Papal Bull Vixdum Poloniae Unitas. Origin, Resolutions, and Effects
DOI:
https://doi.org/10.15633/sts.3201Słowa kluczowe:
Bulla papieska „Vixdum Poloniae Unitas”, metropolie polskie, diecezje polskieAbstrakt
W ponad tysiącletniej historii Polski miało miejsce kilka reform związanych ze zmianami terytorialnymi Kościoła rzymskokatolickiego. Jedna z nich miała miejsce w 1925 r. Artykuł stanowi próbę przybliżenia okoliczności powstania bulli papieskiej „Vixdum Poloniae Unitas” promulgowanej 28 października 1925 r. Ukazana została geneza tegoż dokumentu, zarówno w kontekście kościelnym, jak i politycznym Kościoła w Polsce po I wojnie światowej. Poza tym poruszono kwestię kluczowych prac związanych z przygotowaniem reorganizacji struktur kościelnych. Finalnie zaś omówiono postanowienia bulli i zaprezentowano nową organizację Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce powstałą w 1925 r.
Bibliografia
Printed Sources
Bulla Vixdum Poloniae Unitas. Reprodukcje stron. Tekst łaciński. Tłumaczenie na język polski, ed. P. Stanko, Katowice 2015.
Konkordat pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Rzymie dn. 10 lutego 1925 r., Artykuł IX, w: Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z 1925 r., nr 47, item 324, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19250720501/O/D19250501.pdf (accessed: April 15, 2025).
Kościół katolicki w Polsce 1918–1990. Rocznik statystyczny, ed. L. Adamczuk, W. Zdaniewicz, Warszawa 1991, pp. 104–106.
Dekret wykonawczy J. E. Nuncjusza Apostolskiego w Warszawie o nowych granicach diecezji sandomierskiej z 11.11.1925 r., „Kronika Diecezji Sandomierskiej”18(1925), nr 12, pp. 291–293.
Elaborations
Banaszak M., Historia Kościoła Katolickiego. Czasy najnowsze 1914–1978, t. 4, Warszawa 1992.
Budziarek M., Wrzeszcz M., Łódzka diecezja, w: Encyklopedia katolicka, t. 11, ed. E. Ziemann, Lublin 2006, coll. 555–558.
Frasik T., Historia Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków 2021.
Jakubowski W., Solarczyk M., Rzymskokatolicka administracja kościelna na ziemiach polskich, Warszawa 2007.
Kłoczowski J., Mullerowa L., W niepodległej Polsce (1918–1980), in: Zarys dziejów Kościoła katolickiego w Polsce, ed. J. Kłoczowski, L. Mullerowa, J. Skarbek, Kraków 1986, pp. 292–334.
Konieczny M., Vixdum Poloniae Unitas, in: Encyklopedia katolicka, t. 20, ed. E. Gigilewicz, Lublin 2014, coll. 106.
Kopiec J., Prymas, in: Encyklopedia katolicka, t. 16, ed. E. Gigilewicz, Lublin 2012, coll. 577–579.
Kozyrska A., Mohylewska metropolia, in: Encyklopedia katolicka, t. 13, ed. E. Gigilewicz, Lublin 2009, coll. 43–45.
Kucharczyk G., Polska. Dzieje państwa i narodu, Warszawa 2022.
Kujawski W., Straty terytorialne diecezji włocławskiej w następstwie bulli cyrkumskrypcyjnej Vixdum Poloniae Unitas z 1925 r., „Teologia i Człowiek” 19 (2012), nr 1, pp. 257–276.
Kumor B., Projekty zmian w organizacji metropolitarnej i diecezjalnej w Polsce (1918–1925), in: Kościół w II Rzeczypospolitej, ed. Z. Zieliński, S. Wilk, Lublin 1980, p. 53–62.
Kumor B., Historia Kościoła, part 8, Lublin 2001.
Nowak A., Czas walki z Bogiem. Kościół na straży polskiej wolności, part 4, Kraków 2011.
Olszar H., Kościół w Polsce w okresie międzywojennym (1918–1939), „Sympozjum”8 (2004), nr 1, pp. 7–48.
Stanko P., Vixdum Poloniae Unitas z 28 października 1925 r. Geneza, znaczenie, dzieje, edycja, Katowice 2015.
Wisłocki J., Konkordat polski z 1925 r., Poznań 1977.
Wójcik W., Konkordat polski z 1925 roku. Próba oceny, in: Kościół w II Rzeczypospolitej, ed. Z. Zygmunt, S. Wilk, Lublin 1980, pp. 17–21.
Wyczawski H., Organizacja kościelna, in: Historia Kościoła w Polsce, ed. B. Kumor, Z. Obertyński, t. 2, part 2, Poznań–Warszawa 1979, pp. 22–43
Wyczawski H., Przygotowanie do studiów w archiwach kościelnych, 2nd edition, ed. T. Moskal, A.K. Sitnik, Kalwaria Zebrzydowska 2013.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Rafał Piekarski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.
