Graduał Priusquam te formarem z Graduału Jana Olbrachta w świetle authenticum fontium gregorianorum

Paweł Kasprzyk

Abstrakt


Współczesny stan wiedzy na temat śpiewu gregoriańskiego zawdzięczamy przede wszystkim badaniom prowadzonym nad najstarszymi rękopisami. Owocem tych badań jest m.in. możliwość analizowania przekształceń, którym ulegał autentyczny repertuar gregoriański na przestrzeni wieków. Jednym z najcenniejszych zabytków liturgiczno­‑muzycznych na gruncie polskim jest datowany na początek XVI wieku Graduał króla Jana Olbrachta, przechowywany w Archiwum Kapituły Katedralnej na Wawelu. Analiza graduału Priusquam te formarem, przeznaczonego na święto Narodzin Jana Chrzciciela, pokazuje, jak pochodząca z VIII wieku melodia została uproszczona na przestrzeni lat, tracąc swój gregoriański charakter.

Słowa kluczowe


semiologia gregoriańska; chorał gregoriański; interpretacja gregoriańska; graduał Jana Olbrachta; restytucja melodyczna; analiza melodyczna

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Źródła

Graduale Novum, t. 1: De dominincis et festis, Regensburg–Vaticano 2011.

Graduale Novum, t. 2: De feriis et sanctis, Regensburg–Vaticano 2018.

Graduale Romanum, Sacrosanctae Romanae Ecclesiae de tempore et de sanctis, Roma 1908.

Graduał maryjny ms. 44 Jana Olbrachta, Archiwum Krakowskiej Kapituły Katedralnej, faksymile.

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, oprac. zespół biblistów polskich z inicjatywy benedyktynów tynieckich (Biblia Tysiąclecia), Poznań–Warszawa 1990.

Sobór Watykański II, Konstytucja o liturgii świętej w: https://vademecumliturgiczne.pl/2017/06/26/konstytucja-o-liturgii-swietej-sacrosanctum-concilium/ (30.03.2020).

St. Gallen, Stiftsbibliothek, Cod. Sang. 359: Cantatorium, faksymile.

Ville de Laon, Bibliothèque Municipale, Ms 239: Graduel de Laon, faksymile.

Opracowania

Cardine E., Semiologia gregoriańska, Kraków 2008.

Cardine E., Semiologia Gregoriana, Roma 1979.

Göschl J. B., Graduale Novum Kommentar, Regensburg 2018.

Kasprzyk P., Graduał „Priusquam te formarem” w świetle wybranych źródeł. Praca dyplomowa napisana na Wydziale Historii i Dziedzictwa Kulturowego, Podyplomowe Studia z Monodii Liturgicznej, Kraków 2018.

Klich M., Przebieg melodyczny offertorium „Ave Maria” zachowanego w rękopisie nr 44 Archiwum Krakowskiej Kapituły w świetle wzorców. Praca dyplomowa napisana na Wydziale Historii i Dziedzictwa Kulturowego, Podyplomowe Studia z Monodii Liturgicznej, Kraków 2019.

Miodońska B., Rex Regnum i Rex Poloniae w dekoracji malarskiej Graduału Jana Olbrachta i Pontyfikału E. Ciołka. Z zagadnień ikonografii władzy królewskiej w sztuce polskiej wieku XVI, Kraków 1979.

Popowska M., Graduał maryjny ms. 42 Jana Olbrachta w tradycji krakowskiej – studium źródłoznawcze, Częstochowa 2003.

Saulnier D., The Gregorian Modes, trans. E. Schaefer, Solesmes 2002.

Sławecki M., Główne aspekty śpiewu gregoriańskiego w: M. Bornus-Szczyciński, A. Nowak, M. Sławecki, Monodia, Warszawa 2008.




Copyright (c) 2020 Paweł Kasprzyk