Częstochowa’s Seminary in Kraków (1926–1991)
DOI:
https://doi.org/10.15633/tes.12206Keywords:
Częstochowa’s Seminary, bishop Teodor Kubina, Cracow, Faculty of Theology of the Jagiellonian University, diocese of CzęstochowaAbstract
The article presents the history of the Częstochowa Seminary in Kraków in the years 1926–1991. The education of future clergy in this city provided good preparation for pastoral work in the parishes of the new diocese, with particular emphasis on the specific situation among the working-class population and on the Polish-German border. The seminary was built thanks to the donations of the faithful and clergy in 1928–1930. The building became a center for the human and spiritual formation of seminarians under the guidance of their superiors. They studied philosophy and theology at the Faculty of Theology of the Jagiellonian University until its closure by the communist authorities in 1954. Then Bishop Zdzisław Goliński began creating independent studies for seminarians from Częstochowa. Following the establishment of the Pontifical Faculty of Theology in 1974, the seminary began a long-standing academic partnership. Thanks to this, the education of seminarians gained stability, despite the oppressive policies of the communist authorities. During this period, the bishop attempted to obtain permission to build a new building in Częstochowa. The project was implemented between 1983 and 1991, culminating in the consecration of the seminary building by Pope John Paul II. Seminarians have been studying in Częstochowa since the 1991/1992 academic year. During the period when the seminary was in Kraków, over 1,150 graduates completed their studies there.
References
.75 lat Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Częstochowskiej, red. W. Kowalik, Częstochowa 2001.
Bąbiński H., Metody formacji ascetycznej w Częstochowskim Seminarium Duchownym w Krakowie w latach 1926–1976, „Częstochowskie Studia Teologiczne” 3 (1975), s. 63–81.
Bąbiński H., Ojcowie duchowni Częstochowskiego Seminarium Duchownego w latach 1928–1975, Częstochowa 2000.
Bielecki J., Zarys historii Niższego Seminarium Duchownego w Częstochowie, w: Pielęgnować ziarno powołania kapłańskiego. 60 lat Niższego Seminarium Duchownego w Częstochowie, red. J. Bielecki, Częstochowa 2013, s. 21–36.
Bp Teodor Kubina w otoczeniu profesorów teologii w dniu otrzymania doktoratu honoris causa UJ, 1931 r., Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny — Archiwum Ilustracji, Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 3/1/0/15/108.
Dzieło budowy Seminarium, „Niedziela” 29 (1986) nr 18, s. 6.
Gmach Częstochowskiego Seminarium Duchownego w Krakowie, Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny — Archiwum Ilustracji, Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 3/1/0/15/696.
Informacja, 15.10.1970, Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Katowicach [1945] 1983–1990, sygn. IPN Ka 056/55 t. 3, s. 98.
Jasionek S., Ksiądz Jan Kowalski, kleryk Częstochowskiego Seminarium Duchownego w Krakowie i student Uniwersytetu Jagiellońskiego (1949–1954), w: Kapłan teolog. Księga jubileuszowa z okazji 50-lecia pracy dydaktycznej i wychowawczej księdza profesora Jana Kowalskiego w Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Częstochowskiej, red. A. Przybylski, Częstochowa 2009, s. 21–47.
Kapuściński J., Formacja kapłańska w Częstochowskim Seminarium Duchownym w Krakowie w okresie II Rzeczypospolitej. Wykład inauguracyjny ks. dr. Jacka Kapuścińskiego, „Rocznik Seminaryjny” 14 (2012), s. 56–89.
Kapuściński J., Rektorzy Częstochowskiego Seminarium Duchownego w latach 1926–2011, „Veritati et Caritati” 2 (2014), s. 375–409.
Kęsik K., Widera M., Ks. Jan Związek. Życie i dzieło, Opole 2026.
Kołodziejczyk M., Profesorowie i wykładowcy Częstochowskiego Seminarium Duchownego w Krakowie, „Częstochowskie Studia Teologiczne” 2 (1974), s. 173–180.
Kostrzewski P., Służba wojskowa alumnów Częstochowskiego Seminarium Duchownego w Krakowie w latach 1965–1980, „Wiadomości Archidiecezji Częstochowskiej” 91 (2017) nr 1–6, s. 139–164.
Kowalski J., Charakterystyczne rysy Częstochowskiego Wyższego Seminarium Duchownego, w: Błogosławione, choć trudne czasy. Siedemdziesięciopięciolecie Kościoła częstochowskiego, red. J. Kowalski, Częstochowa 2000, s. 215–232.
Kowalski J., Gmach Częstochowskiego Seminarium Duchownego w Krakowie ma już 60 lat, „Niedziela” 33 (1990) nr 40, s. 1, 6.
Kowalski J., Osiemdziesiąt trzy lata (1926–2009) posługi sióstr honoratek (Małych Sióstr Niepokalanego Serca Maryi) w Częstochowskim Seminarium Duchownym w Krakowie i Częstochowie, Częstochowa 2012.
Kowalski J., Źrenica oka diecezji. Siedemdziesięciopięciolecie Wyższego Seminarium Duchownego Kościoła Częstochowskiego (1926–2001), Częstochowa 2001.
Kronika Częstochowskiego Seminarium Duchownego, t. 3, Archiwum Wyższego Międzydiecezjalnego Seminarium Duchownego w Częstochowie, b. sygn., s. 7–8, 14–15, 34, 38–41, 44, 47–49, 51, 57–60, 62–65, 67, 71, 75, 80, 82–83, 85–87, 91–96, 134.
Kronika seminaryjna, t. 1, Archiwum Wyższego Międzydiecezjalnego Seminarium Duchownego w Częstochowie, b. sygn., s. 2, 472–473, 480–482, 600, 619, 638–639.
Kronika seminaryjna, t. 4, Archiwum Wyższego Międzydiecezjalnego Seminarium Duchownego w Częstochowie, b. sygn., s. 435, 516, 518, 690.
Kronika Zgromadzenia Małych Sióstr Niepokalanego Serca Maryi w Krakowie, t. 1: 1971–1981, Archiwum Generalne Zgromadzenia Małych Sióstr Niepokalanego Serca Maryi, b. sygn.
Kronika Zgromadzenia Małych Sióstr Niepokalanego Serca Maryi w Krakowie, t. 2: 1981–1984, Archiwum Generalne Zgromadzenia Małych Sióstr Niepokalanego Serca Maryi, b. sygn.
Kronika Zgromadzenia Małych Sióstr Niepokalanego Serca Maryi w Krakowie, t. 3: 1984–1987, Archiwum Generalne Zgromadzenia Małych Sióstr Niepokalanego Serca Maryi, b. sygn.
Kronika Zgromadzenia Małych Sióstr Niepokalanego Serca Maryi w Krakowie, t. 4: 1987–2002, Archiwum Generalne Zgromadzenia Małych Sióstr Niepokalanego Serca Maryi, b. sygn.
Kronika, t. 1, Archiwum Archidiecezjalnego Seminarium Duchownego w Krakowie, b. sygn., s. 394.
Księga posług i święceń, t. 1, Archiwum Wyższego Międzydiecezjalnego Seminarium Duchownego w Częstochowie, b. sygn.
Kubina T., List pasterski, „Wiadomości Diecezjalne” 1 (1926) nr 1, s. 3–8.
Kubina T., W podniosłych chwilach i doniosłych sprawach, t. 1, Częstochowa 1931.
Meldunek nr 78, 21.06.1969, Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Katowicach, sygn. IPN Ka 056/55 t. 1, s. 120–122.
Mikołajczyk M., Diecezja częstochowska w Polsce pojałtańskiej, w: Błogosławione, choć trudne czasy. Siedemdziesięciopięciolecie Kościoła częstochowskiego, red. J. Kowalski, Częstochowa 2000, s. 99–114.
Mikołajczyk M., Problemy religijno-moralno-społeczne diecezji częstochowskiej w latach 1945–1989 wynikające z ówczesnej sytuacji politycznej, Częstochowa 2002.
Mikołajczyk M., Władza ludowa a diecezja częstochowska, Częstochowa 2000.
Pismo bp. Stefana Bareły do Eminencji Najdostojniejszego Księdza Kardynała Metropolity, 08.06.1974, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie, sygn. 153/11.
Pismo Franciszka kard. Macharskiego do Ekscelencji Najczcigodniejszego Księdza Biskupa, 15.10.1982, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie, sygn. 153/11.
Pismo Karola kard. Wojtyły do Ekscelencji Najczcigodniejszego Księdza Biskupa, 21.05.1968, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie, sygn. 153/11.
Pismo Karola kard. Wojtyły do Ekscelencji Najczcigodniejszego Księdza Biskupa, 05.12.1972, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie, sygn. 153/11.
Pismo Karola kard. Wojtyły do Ekscelencji Najczcigodniejszego Księdza Biskupa, 21.09.1973, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie, sygn. 153/11.
Pismo Karola kard. Wojtyły do Ekscelencji Najczcigodniejszego Księdza Biskupa, 13.05.1974, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie, sygn. 153/11.
Pismo Karola kard. Wojtyły do Ekscelencji Najczcigodniejszego Księdza Biskupa, 04.06.1974, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie, sygn. 153/11.
Pismo Karola kard. Wojtyły do Ekscelencji Najczcigodniejszego Księdza Biskupa, 01.09.1975, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie, sygn. 153/11.
Pismo sekretarza KEP ds. Seminariów Duchownych ks. Piotra Skuchy do ks. Jana Związka, 04.11.1988, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie, sygn. 180/22, t. 2, cz. 1.
„Rozpoczynamy drogę, która jest jak pielgrzymka”. Uroczystość poświęcenia placu pod budowę Wyższego Seminarium Duchownego w Częstochowie, „Niedziela” 26 (1983) nr 36, s. 1, 6–7.
Siudy T., Spod Wawelu pod Jasną Górę, „Niedziela” 39 (1991) nr 35, s. 1, 6.
Skrodzki W., Nowy gmach Częstochowskiego Seminarium Duchownego, „Niedziela” 39 (1991) nr 33, s. 4.
Skrodzki W., Z budowy Wyższego Seminarium Duchownego w Częstochowie, „Niedziela” 27 (1984) nr 50, s. 6–7.
Słowo wstępne Franciszka kard. Macharskiego, 22.12.1983, Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie, sygn. 153/11.
Służba wojskowa 1968–1979, Archiwum Wyższego Międzydiecezjalnego Seminarium Duchownego w Częstochowie, b. sygn.
Sprawozdanie z konferencji Księży Konsultorów i Dziekanów, „Wiadomości Diecezjalne” 15 (1945), s. 15–16.
Tomczyk C., Częstochowskie Seminarium Duchowne w latach okupacji hitlerowskiej 1939–1945. „Częstochowskie Studia Teologiczne” 3 (1975), s. 39–63.
Ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, Dz.U. z 1959 r. nr 14, poz. 75.
Widera M., „Kiedy stworzyło się tu źródło apostolskie…” Zarys dziejów (archi)diecezji częstochowskiej (1925–2025), „Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego” 45 (2025) nr 2, s. 187–212.
Włodarczyk E., Wizytacje wyższych seminariów duchownych przez władze państwowe w Polsce w latach 1960–1971, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo” 325 (2018), s. 229–246.
Wolny J., Abp Adam Stefan Sapieha w obronie Narodu i Kościoła polskiego podczas II wojny światowej, w: Księga sapieżyńska, t. 2, red. J. Wolny, Kraków 1986, s. 203–472.
Zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 29 grudnia 1959 r. wydane w porozumieniu z Urzędem do Spraw Wyznań w sprawie nadzoru nad seminariami duchownymi, „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Oświaty” 1960 nr 1, poz. 5.
Związek J., 75 lat dziejów Wyższego Seminarium Duchownego (Archi)diecezji Częstochowskiej (1926–2001). Wykład inauguracyjny ks. prof. zw. dr. hab. Jana Związka, „Rocznik Seminaryjny” 3–4 (2001), s. 18–38.
Związek J., Diecezja Częstochowska w okresie okupacji hitlerowskiej (1939–1945), w: Błogosławione, choć trudne czasy. Siedemdziesięciopięciolecie Kościoła częstochowskiego, red. J. Kowalski, Częstochowa 2000, s. 75–97.
Związek J., Dzieje diecezji częstochowskiej w okresie II Rzeczypospolitej, Częstochowa 1990.
Związek J., Dzieje Niższego Seminarium Duchownego w Częstochowie, Częstochowa 2002.
Związek J., Panorama 75-lecia Wyższego Seminarium Duchownego diecezji częstochowskiej (1926–2001), „Wiadomości Archidiecezji Częstochowskiej” 75 (2001) nr 10, s. 22–35.
Związek J., Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Częstochowskiej w Krakowie i Częstochowie (1926–2001), „Częstochowskie Studia Teologiczne” 29 (2001), s. 293–308.
Związek J., Z dziejów Częstochowskiego Seminarium Duchownego w Krakowie (1926–1991), „Veritati et Caritati” 6 (2016), s. 349–419.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Michał Widera
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright and full publishing rights without restrictions, and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
