Psalm 114 as a Hymn to the Creator of Israel
DOI:
https://doi.org/10.15633/sts.3207Słowa kluczowe:
Psalm 114, Księga Psalmów, Hymn do Stwórcy Izraela, tożsamość narodowa, analiza literackaAbstrakt
Psalm 114 jako część tzw. Hallelu egipskiego (Ps 113–118) zajmuje w nim szczególne miejsce, pełniąc rolę kompozycyjnego elementu, który może zostać nazwany „Hymnem do Stwórcy Izraela”. Zastosowane w nim konstrukcje leksykalne i gramatyczne wskazują na to, że zamiarem autora była aktualizacja wydarzeń z historii Izraela, żywych w zbiorowej świadomości dzięki liturgicznej celebracji Paschy oraz swoistej narodowej dumie. Celem niniejszego artykułu jest, dzięki przeprowadzonej egzegezie i literackiej analizie Psalmu 114, ukazanie na jego przykładzie struktury literackiej „Hymnu do Stwórcy Izraela” oraz znaczenia, jakie Psalmy mają dla „zrodzenia” i utrzymania tożsamości narodowej Ludu Wybranego.
Bibliografia
Aldrich D.P., The Importance of Social Capital in Building Community Resilience, in: Rethinking Resilience, Adaptation and Transformation in a Time of Change, eds. Y. Wanglin, W. Galloway, New York 2017, pp. 357–364.
Allen L.C., Psalms 101–150, WBC 21, Grand Rapids 2002.
Alonso Schökel L., Carniti C., I Salmi, Roma 2007.
Amzallag N., Avriel M., The Canonic Responsa Reading of Psalm 114 and its Theological Significance, “Old Testament Essays” 24 (2011), no. 2, pp. 303–323.
Bauer U.F.W., Eine literarische Analyse von Psalm CXIV, “Vetus Testamentum” 51 (2001), pp. 289–311.
Bazyliński S., La simbolica dello straniero nel Salterio, “Biblical Annals” 14 (2024), no. 2, pp. 185–219.
Bosman H., Psalm 114 as Reinterpretation of the Exodus During and After the Exile, “Old Testament Essays” 26 (2013), no. 3, pp. 559–582.
Brettler M.Z., A Jewish Historical-Critical Commentary on Psalms: Psalm 114 as an Example, “Hebrew Bible and Ancient Israel” 4/5 (2016), pp. 401–434.
Brown F., Driver S.R., Briggs C.A., A Hebrew and English Lexicon of the Old Testament, Oxford 1907.
Brueggemann W., The Message of the Psalms. A Theological Commentary, Augsburg–Minneapolis 1984.
Brueggemann W., Bellinger W.H., Psalms, New Cambridge Bible Commentary, New York 2014.
Comprehensive Aramaic Lexicon. Targum Psalms (electronic ed.), 2005.
Convention on Rights and Duties of States, “League of Nations Treaty Series. Treaties and international Engagements registered with the Secretariat of the League of Nations” 165 (1936), pp. 19–43.
Dahood M., Psalms III. 101–150, TAYB 17A, Garden City 1970.
David O., Bar-Tal D., A Sociopsychological Conception of Collective Identity. The Case of National Identity as an Example, “Personality and Social Psychology Review”13 (2009), pp. 354–379.
deClaissé-Walford N., Book Five of the Psalter: Psalms 107–150, in: The Book of Psalms, ed. E.J. Young, R.K. Harrison, R.L. Hubbard Jr., NICOT, Grand Rapids–Cambridge 2014, pp. 809–1010.
Finkelstein L., The Origin of the Hallel, “Hebrew Union College Annual” 23 (1950–1951), no. 2, pp. 319–337.
Fuad C., Exodus Reimagined: Psalm 114 and the Restructuring of the Exodus Tradition, “Scandinavian Journal of the Old Testament” 36 (2022), no. 2, pp. 222–235.
Gärtner J., Das ägyptische Hallel. Eine Untersuchung zu Teologie und Komposition der Psalmen 113–118, Göttingen 2023.
Gärtner J., Exodus Psalm 114 – the hermeneutical centre of the so-called Egyptian Hallel?, in: Exodus. Rezeptionen in deuterokanonischer und frühjüdischer Literatur, eds. J. Gärtner, B. Schmitz, Deuterocanonical and Cognate Literature Studies 32, Berlin 2016, pp. 71–88.
Geller S.A., The Language of Imagery in Psalm 114, in: Lingering over Words: Studies in Ancient Near Eastern Literature in Honor of William L. Moran, eds. T. Abusch, J. Huehnergard, P. Steinkeller, Harvard Semitic Studies 37, Atlanta 1990, p. 179–194.
Gerstenberger E., Psalms Part 2, and Lamentations, FOTL 15, Grand Rapids 2001.
Gianto A., Archaic Biblical Hebrew, in: A Handbook of Biblical Hebrew. Volume 1: Periods, Corpora, and Reading Traditions, eds. W.R. Garr, S.E. Fassberg, Winona Lake 2016, pp. 19–29.
Gillingham S., The Egyptian Hallel. Narrative and Liturgy, and the Formation of the Hebrew Psalter, in: The Formation of the Hebrew Psalter. The Book of Psalms Between Ancient Versions, Material Transmission and Canonical Exegesis, ed. G. Barbiero, M. Pavan, J. Schnocks, FAT 151, Tübingen 2021, pp. 347–366.
Glaßner G., Aufbruch als Heimat: Zur Theologie des 114. Psalms, “Zeitschrift für katholische Theologie” 116 (1994), no. 4, pp. 472–479.
Gunkel H., Introduction to Psalms, Eugene 2020.
Hayes E., The Unity of the Egyptian Hallel: Psalms 113–118, “Bulletin for Biblical Research” 9 (1999), pp. 145–156.
Hossfeld F.-L., Zenger E., Psalms 3: A Commentary on Psalms 101–150, ed. K. Baltzer, Hermeneia – A Critical and Historical Commentary on the Bible, Minneapolis 2011.
Huß W., Ägypten in hellenistischer Zeit. 332–30 v. Chr., München 2001.
Jouon P., Muraoka, T., A Grammar of Biblical Hebrew, Rome 2006.
Klein A., Geschichte und Gebet: die Rezeption der biblischen Geschichte in den Psalmen des Alten Testaments, FAT 94, Tübingen 2014.
Kolarcik M.F., The Psalms, Weston 2023.
Kraus H.-J., A Continental Commentary: Psalms 60–150, Minneapolis 1993.
León A.P., Salmo 114. Constricciones – Tropos – Convergencias, “Efemerides Mexicana” 9 (1991), no. 1, pp. 97–113.
Lohfink N., Das tanzende Land und der verflüssigte Fels. Zur Übersetzung von Ps 114,7, in: “…dann werden wir sein wie die Träumenden”. Ingo Baldermann zum 65. Geburtstag, eds. A. Greve, I. Baldermann, Siegen 1994, pp. 199–222.
Lubsczyk H., Einheit und heilsgeschichtliche Bedeutung von Ps 114/115 (113), “Biblische Zeitschrift” 11 (1967), pp. 161–173.
Nelson R.D., Psalm 114, “Interpretation” 63 (2009), no. 2, pp. 172–174.
Pesahim Part 2, The Koren Talmud Bavli, Noé Edition 7, Jerusalem 2013.
Prinsloo G.T.M., Unit Delimitation in the Egyptian Hallel (Psalms 113–118). An Evaluation of Different Traditions, in: Unit Delimitation in Biblical Hebrew and Northwest Semitic Literature, eds. M.C.A. Korpel, J. Oesch, Leiden 2003, pp. 232–263 (Pericope 4).
Segal H.A., Siddur Tifereth David, New York 1951.
Seo J.D., Gottesgegenwart im Tempel: Studien zur Spiritualisierung der Tempeltheologie in den Psalmen 29, 48, 68, 74, 84 und 114, Arbeiten zur Bibel und ihrer Geschichte 71, Leipzig 2021.
Siquans A., Wunder auf dem Weg durch die Wüste: Israels Verwandlung zum Ort der Gegenwart JHWHs in Ps 114, “Protokolle zur Bibel” 21 (2012), no. 2, p. 129–152.
Spieckermann H., Heilsgegenwart. Eine Theologie der Psalmen, FRLANT 148, Göttingen 1989.
Terrien S., The Psalms: Strophic Structure and Theological Commentary, ECC, Grand Rapids 2003.
The Peshitta, Leiden 2008.
Tucker W.D. Jr., “Let Israel Now Say” (Ps 124:1b). Group Identity in Pss 107–145, in: The Formation of the Hebrew Psalter. The Book of Psalms Between Ancient Versions, Material Transmission and Canonical Exegesis, eds. G. Barbiero, M. Pavan, J. Schnocks, FAT 151, Tübingen 2021, pp. 331–346.
Ulrich E., The Biblical Qumran Scrolls. Transcriptions and Textual Variants, VTSuppl 134, Leiden – Boston 2010.
Westermann C., Praise and Lament in the Psalms, Atlanta 1981.
Wieringen A.L.H.M. van, Two Reading Options in Psalm 114: A Communication-Oriented Exegesis, “Revue biblique” 122 (2015), no. 1, pp. 46–57.
Witte M., Psalm 114 – Überlegungen zu seiner Komposition im Kontext der Psalmen 113 und 115, in: „Einen Altar von Erde mache mir...”: Festschrift für Diethelm Conrad zu seinem 70. Geburtstag”, Kleine Arbeiten zum Alten und Neuen Testament 4/5, Waltrop 2003, pp. 293–311.
Zakovitch Y., The Exodus – the biblical Big Bang. Reading Psalm 114, in: Der immer neue Exodus, eds. C. Neuber, Stuttgarter Bibelstudien 242, Stuttgart 2018, pp. 82–106.
Zenger E., Soll die Erde vor ihrem Herrn beben oder tanzen? Beobachtungen zum Verständnis von Psalm 114, in: Diskurse und Texte: Festschrift für Konrad Ehlich zum 65. Geburtstag, eds. A. Redder, Tübingen 2007, pp. 197–208.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Arkadiusz Wojnicki
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.
