Strategie Apolonii Heleny Massalskiej radzenia sobie z konfliktami w okresie edukacji w Paryżu (1771–1779)
DOI:
https://doi.org/10.15633/fhc.31209Słowa kluczowe:
Apolonia Helena Massalska, edukacja w XVIII w., konflikty szkolne, socjalizacja w dzieciństwie, strategie adaptacyjneAbstrakt
Artykuł przedstawia strategie rozwiązywania konfliktów wykształcone przez Apolonię Helenę Massalską podczas edukacji w klasztornym pensjonacie Abbaye-aux-Bois (1771–1779). Zwrócono uwagę na napięcie między potrzebą aprobaty ze strony dorosłych a dążeniem do akceptacji w grupie rówieśniczej, złożoność dziecięcych mechanizmów adaptacyjnych, rolę autorefleksji oraz znaczenie relacji z nauczycielkami. Omówiono również przejawy oporu wobec niesprawiedliwości, aspekty edukacji praktycznej, rozwój kompetencji artystycznych i emocjonalnych oraz wagę więzi z dorosłymi opiekunkami. Podkreślono, że dzieci potrafią świadomie analizować relacje społeczne i dostosowywać swoje zachowania do obowiązujących norm grupowych, a pamiętniki Massalskiej stanowią cenne źródło wiedzy o procesach socjalizacji w środowisku szkolnym epoki oświecenia.
Bibliografia
Źródła
Błędowska z Działyńskich H., Pamiątka przeszłości. Wspomnienia z lat 1794–1832, oprac. K. Kostenicz, Z. Makowiecka, Warszawa 1960.
Massalska A. H., Mémoires d’une écolière à l’Abbaye-aux-Bois à Paris (1771–1779), éd. par M. E. Kowalczyk, A. Locher, Mielec 2014.
Massalska A. H., Pamiętniki pensjonarki. Zapiski z czasów edukacji w Paryżu (1771–1779), wstęp i oprac. M. E. Kowalczyk, przekł. z j. franc. A. Pikor-Półtorak, Kraków 2012.
Mémoires d’Appolline Hélène Massalska en l’Abbaye Royale de Notre-Dame--aux-Bois rue de Sève, Faubourg Saint-Germain, w: C. A. L. Herpin [L. Perey], Histoire d’une grande dame au XVIII siècle. La princesse Hélène de Ligne, Paris 1887, s. 18–175.
Propokowicz A. M., Sposób nowy i najłatwiejszy pisania i czytania dla panienek. Z przypisami dla nauczycielek, Kraków 1790.
Opracowania
Czerwińska-Jasiewicz M., Społeczno-kulturowe podejście do dorastania,w: Z zagadnień współczesnej psychologii wychowawczej, red. A. Jurkowski, Warszawa 2003, s. 208–226.
Forster D., Świat symboliki chrześcijańskiej. Leksykon, Warszawa 2001.
Kasabuła T., Ignacy Massalski biskup wileński, Lublin 1998.
Kowalczyk M. E., Janicka J., „Państwo jedne żądają mieć Madame, umiejącą po francusku, dla edukowania córki jednej w domu swoim…”. Poszukiwania obcojęzycznych guwernantek przez rodziców szlacheckich w czasach stanisławowskich, w: Guwerner – preceptor – nauczyciel. Szkice z historii edukacji w Polsce i Europie Zachodniej (XVII–XIX w.), red. A. Jakuboszczak, A. Kucharski, A. Wieczorek, Toruń 2022, s. 203–219.
Kowalczyk M. E., Janicka J., „Wychowawca! O jakaż wzniosła musi to być dusza!” Prywatne guwernantki dziewcząt w czasach stanisławowskich, „Biuletyn Historii Wychowania” 2018 nr 39, s. 19–34.
Kowalczyk M. E., Obraz Włoch w polskim piśmiennictwie geograficznym i podróżniczym osiemnastego wieku, Toruń 2005.
Kowalczyk M. E., Zagraniczne podróże Polek w epoce oświecenia, Łomianki 2019.
Kowalczyk M. E., Zapiski Apolonii Heleny Massalskiej z czasów edukacji w Paryżu (1771–1779), w: Ustrój – polityka – kultura. Studia ofiarowane Profesor Stefanii Ochmann-Staniszewskiej, red. J. Maroń, R. Kołodziej, Wrocław 2011, s. 227–242.
Kowalczyk M. E., Życie codzienne na paryskiej pensji w II połowie XVIII wieku w świetle pamiętnika Apolonii Heleny Massalskiej, w: Strony autobiografizmu, red. M. Pieczara, R. Słodczyk, A. Witkowska, Poznań 2012, s. 273–281.
Kuchowicz Z., Człowiek polskiego baroku, Łódź 1992.
Łojek J., Wiek markiza de Sade. Szkice z historii obyczajów i literatury we Francji XVIII wieku, Lublin 1972.
Łoziński W., Lucien Perey: Histoire d’u ne grande dame au XVIII siècle. La princesse Hélène de Ligne. Paris 1887, str. XII. 488. 8°, „Kwartalnik Historyczny” 1 (1887), s. 697–699.
Sytuacje konfliktu w środowisku rodzinnym, szkolnym i rówieśniczym. Jak sobie radzą z nimi dzieci i młodzież?, red. D. Borecka-Biernat, Warszawa 2010.
Zielińska Z., Massalski Józef Adrian, w: Polski słownik biograficzny, t. 20, Kraków 1975, s. 140–141.
Znaniecki F., Socjologia wychowania, t. 1, Warszawa 2001.
Żołądź-Strzelczyk D., Kowalczyk M. E., W domu i na pensji – dziewczęce zapiski i kobiece wspomnienia o edukacji z końca XVIII wieku, „Biuletyn Historii Wychowania” 2022 nr 47, s. 161–181.
Żołądź-Strzelczyk D., Antoniego Maksymiliana Prokopowicza „Sposób nowy najłatwiejszy pisania i czytania razem dla panienek z przypisami dla nauczycielek”. Pierwszy polski podręcznik edukacji elementarnej dla dziewcząt, „Kwartalnik Historii Kultury Matierialnej” 62 (2014) nr 4, s. 553–565.
Żołądź-Strzelczyk D., Świat dziecka w pamiętnikach doby staropolskiej, w: Memuarystyka w dawnej Polsce, red. P. Borek, D. Chemperek, A. Nowicka-Struska, Kraków 2016, s. 45–58.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Małgorzata Kowalczyk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.
