Prymas Stefan Wyszyński – „antysemita”, „rasista” i „faszysta”. Historia podwójnej manipulacji tekstami z „Ateneum Kapłańskiego”

Ewa K. Czaczkowska

Abstrakt


Informacje o rzekomym antysemityzmie, rasizmie i faszyzmie ks. Stefana Wyszyńskiego, w latach 1932–1939 redaktora naczelnego miesięcznika „Ateneum Kapłańskie”, pojawiają się co pewien czas w przestrzeni medialnej. Ostatnia fala tych informacji obiegła portale i fora internetowe w latach 2012–2014, głównie za sprawą ówczesnego polityka Janusza Palikota, który na swoim blogu napisał, że „Kardynał tysiąclecia, Wyszyński, jeszcze jako zwykły ksiądz i teolog był orędownikiem nazizmu i samego Hitlera, co znajdowało wyraz w redagowanych przez niego publikacjach”. Trzy miesiące później na forum.gazeta.pl ukazało się siedem cytatów rzekomo pochodzących z tekstów ks. Wyszyńskiego, opublikowanych w „Ateneum Kapłańskim”, a mających udowadniać tezę o jego rzekomym również antysemityzmie, rasizmie i faszyzmie. Od tego momentu informacja ta zaczęła żyć własnym życiem – powielana była na różnych forach, portalach, a także w publicznej telewizji. W listopadzie 2013 roku w programie telewizyjnym „Świat się kręci” aktor Jacek Poniedziałek oskarżył prymasa Wyszyńskiego o wypowiedzi „antysemickie” i proeugeniczne.
Zastosowana manipulacja jest dwojakiego rodzaju. Cytaty (w dodatku, czasami zniekształcone) nie pochodzą z artykułów ks. Stefana Wyszyńskiego. Ich autorami byli ks. Józef Pastuszka oraz ks. Paweł Tochowicz. Lektura tekstów, w tym cytatów bez wyrywania ich z kontekstu, pokazuje, że autorzy dokonując wielorakiego rodzaju naukowych analiz rasizmu, nacjonalizmu i politycyzmu, z pozycji chrześcijańskich krytykowali poglądy Adolfa Hitlera.


Słowa kluczowe


manipulacja; Wyszyński; faszyzm; rasizm; Ateneum Kapłańskie

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Ateneum Kapłańskie 1909–2009, red. K. Rulka, Włocławek 2009.

Babik W., O manipulowaniu informacją w prywatnej i publicznej przestrzeni informacyjnej http://www.ktime.up.krakow.pl/symp2011/referaty2011/babik.pdf (7.06.2019).

Bagrowicz J., Ksiądz Stefan Wyszyński jako redaktor naczelny „Ateneum Kapłańskiego”: z okazji 70 rocznicy święceń kapłańskich, „Łódzkie Studia Teologiczne” 1994 nr 3, s. 305–312.

Belzyt L., „Ateneum Kapłańskie” – 75 lat istnienia, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 77 (1985), s. 11–18.

Czaczkowska E. K., Kardynał Wyszyński. Biografia, Kraków 2012.

Czarnecki R., Faszyzmu naszego powszedniego, http://racjonalista.tv/faszyzmu-naszego-powszedniego-czesc-2-rasizm-jest-faszyzmem/(14.09.2018).

Hartman J., Biała rasa musi przetrwać, http://hartman.blog.polityka.pl/2013/12/01/biala-rasa-musi-przetrwac/(29.09.2018).

Kefir J., Czy prymas Stefan Wyszyński popierał narodowy socjalizm Hitlera?, https://kefir2010.wordpress.com/2013/05/20/czy-prymas-stefan-wyszynski-

popieral-narodowy-socjalizm-hitlera/(29.09.2018).

Kruszyński J., „Ateneum Kapłańskie” na przestrzeni lat czterdziestu, „Ateneum ­Kapłańskie” 51 (1949) s. 26–33.

Laskowska M., Ksiądz Stefan Wyszyński jako dziennikarz i redaktor (1924–1946), Toruń 2011.

Nitecki P., Włocławskie dzieje ks. Stefana Wyszyńskiego, Wrocław 2008.

Palikot J., Kościół a sprawa polska, http://palikot.blog.onet.pl/2012/11/19/kosciol-a-sprawa-polska/(25.05.2015).

Palikot J., Strach czy nie strach, http://palikot.blog.onet.pl/2013/03/27/strach-czy-nie-strach/(25.05.2015).

Pastuszka J., Filozoficzne i społeczne idee A. Hitlera (rasizm), „Ateneum Kapłańskie” 40 (1937), s. 329–344, s. 441–453; 41(1938), s. 23–37.

Poniedziałek J., Minister lekką ręką wydaje 6 mln na Świątynię Opatrzności Bożej a twórcom dokręca śrubę, http://jacekponiedzialek.natemat.pl/91109,minister-kultury-lekka-reka-wydaje-6-mln-na-swiatynie-opatrznosci-bozej-a-wolnym-tworcom-kultury-dokreca-bolszewicka-srube (29.09.2018).

Rulka K., Publikacje ks. Stefana Wyszyńskiego w „Ateneum Kapłańskim”, w: S. Wyszyński, Katolicka nauka społeczna. Wybór artykułów z „Ateneum Kapłańskiego” z lat 1926–1946, Włocławek 2001, s. 9.

Stelmasiak A., Wyszyński oskarżony, http://www.niedziela.pl/ artykul/109846/nd/Wyszynski-oskarzony (29.09.2018).

Tochowicz P., Zasady wychowawcze nacjonalizmu i politycyzmu, „Ateneum Kapłańskie” 39 (1937), s. 151–159, 250–263; 40 (1937), s. 367–378.

Zuzelski, Czy ksiądz Stefan Wyszyński popierał Hitlera?, http://www.fronda.pl/blogi/2013/czy-ksiadz-stefan-wyszynski-popieral-hitlera,34627.html (29.09.2018).

http://forum.gazeta.pl/forum/w,721,142773659,142773659,7_cytatow_Stefan_Wyszynski.html.

http://m.interia.pl/komentarze,nId,1023293; http://pikio.pl/o-zwiazku-partnerskim-

iii-rzeszy-z-kosciolem-katolickim/.

http://www.wykop.pl/link/1483379/antysemiccy-polacy-ramie-w-ramie-z-hitlerem-nowy-wymiar-propagandy-niemieckiej/#comment-14912583.

http://vod.tvp.pl/audycje/rozrywka/swiat-sie-kreci.




Copyright (c) 2020 Ewa K. Czaczkowska