Znaczenie chrześcijańskiej świętości. Odpowiedź na współczesny pelagianizm
DOI:
https://doi.org/10.15633/ps.30107Słowa kluczowe:
cuda, heroiczność, świętość, współczesny pelagianizmAbstrakt
Celem artykułu jest próba odpowiedzi na błąd współczesnego pelagianizmu w oparciu o przypomnienie istotnych elementów nauczania Kościoła katolickiego na temat świętości chrześcijańskiej. Mentalność określona przez papieża Franciszka jako współczesny pelagianizm stoi na przeszkodzie realizowaniu powołania do świętości, która jest pełnią realizacji natury ludzkiej. Autor przedstawia syntetyczną refleksję nad przyczynami błędnego podejścia do świętości w świecie współczesnym. Podejmuje analizę rozumienia roli heroiczności, męczeństwa i cudów w historii chrześcijaństwa oraz przywołuje oficjalne wypowiedzi Kościoła, nauczanie papieży i wybranych teologów na temat świętości. Na podstawie teologicznej analizy natury świętości autor proponuje sposób przeciwdziałania mentalności neopelagiańskiej poprzez odnowę wiary w to, że świętość jest bardziej owocem Bożego działania w człowieku niż ludzkiego wysiłku.
Bibliografia
Amato A., I santi e la Madre di Dio, Città del Vaticano 2018.
Amato A., I santi ministri della carità, Città del Vaticano 2017.
Amato A., I santi profeti di speranza, Città del Vaticano 2014.
Amato A., I santi testimoni della fede, Città del Vaticano 2012.
Arystoteles, Etyka nikomachejska, Warszawa 2007.
Bartolucci M., L’offerta della vita nelle cause dei santi, w: Congregatio De Causis Sanctorum, Le cause dei santi. Sussidio per lo Studium, a cura di V. Criscuolo, C. Pellegrino, R. J. Sarno, prefazione di A. Amato, Città del Vaticano 2018, s. 91–96.
Becker K. J., De gratia, Roma 2005.
Benedykt XVI, Kiedy otwieramy się na Boga, nasze życie staje się bogate i wielkie. Homilia w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, 15.08.2012, http://www.opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/benedykt_xvi/homilie/wniebowziecie_15082012.html (19.07.2025).
Co to znaczy kanonizacja równoważna?, https://opoka.org.pl/biblioteka/T/TS/swieci/or201206-rownowazna (03.08.2025).
Congar Y., Esprit de l’homme, Esprit de Dieu, Paris 1998.
Congregatio De Causis Sanctorum, Le cause dei santi. Sussidio per lo Studium, a cura di V. Criscuolo, C. Pellegrino, R. J. Sarno, prefazione di A. Amato, Città del Vaticano 2018.
Congregazione delle Cause dei Santi, Sanctorum Mater. Istruzione per lo svolgimento delle inchieste diocesane o eparchiali nelle cause dei santi, 17.05.2007, https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/csaints/documents/rc_con_csaints_doc_20070517_sanctorum-mater_it.html#Fama_di_santit%C3%A0_o_di_martirio_e_fama_di_segni (20.07.2025).
Congregazione per la Dottrina Della Fede, Lettera Placuit Deo ai Vescovi della Chiesa cattolica su alcuni aspetti della salvezza cristiana, 22.02.2018, https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20180222_placuit-deo_it.html (01.08.2025).
Criscuolo V., Evoluzione storica del culto e delle procedure di canonizzazione, w: Congregatio De Causis Sanctorum, Le cause dei santi. Sussidio per lo Studium, a cura di V. Criscuolo, C. Pellegrino, R. J. Sarno, prefazione di A. Amato, Città del Vaticano 2018, s. 165–224.
Dajczer T., Rozważania o wierze. Z zagadnień teologii duchowości, Częstochowa 1997, https://opoka.org.pl/biblioteka/T/TS/rozwaz_wiara_08.html#2 (11.10.2023).
Francesco, Discorso del Santo Padre Francesco ai partecipanti al pellegrinaggio del la diocesi Brescia (22.06.2013), https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2013/06/22/0410/00942.html (31.07.2025).
Francesco, Discorso del Santo Padre Francesco ai partecipanti al 40° congresso internazionale dei „Pueri Cantores”, 31.12.2015, https://www.vatican.va/content/francesco/it/events/event.dir.html/content/vaticanevents/it/2015/12/31/puericantores.html (04.08.2025).
Francesco, Incontro con i rappresentanti del V Convegno Nazionale della Chiesa Italiana, Firenze, 10.11. 2015, https://www.vatican.va/content/francesco/it/speeches/2015/november/documents/papa-francesco_20151110_firenze-convegno-chiesa-italiana.html (31.07.2025).
Franciszek, Adhortacja apostolska Evangelii gaudium o głoszeniu Ewangelii we współczesnym świecie, 24.11.2013.
Franciszek, Adhortacja apostolska Gaudete et exsultate o powołaniu do świętości w świecie współczesnym 19.03.2018.
Franciszek, Konstytucja apostolska Praedicate Evangelium o Kurii Rzymskiej i jej służbie Kościołowi w świecie 19.03.2022.
Franciszek, List apostolski Desiderio desideravi o formacji liturgicznej Ludu Bożego, 29.06.2022.
Franciszek, Motu proprio Maiorem hac dilectionem, 11.07.2017.
Grabowski J. S., Anthropological errors as a threat to marriage according to pope Francis, „Roczniki Teologiczne” 69 (2022) nr 3, s. 59–69, https://doi.org/10.18290/rt22693.5.
Greshake G., Libertà donata. Introduzione alla dottrina della grazia. Nuova edizione italiana aumentata a cura di A. Maffeis, Brescia 2002 (Introduzioni e Trattati, 17).
Hadryś J., Udział ochrzczonych w kapłańskim, prorockim i królewskim posłannictwie Chrystusa, „Teologia i Moralność” 10 (2015) nr 1 (17), s. 27–43.
Katechizm Kościoła katolickiego, Poznań 1994.
Kijas Z. J., Il martirio, w: Congregatio De Causis Sanctorum, Le cause dei santi. Sussidio per lo Studium, a cura di V. Criscuolo, C. Pellegrino, R. J. Sarno, prefazione di A. Amato, Città del Vaticano 2018, s. 55–89.
Kijas Z. J., La santità, w: Congregatio De Causis Sanctorum, Le cause dei santi. Sussidio per lo Studium, a cura di V. Criscuolo, C. Pellegrino, R. J. Sarno, prefazione di A. Amato, Città del Vaticano 2018, s. 29–38.
Kijas Z. J., Le virtú, w: Congregatio De Causis Sanctorum, Le cause dei santi. Sussidio per lo Studium, a cura di V. Criscuolo, C. Pellegrino, R. J. Sarno, prefazione di A. Amato, Città del Vaticano 2018, s. 39–53.
Kodeks prawa kanonicznego. Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Poznań 1984.
Kowalczyk D., Księża mówią kazania, czyli triumf heretyka Pelagiusza, „Życie Duchowe” (2000) nr 21, https://mateusz.pl/goscie/zd/21/zd21–07.htm (31.07.2025).
Kulik B., Głosić rodzinie Ewangelię o życiu wiecznym, Pelplin 2021.
Ladaria L. F., Wprowadzenie do antropologii teologicznej, tłum. A. Baron, Kraków 1997 (Myśl Teologiczna, 16).
Matuszewski K., W zderzeniu z naturą — świętość Brata Alberta. Naturalne uwarunkowania życia duchowego świętego Alberta Chmielowskiego, Katowice 2019 (Prace Wydziału Teologicznego).
Müller G. L., Dogmatyka katolicka, tłum. W. Szymona OP, Kraków 2015.
Olszanowski P., Realizacja powołania do świętości jako wyraz moralnej doskonałości człowieka w adhortacji apostolskiej „Gaudete et exsultate”, „Teologia i Człowiek” 49 (2020) nr 1, s. 43–63, https://doi.org/10.12775/TiCz.2020.003.
Parzych-Blakiewicz K., „Hagiologiczny kerygmat”. Teologiczna „lektura” bazyliki San Stefano Rotondo w Rzymie, „Studia Elbląskie” 22 (2021), s. 352–357, https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-issn-1507-9058-year-2021-volume-22-article-f8dc4b98-f20e-3fcf-9a88-3a588cdadf80/c/articles-2146998.pdf.pdf (11.10.2023).
Pellegrino C., L’eroicità cristiana dei santi, w: Congregatio De Causis Sanctorum, Le cause dei santi. Sussidio per lo Studium, a cura di V. Criscuolo, C. Pellegrino, R. J. Sarno, prefazione di A. Amato, Città del Vaticano 2018, s. 15–28.
Pielka P., Niektóre aspekty protestantyzmu według Yves’a Congara, w: Reformatorzy a Kościół rzymski, red. A. Napiórkowski, Kraków 2017, s. 237–257 (Cracoviensis Cogitatio Ecclesialis, 8).
Pietras H., Herezje, Kraków 2019.
Porosło K., Neognoza jako wróg świętości według papieża Franciszka, w: Święci na nasze czasy, red. K. Porosło, Kraków 2024, s. 22–45.
Rahner K., Teologia dell’incarnazione, w: Saggi di cristologia e di mariologia, Roma 1965, s. 93–121.
Ratzinger J., Bóg Jezusa Chrystusa. Medytacje o Bogu Trójjedynym, tłum. J. Zychowicz, Kraków 1995 (Teologia Żywa).
Ratzinger J., Jezus z Nazaretu. Studia o chrystologii, tłum. M. Górecka, W. Szymona OP, Lublin 2015 (Opera Omnia, 6/1).
Ratzinger J., Kazania. Homilie — przemówienia — medytacje, tłum. J. Kobienia, Lublin 2020 (Opera Omnia, 14/3).
Ratzinger J., Kościół — znak wśród narodów, tłum. W. Szymona OP, Lublin 2013 (Opera Omnia, 8/2).
Ratzinger J., Wiara w Piśmie i Tradycji. Teologiczna nauka o zasadach, tłum. J. Merecki SDS, Lublin 2018 (Opera Omnia, 9/2).
Royo A., I miracoli nelle cause dei santi, w: Congregatio De Causis Sanctorum, Le cause dei santi. Sussidio per lo Studium, a cura di V. Criscuolo, C. Pellegrino, R. J. Sarno, prefazione di A. Amato, Città del Vaticano 2018, s. 106–122.
S. Congregatio Rituum, Beatificationis et canonizationis ven. servi Dei Ioannis Nepomuceni Neumann, Episcopi Philadelphiensis, e Congregatione Sanctissimi Redemptoris, „Acta Apostolicae Sedis” 14 (1922), s. 23–26.
Sanctus Gregorius episcopus Turonensis, De miraculis sancti Martini episcopi libri quatuor, w: S. Georgii Florentini Gregorii Turonensis episcopi opera omnia, ed. J.-P. Migne, Parisiis 1849, kol. 913–1008 (Patrologiae Cursus Completus. Series Latina, 71).
Sanctus Gregorius Magnus, Dialogorum libri IV, de vita et miraculis patrum Italicorum, et de aeternitate animarum. Liber tertius, w: Sancti Gregorii Papae I […] opera omnia, ed. J.-P. Migne, t. 3, Parisiis 1862, kol. 150–430 (Patrologiae Cursus Completus. Series Latina, 77).
Słomka W., Świętość, w: Leksykon duchowości katolickiej, red. M. Chmielewski, Lublin–Kraków 2002, s. 866–868, https://www.kul.pl/files/777/Leksykon_duchowosci_katolickiej.pdf (11.10.2023).
Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, 21.11.1964.
Speyer A. von, Mistica oggettiva, Milano 1989.
Squires S., The reception of Pelagianism in contemporary scholarship, „Annales Theologici” 35 (2021) n. 1, s. 135–152, https://www.annalestheologici.it/article/view/3506/1800 (01.08.2025).
Starowieyski M., Męczennicy pierwszych wieków chrześcijaństwa, Kraków 2020 (Ojcowie Żywi, 24).
Surówka W., Pelagianizm w naszych czasach, „Verbum” 26.05.2025, https://magazynverbum.pl/formacja/nauczanie-kosciola/pelagianizm-w-naszych-czasach/ (01.08.2025).
Święty Augustyn, Państwo Boże, tłum. W. Kubicki, Kęty 2002.
Święty Robert Bellarmin T. J. (1542–1621) według najnowszych i najpoważniejszych autorów, Kraków 1930, https://polona.pl/item-view/22914b29-6b7f-428a-84ef-2c807d37ccde?page=4 (20.07.2025).
Tettamanzi D., Dalla tua mano. San Carlo, un riformatore inattuale, Milano 2009.
Toczko R., Pelagiusz widziany oczami św. Augustyna, św. Hieronima, Pawła Orozjusza i Mariusza Mercatora, „Vox Patrum” 57 (2012), s. 699–712, https://doi.org/10.31743/vp.4161.
Wróbel M. S., Wizja świata w judaizmie Drugiej Świątyni, w: Kościół i świat, red. A. A. Napiórkowski, Kraków 2023, s. 11–30.
Zatwardnicki S., Antygnostycka krucjata Franciszka. Teologiczne wątki w napomnieniach papieża, „Wrocławski Przegląd Teologiczny” 26 (2018) nr 2, 215–242, https://doi.org/10.34839/wpt.2018.26.2.215-242.
Zatwardnicki S., Gnostycyzm w Kościele. Dać się napomnieć papieżowi Franciszkowi, „Homo Dei” (2019) nr 2, s. 18–31, https://www.academia.edu/39041461/Gnostycyzm_w_Ko%C5%9Bciele_Da%C4%87_si%C4%99_napomnie%C4%87_papie%C5%BCowi_Franciszkowi (31.07.2025).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Bogdan Kulik
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
