Personalistyczna etyka Karola Wojtyły wobec zarzutów współczesnego antypersonalizmu

Autor

  • Marek Czachorowski Kujawsko-Pomorska Szkoła Wyższa w Bydgoszczy

DOI:

https://doi.org/10.15633/lie.3691

Słowa kluczowe:

etyka, personalizm etyczny, norma personalistyczna, antypersonalizm, godność ­osoby, pozytywizm, K. Wojtyła

Abstrakt

W artykule prezentuje się współczesne zarzuty wobec personalizmu etycznego, którego szczególnym przykładem jest etyka Karola Wojtyły. Odsłania się błędne założenia kryjące się za tymi zarzutami i sposób udzielenia na nie odpowiedzi, które znajdujemy w pracach Wojtyły. Współczesna krytyka personalizmu etycznego wychodzi z pozycji pozytywizmu sprowadzającego wartościową wiedzę do nauk szczegółowych, a wykluczającego ujęcie istoty moralności. Ten pozytywistyczny redukcjonizm stoi też u podstaw formułowania zarzutu błędu naturalistycznego wobec personalizmu Wojtyły. Jego „norma personalistyczna”, która wyklucza tylko instrumentalne traktowanie osoby z racji jej szczególnej wartości, jest uzasadniona w oparciu o doświadczenie aksjologiczne, między innymi obecne w doświadczeniu wstydu, który ujawnia bezpośrednio istotę i wartość osoby ludzkiej.

Biogram autora

  • Marek Czachorowski - Kujawsko-Pomorska Szkoła Wyższa w Bydgoszczy

    Marek Czachorowski – ur. 1956, dr hab. w dziedzinie filozofii, etyk. Studia filozoficzne magisterskie i doktoranckie w KUL. Praca magisterska (Odpowiedzialność i człowiek według Romana Ingardena) i doktorska (Stanowisko Karola Wojtyły /Jana Pawła II w sporze o miłość jako kryterium moralnej oceny antykoncepcji) pod kierunkiem ks. prof. dr hab. T. Stycznia. Rozprawa habilitacyjna Pietas. Spór o obowiązki moralne wobec rodziców na Wydziale Filozofii UKSW. Praca naukowo-dydaktyczna: 1988–2014 Katedra Etyki KUL; od 1999/2000 do 2015 UKSW. Od 2014/2015 profesor KPSW.

Bibliografia

Adornato F., Karol Wojtyła: jedyny (ostatni?) filozof moralista naszego czasu, „Ethos” 59–60 (2002) nr 3–4, s. 40–53.

Andrzejuk A., Prawda o dobru, Warszawa 2000.

Bauman Z., Ciało i przemoc w obliczu ponowoczesności, Toruń 1995.

Bauman Z., Etyka ponowoczesna, tłum. J. Bauman, J. Tokarska-Bakir, Warszawa 1996.

Bauman Z., Moralne obowiązki, etyczne zasady, „Etyka” 27 (1994), s. 9–28.

Bauman Z., Wszystko, co stałe, wyparowało, w: Idee z pierwszej ręki: antologia najważniejszych tekstów „Europy” – sobotniego dodatku do „Dziennika”, wybór tekstów C. Michalski, M. Nowicki, Warszawa 2008.

Biesaga T., Godność a wolność w antropologii Karola Wojtyły, w: Ku rozumieniu godności człowieka, red. G. Hołub, P. Duchliński, Kraków 2008, s. 65–76.

Biesaga T., Godność osoby ludzkiej jako źródło normy personalistycznej, w: Wokół antropologii Karola Wojtyły, red. A. Maryniarczyk SDB, P. Sulenta, T. Duma, Lublin 2016, s. 219–236 (Zadania Metafizyki, 18).

Biesaga T., Karola Wojtyły krytyka koncepcji osoby Maxa Schelera, „Logos i Ethos” 47 (2018) 1, s. 181–197.

Biesaga T., Personalizm a pryncypializm w bioetyce, w: Podstawy i zastosowania bioetyki, red. T. Biesaga, Kraków 2001 s. 43–55.

Biesaga T., Personalizm etyczny K. Wojtyły, w: Encyklopedia filozofii polskiej, t. 2, red. A. Maryniarczyk, Lublin 2011, s. 328–330.

Biesaga T., Spór o normę moralności, Kraków 1998.

Bronk A., Kategoria godności człowieka w świetle hermeneutyki, „Analiza i Egzystencja” 19 (2012) s. 11–29.

Brożek B., Pojęcie osoby w dyskusjach bioetycznych, w: Paradoksy bioetyki prawniczej, red. J. Stelmach, B. Brożek, M. Soniewicka, W. Załuski, Warszawa 2010, s. 43–55.

Czachorowski M., Osoba a natura. Ujęcie Karola Wojtyły, w: Wokół antropologii Karola Wojtyły, red. A. Maryniarczyk, Lublin 2016, s. 307–352.

Czachorowski M., Spór o nierozerwalność małżeństwa. Analiza filozoficzna, Lublin 2009.

Foucault M., The Essential Works of Michel Foucault 1954–1984, vol. 1: Ethics Subjectivity and Truth, ed. P. Rabinow, New York 1994.

Hołub G., Diego Gracia a pryncypializm w etyce, w: Systemy bioetyki, red. T. Biesaga, Kraków 2003, s. 24–48.

Hołub G., Od antropologii do etyki postmodernistycznej: w stronę autentyczności czy dowolności? w: W labiryncie wychowania. Wyzwania edukacyjne w ujęciu interdyscyplinarnym, red. B. Stańkowski, M. Szpringer, Kraków 2013, s. 29–44.

Husserl E., Kryzys nauk europejskich i fenomenologia transcendentalna, tłum. S. Walczewska, Toruń 1999.

Krąpiec M. A., Przeżycie moralne a etyka, „Znak” 19 (1965) nr 135, s. 1129–1146.

Ku rozumieniu godności człowieka, red. G. Hołub, P. Duchliński, Kraków 2008.

Pietrzykowski T., Etyczne problemy prawa, Warszawa 2011.

Pietrzykowski T., Przeszłość i przyszłość filozoficznej idei praw człowieka, „Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna” 2 (2013) nr 2, s. 212–23.

Pietrzykowski T., Ujarzmianie Lewiatana. Szkice o idei rządów prawa, Katowice 2014.

Rorty R., Pierwszeństwo demokracji wobec filozofii, w: R. Rorty, Obiektywność, relatywizm, prawda, przeł. J. Margański, Warszawa 1999.

Rorty R., Pragmatyzm i filozofia post-nietzscheańska, w: Postmodernizm. Antologia przekładów, red. R. Nycz, Kraków 1996.

Rorty R., Przygodność, ironia i solidarność, tłum. W. J. Popowski, Warszawa 1996.

Safjan M., Jakiego prawa bioetycznego potrzebujemy?, w: Współczesne wyzwania bioetyczne, red. L. Bosek, M. Królikowski, Warszawa 2010, s. 1–15.

Safjan M., O metodach rozwiązywania dylematów bioetyki, „Państwo i Prawo” 5 (1992), s. 51–59.

Stelmach J., Przyczyny sporów bioetycznych, w: Paradoksy bioetyki prawniczej, red. J. Stelmach, B. Brożek, M. Soniewicka, W. Załuski, Warszawa 2010, s. 13–24.

Styczeń T., Etyka jako antropologia normatywna. W sprawie epistemologicznie zasadnego i metodologicznie poprawnego punktu wyjścia etyki, „Roczniki Filozoficzne” 45–46 (1997–1998) nr 2, s. 5–38.

Styczeń T., Etyka niezależna?, Lublin 1980.

Styczeń T., O etyce Karola Wojtyły – uczeń, Częstochowa 1997.

Styczeń T., Problem możliwości etyki, Lublin 1972.

Styczeń T., Spór o naukowość etyki, „WIĘŹ” 9 (1967), s. 15–33.

Styczeń T., W sprawie przejścia od zdań orzekających do powinnościowych, „Roczniki Filozoficzne” 14 (1966) z. 2, s. 65–80.

Swieżawski S., Studia z myśli późnego średniowiecza, Warszawa 1998.

Szostek A., Natura–rozum–wolność, Rzym 1990.

Szostek A., Teleologizm a antropologia, „Roczniki Filozoficzne” 30 (1982) z. 2, s. 97–108.

Wojtyła K., Antropologia encykliki „Humanae vitae”, „Analecta Cracoviensia” 10 (1978) s. 9–28.

Wojtyła K., Człowiek w polu odpowiedzialności, Lublin 1991.

Wojtyła K., Elementarz etyczny, Lublin 1983.

Wojtyła K., Miłość i odpowiedzialność, Lublin 1986.

Wojtyła K., O znaczeniu miłości oblubieńczej. (Na marginesie dyskusji), „Roczniki Filozoficzne” 22 (1974) z. 2, s. 162–174.

Wojtyła K., Osoba i czyn, w: K. Wojtyła, „Osoba i czyn” oraz inne studia antropologiczne, red. T. Styczeń [i in.], Lublin 1994.

Wojtyła K., Problem doświadczenia w etyce, „Roczniki Filozoficzne” 17 (1969) z. 2, s. 5–24.

Wojtyła K., Problem doświadczenia w etyce, „Roczniki Filozoficzne” 17 (1969) z. 2, s. 5–24.

Wojtyła K., Problem teorii moralności, w: W nurcie zagadnień posoborowych, red. B. Bejze, t. 3, Warszawa 1969, s. 217–249.

Wojtyła K., Zagadnienie katolickiej etyki seksualnej. Refleksje i postulaty, „Roczniki Filozoficzne” 13 (1965) z. 2, s. 5–25.

Wojtyła K., Zagadnienie podmiotu moralności, Lublin 1991.

Pobrania

Opublikowane

2020-09-30

Numer

Dział

Artykuły

Podobne artykuły

11-20 z 103

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.