Katecheta wobec cierpienia ucznia doświadczanego po śmierci zwierzęcia towarzyszącego
DOI:
https://doi.org/10.15633/acr.5704Słowa kluczowe:
dziecko, katecheta, religia, śmierć, żałoba, zwierzęta towarzysząceAbstrakt
Celem artykułu jest refleksja nad śmiercią zwierzęcia towarzyszącego oraz postawą, jaką winni przyjąć katecheci i duszpasterze wobec cierpienia dzieci i młodzieży doświadczających straty. Temat został omówiony w trzech punktach: (1) Śmierć zwierząt towarzyszących w wymiarze eschatologicznym. (2) Pochówek zwierzęcia towarzyszącego i żałoba po jego stracie. (3) Sposób, w jaki duszpasterze i katecheci winni wspierać dzieci i młodzież po stracie zwierząt towarzyszących. Na podstawie zebranych informacji podjęta zostanie próba znalezienia odpowiedzi na pytanie stanowiące główny problem badawczy: W jaki sposób, patrząc przez pryzmat katechetyczny, winno się wspierać dzieci i młodzież doświadczające śmierci zwierząt towarzyszących? W celu znalezienia odpowiedzi posłużono się metodą analizy tekstu oraz wnioskowania.
Bibliografia
Arystoteles, O duszy II, 2, w: Arystoteles, Dzieła wszystkie, t. 3, tłum. P. Siwek, Warszawa 1992, s. 77.
Benedykt XVI, Posynodalna adhortacja apostolska Sacramentum caritatis, 22.02.2007, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/pl/apost_exhortations/documents/hf_ben-xvi_exh_20070222_sacramentum-caritatis.html (07.08.2025).
Borzymowska B., Inaczej, tak samo? — Umieranie zwierząt, w: Non omnis moriar. Osobiste i majątkowe aspekty prawne śmierci człowieka. Zagadnienia wybrane, red. J. Gołaczyński, J. Mazurkiewicz, J. Turłukowski, D. Karkut, Wrocław 2015, s. 101–110.
Chrostowski W., Status zwierząt w Biblii, „Forum Teologiczne” 6 (2005), s. 7–22.
Crawford K. M., Zhu Y., Davis K. A., Ernst S., Jacobsson K., Nishimi K., Smith A. D. A. C., Dunn E. C., The mental health effects of pet death during childhood: is it better to have loved and lost than never to have loved at all?, „European Child & Adolescent Psychiatry” 30 (2021) issue 10, s. 1547–1558.
di Nola A. M., Triumf śmierci. Antropologia żałoby, red. nauk. M. Woźniak, tłum. J. Karnecka, M. Olszańska i in., Kraków 2006.
Dudek D., Czy mój zwierzak pójdzie do nieba? Ksiądz odpowiada jasno, https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/czy-moj-zwierzak-pojdzie-do-nieba-ksiadz-odpowiada-jasno/nrds6n2 (16.05.2025).
Dziewiecki M., Śmierć, żałoba i życie, „Wychowawca” 2008 nr 11, s. 15.
Esthima, Jak przebiega kremacja Premium z ceremonią pożegnania?, https://esthima.pl/uslugi/kremacja-z-ceremonia-pozegnania/ (16.05.2025).
Europejska Konwencja Ochrony Zwierząt Towarzyszących, Strasburg, 13.11.1987.
Europejska Konwencja w sprawie ochrony zwierząt kręgowych wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych, 18.03.1986, Dz. Urz. UE L.1999.222.31.
Franciszek, Encyklika Laudato si’, 24.05.2015.
Giglok M., „Nadzieja nowego nieba i nowej ziemi”. Katolicka eschatologia a świat zwierzęcy, w: Śmierć zwierzęcia: współczesne zootanatologie, red. M. Kotyczka, Katowice 2014, s. 173–187.
Jan Paweł II, Przemówienie podczas audiencji generalnej, 10.01.1990, https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/it/audiences/1990/documents/hf_jp-ii_aud_19900110.html (07.08.2025).
Kaszowski M., Nieśmiertelna dusza — prezent od Pana Boga. Teologia dla dzieci i ich wychowawców, https://www.teologia.pl/kid/dzieci_005_dusza.htm (15.05.2025).
Katechizm Kościoła katolickiego, Poznań 1994.
Konferencja Episkopatu Polski, Podstawa programowa katechezy Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków 2001.
Konferencja Episkopatu Polski, Podstawa programowa katechezy Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków 2010.
Konferencja Episkopatu Polski, Podstawa programowa katechezy Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków 2018.
Linzey A., Animals as grace. On being an animal liturgist, https://www.theway.org.uk/back/454Linzey.pdf (30.11.2025), s. 137–150.
McLaughlin R., Nonhuman animals in Christian theology, https://www.saet.ac.uk/Christianity/NonhumanAnimalsinChristianTheology (30.11.2025), s. 1–43.
Papieska Rada ds. Krzewienia Nowej Ewangelizacji, Dyrektorium o katechizacji, Kielce 2020.
Pater D., Jak rozmawiać z młodymi ludźmi o cierpieniu? Analiza wybranych przypadków, „Warszawskie Studia Teologiczne” 24 (2014) nr 1, s. 369 –378.
Paweł VI, Przemówienie podczas audiencji generalnej, 28.05.1969, https://www.vatican.va/content/paul-vi/it/audiences/1969/documents/hf_p-vi_aud_19690528.html (07.08.2025).
Pawliszyn M., O możliwości zbawienia zwierzęcia innego niż człowiek, „Przegląd Filozoficzny — Nowa Seria” 2015 nr 2, s. 105 –116.
Pitman D., Nephesh chayyāh. A matter of life… and non-life, http://creation. com/nephesh-chayyah (15.05.2025).
Planchon L. A., Templer I. D., Stokes S., Keller J., Death of a companion cat or dog and human bereavement: psychosocial variablese, „Society & Animals” 10 (2002) issue 1, s. 93–105, https://doi.org/10.1163/156853002760030897.
Quackenbush J., Graveline D., When your pet dies: How to cope with your feelings, New York 1985.
Roeske M., Utracona obecność. Doświadczenie żałoby po śmierci zwierzęcia towarzyszącego, „Etnografia. Praktyki, Teorie, Doświadczenia” 8 (2022), s. 171–193, https://doi.org/10.26881/etno.2022.8.08.
Rosenberger M., Tiere bestatten? Soziologische und theologische Überlegungen zu einem gesellschaftlichen Trend, „Stimmen der Zeit” 235/2017, s. 531–539.
Rosenberger M., Tiere bestatten? Soziologische und theologische Überlegungen zu einem gesellschaftlichen Trend, w: Räume der Mensch-Tier-Beziehung(en) — Öffentliche Theologie im interdisziplinären Gespräch, Lipsk 2020, s. 307–318.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego), Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009.
Ruman N., Pomoc rodziny i szkoły dziecku przeżywającemu żałobę. Refleksje o śmierci, w: Dziecko w świecie innowacyjnej edukacji, współdziałania i wartości, t. 2, red. U. Szuścik, B. Oelszlaeger-Kosturek, Katowice 2014, s. 163–178.
Ryan V., Czy mój zwierzak pójdzie do nieba? Jak poradzić sobie ze śmiercią pupila, Warszawa 2024.
Światowa Deklaracja Praw Zwierząt uchwalona przez UNESCO, 15.10.1978.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, Dz. U. Nr 111 poz. 724.
Walsh F., Human-animal bonds II: The role of pets in family systems and family therapy, „Family Process” 4 (2009) issue 4, s. 481–499, https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.2009.01297.x.
Zellma A., Postawa wobec zwierząt w dokumentacjach programowych nauczania religii w polskiej szkole, „Forum Teologiczne” 6 (2005), s. 107–117.
Zych A., Przekraczając smugę cienia. Szkice z gerontologii i tanatologii, Katowice 2009.
Zychma A., Atosie, pamiętam o tobie, https://drive.google.com/file/d/1Lb_vg4qtWMDk99HEO3N36NyqHR4Xw47W/view?fbclid=IwAR37U2w3mHEIZ_TG1LCvj-3iGjAk33La-QqlhDC2_X2FVJ8bF5jYbAI2TwI (30.11.2025), s. 1.
Żałoba dzieci i młodzieży — poradnik dla nauczycieli, http://new.tumbopomaga.pl/dla-nauczycieli/zaloba-dzieci-i-mlodziezy-poradnik-dla-nauczycieli/ (15.05.2025).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Renata Chrzanowska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Obecnie autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.
