Rajmund Gostkowski — profesor archeologii klasycznej Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie
DOI:
https://doi.org/10.15633/tes.12105Słowa kluczowe:
międzywojenne Wilno, Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie, archeologia klasyczna, Rajmund Gostkowski, Koło Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w WilnieAbstrakt
Artykuł przedstawia krótki życiorys oraz dorobek naukowy polskiego filologa klasycznego i archeologa Rajmunda Gostkowskiego (1885–1966) ze szczególnym uwzględnieniem jego pracy na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie w latach 1929–1939. Omówiono jego studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie na uniwersytetach w Wiedniu i Berlinie, początki pracy pedagogicznej w Krakowie, pobyt w Instytucie Francuskim w Atenach oraz działalność dydaktyczną i naukową na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Zaprezentowano jego rolę jako kuratora Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego. Wspomniano również o jego udziale w Towarzystwie Przyjaciół Nauk w Wilnie, zwłaszcza w Sekcji Historii Sztuki, której był współzałożycielem i aktywnym członkiem. Przedstawiono ponadto najważniejsze publikacje uczonego oraz jego wkład w rozbudzenie zainteresowania historią i sztuką antyczną w środowisku naukowym międzywojennego Wilna. Artykuł powstał na podstawie źródeł archiwalnych, drukowanych oraz literatury przedmiotu.
Bibliografia
Abramowicz Z., Katedry filologii obcych na Uniwersytecie Stefana Batorego, w: Z dziejów Almae Matris Vilnensis: Księga pamiątkowa ku czci 400-lecia założenia i 75-lecia wskrzeszenia Uniwersytetu Wileńskiego, red. naukowa L. Piechnik, K. Puchowski, Kraków 1996, s. 83–89.
Alma Mater Vilnensis: Vilniaus universiteto turtai skersvėjuose (XVI–XXI amžiai), edt. V. B. Pšibilskis, Vilnius 2016.
Blombergowa M. M., Pół wieku kierunku archeologii w Uniwersytecie Łódzkim, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archeologica” 19 (1995) s. 7–43.
Curriculum vitae [Rajmunda Aleksandra Gostkowskiego], Kraków, 21.09.1933, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 1(I)Bb, b. 720, t. 1, k. 1. Demargne P. Charles Picard (1883–1965), „Revue archéologique” 2 (1965), s. 110–119.
Do Jego Magnificencji Pana Rektora Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Podanie członków organizującego się Koła Archeologicznego Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, Wilno, 18.03.1935, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 38.
Demargne P., Charles Picard (1883–1965), „Revue archéologique” 2 (1965), s. 110–119, https://www.jstor.org/stable/41755520.
Dziekan Wydziału Humanistycznego USB w Wilnie do Rektoratu Uniwersytetu Stefana Batorego [w sprawie przeniesienia prawa wykładania w zakresie archeologii klasycznej uzyskanego przez Gostkowskiego w Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie], Wilno, 31.05.1935, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 1(I)Bb, b. 720, t. 1, k. 166.
Emil Reisch, https://en.wikipedia.org/wiki/Emil_Reisch
Étienne R., L’École française d’Athènes. 1846–1996, Paris 1996.
Gostkowski R., Bacchants Romains sur un sarcophage de Krzeszowice, „Eos. Czasopismo Filologiczne Organ Polskiego Towarzystwa Filologicznego” 31 (1928) z. 1, s. 321–334.
Gostkowski R., Kapłani i kapłanki w sztuce kreteńsko-mykeńskiej i greckiej (z 126 reprodukcjami). Prace i materiały sprawozdawcze Sekcji Historii Sztuki, t. 1, Wilno 1936 (Rozprawy i Materiały Wydziału I Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie).
Gostkowski R., Kobiety u Wergiliusza na tle epoki, w: Księga Wergiljuszowa: w dwutysięczną rocznicę urodzin poety, red. J. Rybicki, Wilno 1930, s. 88–116 (Alma Mater Vilnensis. Biblioteka, 1).
Gostkowski R., Pompeje, Lublin 1954.
Gostkowski R., Siedem cudów świata, „Kwartalnik Klasyczny” 2 (1928) nr 4, s. 391–440.
Gostkowski R., Sport w starożytności, Warszawa 1959.
Gostkowski R., Wychowanie fizyczne w starożytności, Kraków 1928.
Gostkowski R., Wykopaliska w Pompei przy Via dell’ Abbondanza w latach 1911–1927, „Kwartalnik Klasyczny” 1 (1927) nr 4, s. 99–132.
Gostkowski Rajmund Aleksander (1885–1966), w: Encyklopedia Ziemi Wileńskiej, t. 1: Wileński słownik biograficzny, red. H. Dubowik, L. J. Malinowski, Bydgoszcz 2002, s. 92.
Kazimierz Franciszek Dzierżykraj-Morawski, w: Biogramy uczonych polskich, część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983, s. 316–318.
Kita J., Stobiecki R., Słownik biograficzny historyków łódzkich, Łódź 2000, s. 37–38.
Koło Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie do Jego Magnificencji Ks. Rektora [o składzie zarządu Koła], Wilno, 11.03.1938, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 34, k. 31.
Koło Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie do Jego Magnificencji Pana Rektora Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie [o składzie Zarządu i Komisji Rewizyjnej, wybranych na zebraniu walnym 25.06.1935], Wilno, 27.06.1935, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 36.
Koło Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie do Jego Magnificencji Rektora [o składzie zarządu Koła Archeologii Klasycznej Studentów USB wybranym na zebraniu sprawozdawczo-wyborczym w dniu 17.03.1937], Wilno 20.03.1937, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 22.
Likwidacja Uniwersytetu Stefana Batorego przez władze litewskie w grudniu 1939 roku. Dokumenty i materiały, zebrał i wstępem opatrzył P. Łossowski, Warszawa 1991.
Lista członków Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie z 25.06.1935, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 37.
Lista członków Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie według stanu z 1.02.1936, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 33–34.
Lista członków Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie na dzień 1.01.1938, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 17.
Lista członków Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie na dzień 31.01.1938, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 6.
Łossowski P., Litwa a sprawy polskie 1939–1940, Warszawa 1985.
Mała encyklopedia kultury antycznej: A–Z, red. Z. Piszczek, Warszawa 1983.
Odpis dyplomu doktora filozofii, wydanego Rajmundowi Aleksandrowi Gostkowskiemu na podstawie pracy „Kapłaństwo rzymskie” na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, 14.10.1925, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 1(I)Bb, b. 720, t. 1, k. 13.
Odpis pisma ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego W. Jędrzejewicza do Pana Dra Rajmunda Aleksandra Gostkowskiego, zastępcy profesora Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie [o zatwierdzeniu uchwały Rady Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie z 19.05.1934, mocą której został Gostkowski habilitowany jako docent archeologii klasycznej na tymże wydziale], Warszawa, 6.12.1934, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 1(I)Bb, b. 720, t. 2, k. 87.
Odpis pisma ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego W. Świętosławskiego do Pana Dra Rajmunda Gostkowskiego, profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie [określenie obowiązków Gostkowskiego na Wydziale Humanistycznym USB w zakresie nauczania na co najmniej pięć godzin wykładów i dwie godziny ćwiczeń tygodniowo w ciągu całego roku akademickiego], Warszawa, 22.12.1936, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 1(I)Bb, b. 720, t. 2, k. 21.
Odpis pisma Prezydenta Rzeczypospolitej I. Mościckiego do Pana Dra Rajmunda Gostkowskiego, zastępcy profesora Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie [o mianowaniu Gostkowskiego profesorem nadzwyczajnym archeologii klasycznej na Wydziale Humanistycznym USB w Wilnie], Warszawa, 15.12.1936, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 1(I)Bb, b. 720, t. 2, k. 2.
Odpis świadectwa dojrzałości Rajmunda Aleksandra Gostkowskiego, ur. 30.08.1885 w Dobczycach w Galicji wydany przez Komisję Egzaminacyjną C.K. Gimnazjum Św. Jacka w Krakowie 16.06.1903, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 1(I)Bb, b. 720, t. 1, k. 11.
Odpis świadectwa egzaminu nauczycielskiego, wydanego Rajmundowi Gostkowskiemu przez Komisję egzaminacyjną dla kandydatów na nauczyciela w gimnazjach i szkołach realnych, Kraków, 10.06.1910, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 1(I)Bb, b. 720, t. 1, k. 12.
Odpowiedź na ankietę w sprawie obsadzenia katedry archeologii klasycznej w Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 1(I)Bb, b. 720, t. 1, k. 110–116.
Pasierbska H., Ponary. Największe miejsce kaźni koło Wilna (1941–1944), Warszawa 1993.
Piotr Bieńkowski, https://stowarzyszeniehistorykowstarozytnosci.edu.pl/portfolio/piotr-bienkowski-1865-1925/
Piotr Ignacy Bieńkowski, w: Biogramy uczonych polskich, część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983, s. 112–115.
Preliminarz budżetowy Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie na rok 1939, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 4.
Prof. dr Stanisław Zyndram-Kościałkowski, w: S. Portalski, Zarys historii Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, Londyn 2009, s. 371–373.
Prof. Dr. Kazimierz Morawski, „Nowości Ilustrowane” 29.08.1925, nr 35, s. 2.
Rajmund Gostkowski (1885–1966), https://stowarzyszeniehistorykowstarozytnosci.edu.pl/portfolio/rajmund-gostkowski-1885-1966/
Referat w sprawie obsadzenia katedry archeologii klasycznej w Uniwersytecie Stefana Batorego, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 1(I)Bb, b. 720, t. 1, k. 101–109.
Reisch Emil, w: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950, t. 9, Wien 1988, s. 58–59.
Rektorat Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Referat do Spraw Młodzieży do Dziekanatu Wydziału Humanistycznego [pismo Eugeniusza Gulczyńskiego, referenta do spraw młodzieży w sprawie członków Koła], Wilno, 24.01.1938, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 17.
Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 30 kwietnia 1933 r. o stowarzyszeniach akademickich, Dz. U. 1933 nr 30, poz. 259.
Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 17 października 1937 r. o stowarzyszeniach akademickich, Dz. U. 1937 nr 78, poz. 572.
Senat i Rektorat Uniwersytetu Stefana Batorego do Pana Dra Rajmunda Gostkowskiego w Wilnie. Na ręce Dziekanatu Wydziału Humanistycznego [Zawiadomienie, że Ministerstwo WR i OP rozporządzeniem z 4.10.1929 powierzyło Gostkowskiemu zastępstwo na katedrę archeologii klasycznej w pełnym wymiarze obowiązków profesorskich], Wilno, 7.10.1929, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 1(I)Bb, b. 720, t. 1, k. 30.
Skład Zarządu Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, Wilno, 11.02.1939, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 11.
Spis członków Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie według stanu z 1.02.1937, Wilno, 16.03.1937, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 26.
Sprawozdanie kasowe Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie za rok 1936, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 30.
Sprawozdanie kasowe Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie za rok 1937, Wilno, 31.01.1938, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 13.
Sprawozdanie kasowe Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie za rok 1938, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 5.
Sprawozdanie ogólne z działalności Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie za rok 1935/1936, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 31, 35.
Sprawozdanie ogólne z działalności Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie za rok kalendarzowy 1938, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 2–3.
Sprawozdanie z działalności Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie za rok sprawozdawczy 1936/1937, Wilno, 16.03.1937, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 24.
Sprawozdanie z działalności Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie za rok sprawozdawczy 1937/1938, Wilno, 31.01.1938, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 88, k. 14–15.
Sprawozdanie z działalności naukowej Sekcji Historii Sztuki Wydziału I TPN w Wilnie za czas od początku jej powstania w styczniu 1931 r. do marca 1935 r., w: Prace i materiały sprawozdawcze Sekcji Historii Sztuki, t. 2, z. 2, red. M. Morelowski, Wilno 1935, s. 243–315 (Rozprawy i Materiały Wydziału I Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie).
Sprawozdanie z posiedzeń Sekcji Historii Sztuki TPN w Wilnie za czas od marca 1935 roku do czerwca 1938 roku, w: Prace i materiały sprawozdawcze Sekcji Historii Sztuki, t. 3, red. M. Morelowski, Wilno 1938/1939, s. 257–317 (Rozprawy i Materiały Wydziału I Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie).
Sprawozdanie ze stanu i działalności Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie za rok 1935, Wilno 1936.
Sprawozdanie ze stanu i działalności Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie za rok 1936, Wilno 1937.
Sprawozdanie ze stanu i działalności Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie za rok 1937, Wilno 1938.
Sprawozdanie ze stanu i działalności Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie za rok 1938, Wilno 1939.
Stanisław Kościałkowski pamięci przywrócony, red. M. Dąbrowska, Warszawa–Łódź 2016.
Statut Koła Archeologii Klasycznej Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, Lietuvos centrinis valstybės archyvas, sygn. F. 175, ap. 15, b. 31, k. 152–166.
Śliwa J., Piotr Bieńkowski (1865–1925). Badacz — nauczyciel akademicki — organizator nauki, w: Archeologia śródziemnomorska w Uniwersytecie Jagiellońskim 1897–1997, Kraków 1998, s. 41–58.
Tomkiewicz M., Zbrodnia w Ponarach 1941–1944, Warszawa 2008.
Ulrich Wilcken, https://en.wikipedia.org/wiki/Ulrich_Wilcken.
Valenti J. Ch., L’École française d’Athènes au XXe siècle, Paris 2006.
Wardzyńska M., Sytuacja ludności polskiej w Generalnym Komisariacie Litwy, czerwiec 1941–lipiec 1944, Warszawa 1993.
Z działalności Sekcji Historii Sztuki Wydziału I Towarzystwa Przyjaciół Nauk, „Ateneum Wileńskie” 11 (1936), s. 800.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Henryka Ilgiewicz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
