Problem niezależności refleksji dramatycznej Józefa Tischnera od myśli teodramatycznej Hansa Ursa von Balthasara

Lech Wołowski

Abstrakt


W niniejszym artykule podejmujemy problem niezależności myśli dramatycznej Józefa Tischnera oraz refleksji teodramatycznej Hansa Ursa von Balthasara. Wykazujemy, iż obaj autorzy, pomimo zbliżonego podejścia ogólnego i pewnych podobieństw w niektórych aspektach szczegółowych, rozwijają swą myśl (teo)dramatyczną niezależnie od siebie. W przypadku Balthasara można mówić o całkowitej niezależności od Tischnera. W przypadku Tischnera analizujemy przykłady formalnej zależności jego tekstów od Balthasara (cytowanie grzecznościowe, zapożyczenia terminologiczne) i wykazujemy, iż zależność ta ma charakter czysto marginalny i dotyczy jedynie ostatnich dwóch lat jego życia. We wniosku formułujemy więc tezę o „nieprzyczynowej równoczesności” dotyczącą wkładu obu autorów w rozwój tzw. nurtu dramatycznego, nawiązując w ten sposób do analogicznego zjawiska, o którym pisał sam Balthasar w kontekście prekursorów nurtu dialogicznego.


Słowa kluczowe


filozofia dramatu Tischnera; teodramatyka Balthasara; niezależność myśli

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Balthasar H. U. von, Die Entwicklung der musikalischen Idee. Versuch einer Synthese der Musik, Fritz Bartels Verlag, 1998 (Rozwój idei muzycznej. Próba syntezy muzyki, w: Hans Urs von Balthasar, Pisma wybrane, t. 2: Pisma z zakresu sztuki i religii, tłum. M. Urban, D. Jankowska, Kraków 2007, s. 25–53).

Balthasar H. U. von, Geschichte des eschatologischen Problems in der modernen deutschen Literatur, Einsiedeln 1998.

Balthasar H. U. von, Herrlichkeit. Eine theologische Ästhetik, Bd. 1–3, Einsiedeln 1961–1969 (Chwała. Estetyka teologiczna, t. 1–3, tłum. E Marszał, J. Zakrzewski, Kraków 2007–2013).

Balthasar H. U. von, Theodramatik, Bd. 1–4, Einsiedeln 1973–1983 (Teodramatyka, t. 1–2, tłum. W. Szymona, Kraków 2005–2006).

Balthasar H. U. von, Theologik, Bd. 1–3, Einsiedeln 1985–1987 (Teologika, t. 1–3, tłum. J. Zychowicz, Kraków 2004–2005).

Bobko A., Myślenie wobec zła, Kraków–Rzeszów 2007.

Capol C., Müller C., Hans Urs von Balthasar. Bibliographie 1925–2005. Neu bearbeitet und ergänzt von Cornelia Capol und Claudia Müller, Einsiedeln–Freiburg 2005.

Guerriero E., Hans Urs von Balthasar. Monografia, Kraków 2004.

Jagiełło J., Zuziak, W., Bądź wolność twoja, Kraków 2005.

Piech S. L., Bibliografia prac drukowanych księdza Józefa Tischnera, „Analecta Cracoviensia” 37 (2005), s. 73–170.

Przekonać Pana Boga. Z ks. Józefem Tischnerem rozmawiają Dorota Zańko i Jarosław Gowin, Kraków 2010.

Tischner J., „Épistémologie”, Fernand Van Steenberghen, Louvain 1947, [recenzja], „Collectanea Theologica” 26/4 (1955), s. 801–809.

Tischner J., Dziennik 1944–1949. Niewielkie pomieszanie klepek, Kraków 2014.

Tischner J., Fenomenologia świadomości egotycznej, w: J. Tischner, Studia z filozofii świadomości, Kraków 2006, s. 131–417.

Tischner J., Filozofia dramatu, Kraków 2012.

Tischner J., Ja transcendentalne w filozofii Edmunda Husserla, w: J. Tischner, Studia z filozofii świadomości, Kraków 2006, s. 9–127.

Tischner J., Podglądanie Pana Boga, „Znak” 511 (1997), s. 8–24.

Tischner J., Przestrzeń obcowania z drugim, „Analecta Cracoviensia” 9 (1977), s. 67–86.

Tischner J., Spór o istnienie człowieka, Kraków 2011.

Tischner J., Życie wewnętrzne Boga, w: J. Tischner, Ksiądz na manowcach, Kraków 2007, s. 88–101.

Wołowski L., L’approccio agatologico-cristologico al concetto di persona nella riflessione teatrologica-teologica di Hans Urs von Balthasar e di Józef Tischner, „Polonia Sacra” 23 (2019) nr 1 (55), s. 31–51.




Copyright (c) 2020 Lech Wołowski