Wizualizacje informacji jako nośniki wartości. Analiza w ujęciu aksjologicznym
DOI:
https://doi.org/10.15633/tst.44208Słowa kluczowe:
aksjologia, informacja, komunikacja wizualna, kultura, kultura wizualna, obraz, percepcja, wartość, wizualizacje informacji, zwrot wizualnyAbstrakt
Celem niniejszego artykułu jest ukazanie wizualizacji informacji jako formy przekazu, która nie tylko porządkuje informacje, lecz także kształtuje sposoby jej rozumienia, oddziałując na praktyki poznawcze, społeczne oraz kulturowe. Tekst ma charakter przeglądowy i został opracowany na podstawie dostępnych materiałów oraz badań z zakresu wizualizacji informacji. W artykule poddano analizie cztery historycznie znaczące infografiki, które wywarły istotny wpływ na rozwój nauki, zdrowia publicznego, a także kultury wizualnej. Interpretacja przeprowadzona została z perspektywy aksjologicznej, co pozwoliło ukazać, w jaki sposób wizualne formy prezentacji danych pełnią funkcję nośników wartości — poznawczych, moralnych i społecznych. W artykule uwzględniono również pojęcia „zwrot wizualny”, „komunikacja wizualna” oraz „kultura wizualna”, które stanowią teoretyczne ramy analizy. Analiza dowodzi, że wizualizacje mogą nie tylko przedstawiać rzeczywistość, lecz także inicjować zmiany społeczne i wspierać procesy decyzyjne, stając się ważnym elementem dziedzictwa kulturowego.
Bibliografia
Bachmann-Medick D., Cultural turns. Nowe kierunki w naukach o kulturze, tłum. K. Krzemieniowa, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012.
Bardach J., Themis a Clio, czyli prawo a historia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.
Bellhouse D., William Playfair’s statistical graphs, CMS Notes, https://notes.math.ca/en/article/william-playfairs-statistical-graphs/ (05.12.2025).
Bergström B., Komunikacja wizualna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.
Boehm G., Mitchell W. J. T., Pictorial versus iconic turn: Two letters, „Culture, Theory and Critique” 50 (2009) issue 2–3, s. 103–121.
Buzai G. D., The cholera map by John Snow (London, 1854): a health solution as a conceptual summary of applied geography, „Anales de la Sociedad Científica Argentina” 268 (2020) N° 2, pp. 4–18.
Charles Minard’s infographic of Napoleon’s invasion of Russia, https://socks-studio.com/2014/04/06/charles-minards-infographic-of-napoleons-invasion-of-russia/ (08.12.2025).
Ciach K., Wizualizacja informacji w biznesie, w: Zarządzanie danymi w organizacji, red. B. Gontar, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2019, s. 123–166.
Dodge M., McDerby M., Turner A., The power of geographical visualizations, w: Geographic visualization. Concepts, Tools and applications, eds. M. Dodge, M. McDerby, A. Turner, West Sussex 2008, s. 1–9, https://doi.org/10.1002/9780470987643.ch1
Drożdż M., Aksjologia daru w komunikacji, „Forum Teologiczne” 12 (2011), s. 87–106.
Drożdż M., Postmodernistyczna wizja mediów w strukturach paradygmatu — próba krytycznego spojrzenia, „Kultura — Media — Teologia” 2021 nr 48, s. 61–82.
Dukalska-Hermut J., Od kultury obrazu do wizualizacji informacji, „Toruńskie Studia Biologiczne” 12 (2019), nr 1, s. 29–44, https://doi.org/10.12775/TSB.2019.002.
Florence Nightingale’s rose diagram, https://www.historyofinformation.com/detail.php?entryid=3815 (27.11.2025).
Francuz P., Neuropoznawcze podstawy komunikacji wizualnej, w: Komunikacja wizualna, red. P. Francuz. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012, s. 11–46.
Friendly M., Andrews R. J., The radiant diagrams of Florence Nightingale, „SORT” 45 (January-June 2021) no. 1, s. 1–18.
Friendly M., Visions and re-visions of Charles Joseph Minard, „Journal of Educational and Behavioral Statistics” 27 (Spring 2002) No. 1, s. 31–51.
Grabowski M., Zając A., Dane, informacja, wiedza — próba definicji, „Zeszyty Naukowe” 2009 nr 798, s. 99–116.
Internet, https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/internet;24347.html (28.11.2025).
Kamiński S., Jak uporządkować rozmaite koncepcje wartości?, w: O wartościowaniu w badaniach literackich, red S. Sawicki, W. Panas, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1986, s. 9–25.
Kawecki W., Komunikowanie szczęścia w sztuce Caravaggia, „Kultura — Media — Teologia” 2018 nr 35, s. 105–123.
Khurana M., CoxComb chart — How do you read and make it?, https://www.medhakhurana.com/coxcomb-chart-how-to-read-and-make/ (27.11.2025).
Lisowska-Magdziarz M., Analiza zawartości mediów. Przewodnik dla studentów, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2004.
Osińska V., Wizualizacja i mapowanie przestrzeni danych w bibliotekach cyfrowych, „Toruńskie Studia Bibliologiczne” 1 (2008) nr 1, s. 167–176.
Osińska V., WIZualizacja INFOrmacji. Studium informatologiczne, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2016.
Purchase H. C., Andrienko N., Jankun-Kelly T. J., Ward M., Theoretical foundations of information visualization, w: Information visualization: Human-centered issues and perspectives, eds. A. Kerren, J. T. Stasko, J.-D. Fekete, C. North, Heidelberg 2008 (Lecture Notes in Computer Science, 4950), s. 46–64.
Rak D., Wizualizacja informacji w komunikowaniu naukowym specjalistów zarządzania informacją, w: W. Babik, D. Pietruch-Reizes, Zarządzanie informacją i komunikacją w nauce, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2021, s. 67–84.
Readiscovering Florence Nightingale: The lady with the lamp, https://fundacionhispanobritanica.org/en/the-lady-of-the-lamp-2/ (28.11.2025).
Romaniuk J., Sochoń M., Popławska M., Aniśko P., Florence Nightingale — matka pielęgniarstwa, pionierka współczesnego pielęgniarstwa, w: J. Lewko, C. R. Łukaszuk, E. Krajewska-Kułak, Pielęgniarstwo wczoraj i dziś — rok 2020 rokiem pielęgniarstwa, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Białystok 2020, s. 82–95.
Sankey or Harness, https://www.economist.com/graphic-detail/2011/07/04/sankey-or-harness, (27.11.2025).
Soczyński S., Funkcje przedsiębiorstw medialnych w świetle odpowiedzialności, „Studia Socialia Cracoviensia” 10 (2018) nr 2 (19), s. 49–65, https://doi.org/10.15633/ssc.3333.
Stankiewicz M., Model i metafora. Komunikacja wizualna w humanistyce, korporacja halart, Kraków 2019.
Stream 2 — Broad Street pump outbreak a: Overview and part 2 of John Snow’s 1855 book, map 1, https://epi-snow.ph.ucla.edu/Stream2_BSPoutbreak_a.html (29.11.2025).
The lady with the lamp, https://www.imdb.com/title/tt0043724/ (05.12.2025).
Tufte E. R., Envisioning information, Graphics Press LLC, Cheshire 1990.
Veslava Osińska, https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/eM3REIPDjL5 (28.11.2025).
Wadowski D., Szulich-Kałuża J., Pandemia i życie religijne. Dyskurs medialny i katolicy o komunikacji Kościoła katolickiego w Polsce, „Roczniki Humanistyczne” 69 (2021) z. 6, zeszyt specjalny, s. 209–223, https://doi.org/10.18290/rh21696s-13.
William Playfair founds statistical graphics, and invents the line chart and bar chart, https://www.historyofinformation.com/detail.php?entryid=2929 (27.11.2025).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Joanna Dukalska-Hermut
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.
