Wpływ ojców na synów-herezjarchów według „Panarionu” Epifaniusza z Salaminy
DOI:
https://doi.org/10.15633/ps.30106Słowa kluczowe:
Epifaniusz z Salaminy, ojcostwo fizyczne, PanarionAbstrakt
Artykuł odpowiada na pytanie, kim byli ojcowie inicjatorów herezji i jaki wpływ wywarli na swoich synów. Źródłem dla analiz jest „Panarion”, największy patrystyczny katalog herezji autorstwa Epifaniusza z Salaminy. Chociaż nie wspomina się w nim zbyt często o ojcach, to jednak z informacji rozsianych w różnych miejscach wyłania się obraz ich zróżnicowanych zachowań i działań: jedni są rygorystami, podczas gdy inni są liberalni; jedni zapisali chlubną kartę w historii Kościoła, stając się nawet męczennikami, podczas gdy inni odłączyli się od wspólnoty kościelnej, przyłączając się do sekt; jedni piastowali wysokie stanowiska w Kościele (biskupi), podczas gdy inni od dzieciństwa wychowywali się poza Kościołem. Analiza „Panarionu” pokazuje relacje między ojcami a synami: siłę więzi oraz wpływ na ważne decyzje życiowe.
Bibliografia
Epiphanius, Panarion, w: K. Holl, Epiphanius, Ancoratus und Panarion haer. 1–33, Bd. 1, Leipzig 1915 (Die griechischen christlichen Schriftsteller der ersten drei Jahrhunderte, 25).
Epifaniusz z Salaminy, Panarion. Herezje 1–33, tekst grecki i polski, przekład i wstęp M. Gilski, opracowanie tekstu greckiego i komentarz polski A. Baron, Kraków 2015.
Epiphanius, Panarion, w: K. Holl, Epiphanius, Panarion haer. 34–64, Bd. 2, Leipzig 1922 (Die griechischen christlichen Schriftsteller der ersten drei Jahrhunderte, 31).
Epifaniusz z Salaminy, Panarion. Herezje 34–46, tekst grecki i polski, przekład i wstęp M. Gilski, M. Piątek, opracowanie tekstu greckiego i komentarz polski A. Baron, Kraków 2021.
Gilski M., Przyczyny odejścia z Kościoła. Diagnoza Epifaniusza z Salaminy, „Łódzkie Studia Teologiczne” 32 (2023) nr 1, s. 11–19, https://doi.org/10.52097/lst.2023.1.11-19.
Gilski M., Wysocki M., Ortodoksja jako droga twórczego rozwoju dziecka w „Panarionie” Epifaniusza z Salaminy, „Vox Patrum” 83 (2022), s. 205–220, https://doi.org/10.31743/vp.14203.
Ibkowska E., Epifaniusza z Salaminy krytyka doktryny herodian, „Polonia Sacra” 19 (2015) nr 3, s. 49–62, https://doi.org/10.15633/ps.943.
Kim Y. R., Reading the „Panarion” as collective biography. The heresiarch as unholy man, „Vigiliae Christianae” 64 (2010), s. 382–413, https://doi.org/10.1163/004260309X12482628566565.
La figura e il ruolo del padre nell’antichità classica e cristiana, a cura di C. Cheung, P. Mbote Mbote, Roma 2021 (Flumina ex Fontibus, 22).
Moll S., Marción. El primer hereje, Salamanca 2014.
Nemesius Emesenus, De natura hominis, w: SS. Patrum aegyptiorum opera omnia, ed. J.-P. Migne, Parisiis 1863, kol. 483–818 (Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 40).
Piasecki D., Obraz chrześcijańskiego ojca w „Vita Constantini” Euzebiusza z Cezarei, „Vox Patrum” 93 (2025), s. 85–98, https://doi.org/10.31743/vp.17739.
Piasecki D., Zadania ojca w świetle prawodawstwa pierwotnego Kościoła, „Vox Patrum” 89 (2024), s. 47–68, https://doi.org/10.31743/vp.16629.
Słownik grecko-polski, red. Z. Abramowiczówna, t. 1–4, Warszawa 1958–1965.
Szczur P., Odpowiedzialność za wychowanie dzieci w wybranej literaturze chrześcijańskiej, „Vox Patrum” 60 (2013), s. 385–404, https://doi.org/10.31743/vp.3997.
Wysocki M., To be a father is it only „looking after possessions and sons” (cfr. Epist. 39,2)? Paulinus of Nola’s view on the figure and the role of the father, w: La figura e il ruolo del padre nell’antichità classica e cristiana, a cura di C. Cheung, P. Mbote Mbote, Roma 2021, s. 293–304 (Flumina ex Fontibus, 22).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Marek Gilski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
