Proclaiming the truth about marriage in the AI era: An empirical study of the conformity of chatbots with premarital teaching from the decree of the Polish Bishops’ Conference
DOI:
https://doi.org/10.15633/ps.30202Słowa kluczowe:
chatboty, duszpasterstwo, nauka przedmałżeńska, sztuczna inteligencjaAbstrakt
Cel: Opis poziomu zgodności chatbotów AI z katolicką nauką przedmałżeńską zawartą w Dekrecie Konferencji Episkopatu Polski z 2019 roku. Metoda: Przeprowadzono ilościową analizę treści z wykorzystaniem kwestionariusza składającego się z 20 twierdzeń doktrynalnych wyekstrahowanych z Dekretu KEP oraz pięciostopniowej skali Likerta. Badanie objęło 15 modeli AI, w tym ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot i inne, testowane standaryzowanym promptem w języku polskim. Wyniki: Średnia ogólna zgodności wyniosła 2,17 przy dominacji ocen negatywnych (66,3% odpowiedzi w kategoriach 1–2). Żaden model nie osiągnął wysokiego poziomu zgodności z katolickim nauczaniem. Najwyższą zgodność wykazał Wenxin (M = 3,25), najniższą ChatGPT o3 (M = 1,50). Modele systematycznie wykazują niezgodność z elementami doktryny o charakterze wykluczającym. Częściej są zgodne z twierdzeniami dotyczącymi transparentności w relacjach. Główny wniosek: Chatboty AI wykazują selektywną i generalnie niską zgodność z katolicką nauką przedmałżeńską, co wskazuje na potrzebę ostrożności przy ich wykorzystywaniu w działalności duszpasterskiej.
Bibliografia
Adamopoulou E., Moussiades L., An overview of chatbot technology, in: Artificial intelligence applications and innovations, part 2, eds. I. Maglogiannis, L. Iliadis, E. Pimenidis, Cham 2020, pp. 373–383 (IFIP A ICT, 584), https://doi.org/10.1007/978-3-030-49186-4_31.
Bierzyński T., Integracja sztucznej inteligencji w życiu rodzinnym: perspektywy wykorzystania technologii AI na rzecz rozwoju osobistego i zawodowego, “Szkoła — Zawód — Praca” (2024) no. 28, pp. 57–65.
Digital ecclesiology: A global conversation, ed. H. A. Campbell, Texas A&M University 2020.
Code of canon law, Vatican 1983.
Dicastery for the Doctrine of the Faith & Dicastery for Culture and Education, Antiqua et nova: Note on the relationship between artificial intelligence and human intelligence, 28.01.2025.
John Paul II, Apostolic exhortation Familiaris consortio, 22.11.1981.
Konferencja Episkopatu Polski, Dekret ogólny o przeprowadzaniu rozmów kanoniczno-duszpasterskich z narzeczonymi przed zawarciem małżeństwa kanonicznego, 26.11.2019, https://episkopat.pl/doc/216242.Nowe-przepisy-o-kanonicznym-przygotowaniu-do-malzenstwa.
Kozak J., Małżeństwo i rodzina wobec wyzwań cyfrowej antropologii, “Studia Theologica Varsaviensia” 2025, vol. 13, No. 1, pp. 71–85.
Min A., Artificial intelligence and bias: Challenges, implications, and remedies, Research Report, Human Rights Commission of Malaysia, September 2023, “Journal of Social Research” 2 (2023) no. 11, pp. 3808–3817, https://doi.org/10.55324/josr.v2i11.1477.
Piegzik M. A., The adoption of artificial intelligence in family law — brand new or well-known idea?, „Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis” 13 (2024) no. 2, pp. 26–51, https://doi.org/10.34616/151122.
Russell S., Artificial intelligence and the problem of control, in: Perspectives on digital humanism, ed. H. Werthner et al., Springer 2022, pp. 19–24, https://doi.org/10.1007/978-3-030-86144-5_3.
Szondy M. B., Magyary Á., Artificial intelligence (AI) in the family “system: Possible positive and detrimental effects on parenting, communication and family dynamics, “European Journal of Mental Health” 20 (2025), pp. 1–8, https://doi.org/10.5708/EJMH.20.2025.0038.
Tanzella-Nitti G., Digital Religiosity and Artificial Intelligence: From Computational Simulacra to Theological Challenges, „Religion, Brain & Behavior” 2025, vol. 5, pp. 1–11.
Wang W., Toscano M., AI and relationships: 1 in 4 young adults believe AI partners could replace real-life romance, Institute for Family Studies, November 2024, pp. 1–19, https://ifstudies.org/blog/artificial-intelligence-and-relationships-1-in-4-young-adults-believe-ai-partners-could-replace-real-life-romance
World Economic Forum, Value Alignment: Aligning Artificial Intelligence Systems with Human Values, Geneva 2024.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Tomasz Bierzyński
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
