształtowanie się teologii sakramentów (od XII do XIV wieku), w: Historia dogmatów, t. 3: Znaki zbawienia, red. B. Sesboüé, Kraków 2001, 97–125.
Denzinger H., Enchiridion symbolorum definitionum et declarartionum de rebus fidei et morum, ed. P. Hünermann, Freiburg 2009.
Elżbieta od Trójcy Świętej, Pisma wszystkie, t. 1: Listy młodzieńcze, tłum. J. E. Bielecki, Kraków 2006.
Garrigou-Lagrange R., Trzy okresy życia wewnętrznego wstępem do życia w niebie, tłum. T. Landy, Niepokalanów 2014.
Gogola J. W., Teologia komunii z Bogiem, Kraków 2001.
Jan od Krzyża, Dzieła, tłum. B. Smyrak, Kraków 2010.
Jan Paweł II, Encyklika Ecclesia de Eucharistia, 17.04.2003.
Jaworski K., Czy można przyjąć Ciało Chrystusa w sposób duchowy? Komunia duchowa i jej skutki, „Colloquia Theologica Ottoniana” 36 (2020), s. 143–162.
Katechizm Kościoła Katolickiego, Poznań 2012.
Kowalczyk D., Niewidzialna łaska, widzialny znak sakramentalny w kontekście dyskusji o możliwości dopuszczenia do Komunii świętej osób rozwiedzionych żyjących w związkach niesakramentalnych. Komunia duchowa, „Christianitas” 59 (2015), s. 23–36.
Lubac de H., O naturze i łasce, tłum. J. Fenrychowa, Kraków 1986.
Marchetti A., Zarys teologii życia duchowego, cz. 2: Rozwój doskonałości w człowieku, tłum. J. E. Bielecki, Kraków 1996.
Misiurek J., Komunia duchowa, w: Encyklopedia katolicka, t. 9, red. B. Migut, Lublin 2002, kol. 494.
Nadolski B., Komunia duchowa, „Anamnesis” 10 (2004) nr 39, s. 53–59.
Pius XII, Mediator Dei et hominum. O świętej liturgii, Warszawa 2010.
Rahner K., Podstawowy wykład wiary, przekł. T. Mieszkowski, Warszawa 1987.
Sobór Trydencki, Dekret o Najświętszym Sakramencie Eucharystii, w: Dokumenty soborów powszechnych, t. 4, oprac. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2004, s. 445–455.
Sokolowski R., Obecność eucharystyczna. Studium z teologii fenomenologicznej, Tarnów 1995.
Strzelczyk G., Sakrament Eucharystii, w: Znaki Tajemnicy. Sakramenty w teorii i praktyce Kościoła, red. K. Porosło, R. J. Woźniak, Kraków 2018, s. 269–300.
Świerzawski W., Bierzcie i jedzcie z tego wszyscy. Sakrament Eucharystii, Wrocław 1984.
Tanquerey A., Zarys teologii ascetycznej i mistycznej, t. 1, tłum. P. Mańkowski, Warszawa 2003.
Teresa od Jezusa, Droga doskonałości, przeł. H. P. Kossowski, Kraków 2014.
Tomasz z Akwinu, Summa teologiczna, t. 28: Eucharystia, tłum. S. Piotrowicz, Londyn 1974.
Uniżycki M., Historia sakramentologii, w: Znaki Tajemnicy. Sakramenty w teorii i praktyce Kościoła, red. K. Porosło, R. J. Woźniak, Kraków 2018, s. 16–42.
Woźniak R. J., Znak, osoba, tajemnica: zarys ogólnej teorii sakramentów, w: Znaki Tajemnicy. Sakramenty w teorii i praktyce Kościoła, red. K. Porosło, R. J. Woźniak, Kraków 2018, s. 43–72.
Zawada M., Homo desiderans Deum. Dynamika pragnienia Boga w wymiarze antropologiczno-duchowym, Kraków 2011.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Marcin Wojnicki
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
