Grafika dewocyjna z kolekcji ks. Mieczysława Kluza OCD w zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie
DOI:
https://doi.org/10.15633/fhc.32110Słowa kluczowe:
ikonografia religijna, kolekcjoner, obrazki dewocyjne, ryciny, XVII–XVIII wiek, życie zakonneAbstrakt
Muzeum Etnograficzne w Krakowie w 1968 roku zakupiło do zbiorów kolekcję małej grafiki dewocyjnej, zebraną przez ks. Mieczysława Kluza. Obrazki wcześniej znajdowały się głównie w posiadaniu zakonnic i zakonników z różnych zgromadzeń. To około 1500 rycin niemieckich, niderlandzkich, francuskich, włoskich i polskich z XVII i XVIII wieku, tłoczonych na papierze lub pergaminie. Autorami grafik są często znani rytownicy. Dominują przedstawienia hagiograficzne, chrystologiczne i mariologiczne. Niektóre z nich związane są z miejscami kultu Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W zbiorze znalazły się także serie przedstawień emblematycznych, ilustrowanych modlitw, popularnych pieśni kościelnych oraz stałych kalendarzy liturgicznych. Na uwagę zasługują rewersy obrazków. Wiele z nich opatrzonych jest ręcznie pisanymi tekstami: modlitwami, dedykacjami, refleksjami. Są cennym świadectwem duchowości użytkowników grafik oraz zakonnych obyczajów.
Bibliografia
Dzik J., Idea gloryfikacji Marii w polichromii sklepienia kościoła bernardynów w Leżajsku, „Biuletyn Historii Sztuki” 71 (2009) nr 3, s. 281–317.
Grześkowiak J., Niedźwiedź J., Nieznane polskie subskrypcje do emblematów religijnych Ottona van Veen i Hermana Hugona. Przyczynek do funkcjonowania zachodniej grafiki religijnej w kulturze staropolskiej, „Terminus” 14 (2012) z. 25, s. 47–68.
Ilustrowana litania loretańska, czyli rozważania ks. Franciszka Ksawerego Dornna o poszczególnych wezwaniach litanii ilustrowane rycinami braci Klauberów, przeł. M. Słyż FD, 2022.
Jacher-Tyszko A., Muzeum Etnograficzne w Krakowie. Zbiory graficzne, w: Polskie kolekcjonerstwo grafiki i rysunku, red. M. Mrozińska, S. Sawicka, Warszawa 1980, s. 52–57.
Jacher-Tyszko A., Polska grafika ludowa, wstęp, katalog i bibliografia A. Jacher-Tyszko, Kraków 1970.
Knapiński R., Ikonografia maryjna w aspekcie trynitarnym, „Salvatoris Mater” 2 (2000) z. 3, s. 186–213.
Knapiński R., Nieznane grafiki z wizerunkiem Matki Bożej Częstochowskiej, w: Zwycięstwo przychodzi przez Maryję, red. Z. Jabłoński, T. Siudy, Częstochowa 2006, s. 71–117.
Kotowiecki A., O. Władysław od Narodzenia NMP (Mieczysław Kluz) OCD, „Wadoviana – Przegląd Historyczno-Kulturalny” 25 (2022), s. 213–217.
Kuczyńska-Iracka A., Wystawa i sympozjum polskiej grafiki ludowej w Muzeum Etnograficznym w Krakowie, „Polska Sztuka Ludowa” 25 (1971) nr 3, s. 165–176.
Michalczyk Z., W lustrzanym odbiciu. Grafika europejska a malarstwo w Rzeczypospolitej w czasach nowożytnych ze szczególnym uwzględnieniem późnego baroku, Warszawa 2016.
Michalczyk Z., Zapomniane konteksty. Augsburg jako ośrodek rytownictwa wobec Rzeczypospolitej w XVII–XVIII wieku, Warszawa 2020.
Mieleszko M., Emblematy, wyd. i oprac. R. Grześkowiak, J. Niedźwiedź, Warszawa 2010.
Wanat B., Kluz Mieczysław OCD, w: Encyklopedia katolicka, t. 9, red. A. Szostek, E. Ziemann i in., Lublin 2002, s. 174.
Wanat B., Zakon Karmelitów Bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek 1605–1975, Kraków 1979.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Beata Skoczeń-Marchewka
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
